Băn khoăn về quy định Chủ tịch UBND tỉnh có thẩm quyền cấp, thu hồi và cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư

Chủ tịch UBND tỉnh có quyền cấp, thu hồi và cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư

Nghị định 121/2025/NĐ-CP quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, người có thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ cần điều chỉnh để thực hiện phân quyền, phân cấp.

Nghị định nêu rõ phân quyền trong các lĩnh vực: Đấu giá tài sản; trọng tài thương mại; quản lý luật sư; công chứng; bồi thường nhà nước; nuôi con nuôi, phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý. Nghị định cũng quy định cụ thể phân cấp trong các lĩnh vực: Thừa phát lại; trọng tài thương mại; hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trợ giúp pháp lý.

Đáng chú ý, tại Mục 3 từ Điều 9 - Điều 12 về Lĩnh vực quản lý luật sư, Nghị định 121/2025/NĐ-CP quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền: cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư được quy định tại khoản 3 Điều 17 của Luật Luật sư; thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư được quy định tại khoản 2 Điều 18 của Luật Luật sư; cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư được quy định tại Điều 19 của Luật Luật sư.

Việc thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư được quy định tại khoản 3 Điều 85 của Luật Luật sư thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi luật sư là thành viên Đoàn luật sư.

Trước đó, theo Luật Luật sư 2006, những quyền hạn nói trên được phân cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Đang có sự chồng chéo giữa Luật Luật sư và Nghị định 121/2025/NĐ-CP?

Ngay khi Nghị định 121/2025/NĐ-CP được ban hành đã có nhiều ý kiến của các chuyên gia pháp lý bày tỏ không đồng tình, đưa ra những bất cập, chồng chéo so với Luật Luật sư hiện hành.

Chia sẻ quan điểm liên quan đến vấn đề này, Luật sư Hoàng Văn Hướng (Đoàn Luật sưu TP Hà Nội) – Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng cho rằng, trong trường hợp này nên quy định Bộ trưởng Bộ Tư pháp có thể ủy quyền cho Chủ tịch UBND tỉnh thực hiện các quyền hạn cấp, thu hồi và cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư.

“Không thể dùng nghị định của Chính phủ để sửa luật của Quốc hội được. Nếu đây là lỗi thì thuộc về những người tham mưu cho Chính phủ xây dựng Nghị định. Giá như khi xây dựng Nghị định trên có sự đóng góp của những người hành nghề luật sư sẽ trọn vẹn hơn, đồng thời khẳng định việc nhà nước tôn trọng và sử dụng những luật sư giỏi, các chuyên gia, doanh nhân tiêu biểu để tham gia quản trị đất nước trong thời gian tới đây là một điều cần thiết. Thực tế hoạt động lập pháp của đất nước ta cần xây dựng một Toà án Hiến pháp (Tòa án Hiến pháp có chức năng chủ yếu là bảo vệ các nguyên tắc của Hiến pháp, kiểm tra tính hợp hiến của các luật hay các văn bản quản lý - PV)”, Luật sư Hoàng Văn Hướng nêu quan điểm.

Trước thông tin một số luật sư bày tỏ lo ngại việc Chủ tịch UBND tỉnh cấp, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư thì sẽ ảnh hưởng đến hoạt động tranh tụng trong các vụ án hành chính, khi luật sư là người bảo vệ quyền lợi cho người khởi kiện vụ án hành chính. Vì khi đó luật sư sẽ trực tiếp đối lập quyền lợi với một bên là chính quyền địa phương. Tuy nhiên, Luật sư Hoàng Văn Hướng nhận định: “Điều này không có gì để lo ngại, bởi vì luật pháp của chúng ta là minh bạch, sai hay đúng rõ ràng, chân lý chỉ có một”.

Cùng chia sẻ về nội dung này, Luật sư Trần Minh Hùng (Đoàn Luật sư TP HCM) - Trưởng văn phòng luật sư Gia Đình cho rằng, xét theo Điều 4 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 quy định về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như sau: Hiến pháp. Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội. Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước. Nghị định của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Như vậy xét theo thứ bậc hiệu lực pháp lý của văn bản quy phạm pháp luật thì luật có hiệu lực pháp lý cao hơn nghị định.

Vậy trường hợp Luật Luật sư thì quy định Bộ trưởng Bộ Tư pháp có quyền cấp, thu hồi và cấp lại Chứng chỉ hành hành nghề luật sư nhưng Nghị định 121/2025/NĐ-CP lại quy định quyền hạn đó thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND tỉnh thì có chồng chéo mâu thuẫn không? Điều này, các cơ quan lập pháp cần xem xét lại, nếu cần thiết thì phải sửa đổi để tránh mâu thuẫn, chồng chéo.

“Về áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn, trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề, thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn. Hiệu lực pháp lý của các văn bản quy phạm pháp luật được xác định dựa trên vị trí của cơ quan ban hành trong bộ máy nhà nước và tính chất pháp lý của văn bản đó”, Luật sư Trần Minh Hùng cho biết.

Như vậy, từ nhận định của Luật sư Trần Minh Hùng có thể thấy rõ ràng đang có độ "vênh" về quy định thẩm quyền người có quyền cấp, thu hồi và cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư giữa Luật Luật sư và Nghị định 1211/NĐ-CP. Và rõ ràng Luật Luật sư có hiệu lực pháp lý cao hơn Nghị định 121/2025/NĐ-CP.

Ngoài ra, về đấu giá tài sản, Nghị định 121/2025/NĐ-CP cũng phân quyền cấp, thu hồi, cấp lại Chứng chỉ hành nghề đấu giá cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Cụ thể, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giá được quy định tại khoản 2 Điều 14 Luật Đấu giá tài sản; thu hồi Chứng chỉ hành nghề đấu giá được quy định tại điểm b và điểm c khoản 2 Điều 16 Luật Đấu giá tài sản; cấp lại Chứng chỉ hành nghề đấu giá được quy định tại Điều 17 Luật Đấu giá tài sản.

Nghị định 121/2025/NĐ-CP cũng quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền: Bổ nhiệm công chứng viên được quy định tại khoản 1 Điều 13 Luật Công chứng, Điều 4 Nghị định số 104/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng; miễn nhiệm công chứng viên được quy định tại Điều 16 Luật Công chứng, Điều 6 Nghị định số 104/2025/NĐ-CP; bổ nhiệm lại công chứng viên được quy định tại khoản 4 Điều 17 Luật Công chứng, Điều 7 Nghị định số 104/2025/NĐ-CP.

Việc công nhận tương đương đối với người được đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài được quy định tại khoản 6 Điều 11 Luật Công chứng cũng thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Một chuyên gia pháp lý cho rằng, tới đây khi chính quyền hai cấp chính thức vận hành, việc Hiến pháp (sửa đổi) có hiệu lực kéo theo hoàng loạt Bộ luật, Luật phải sửa đổi bổ sung, trong đó Luật Luật sư chắc chắn cũng có nội dung sửa đổi để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. "Giả sử khi đó Luật Luật sư sẽ thay đổi quy định Bộ Tư pháp là cơ quan có thẩm quyền cấp Chứng chỉ hành nghề Luật sư, và thẩm quyền này giao cho UBND cấp tỉnh như Điều 4 Nghị định 121/2025 ngày 11/6/2025 nói trên. Nhưng như đã phân tích, cho dù khi đó Luật Luật sư và Nghị định 121 đã "khớp" nhau nhưng xem lại quy trình thì không phù hợp, vì Nghị định 121 đã "cầm đèn chạy trước ô tô", vị chuyên gia nhận định.

Ngày 11/6/2025 Chính phủ ban hành Nghị định 121/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Nghị định 121/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/7/2025 và sẽ hết hiệu lực kể từ ngày 01/3/2027 trừ 02 trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 41. Đồng thời Nghị định cũng quy định cụ thể các trường hợp chuyển tiếp tại Điều 42 để giải quyết triệt để, thuận lợi nhất cho các thủ tục hành chính hoặc các nhiệm vụ đã phát sinh trước đó trong các lĩnh vực hoạt động của Bộ Tư pháp.