Có thể xin đơn phương ly hôn khi chồng giấu hết các giấy tờ liên quan?

Chị Vũ Thị M. (28 tuổi, ở Đà Nẵng) hỏi: Chồng tôi cờ bạc nợ nần, đối xử tệ bạc với vợ con, không có trách nhiệm với gia đình. Anh ta còn giấu hết giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con mục đích không cho tôi ly hôn. Xin hỏi liệu tôi có thể xin đơn phương ly hôn và giành quyền nuôi con được không?

Khi nào được xin đơn phương ly hôn?

Liên quan đến vấn đề này, Luật sư Vũ Thị Thu Hường- Công ty Luật TNHH E&D (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) tư vấn như sau, theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (Luật HNGĐ 2014), pháp luật cho phép vợ, chồng được ly hôn theo yêu cầu của một bên (hay còn gọi là ly hôn đơn phương). Cụ thể:

Điều 56 Luật HNGĐ 2014 quy định ly hôn theo yêu cầu của một bên được thực hiện trong 03 trường hợp sau:

Thứ nhất, vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình.

Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế với viên khác trong gia đình. Các hành vi phổ biến của bạo lực gia đình như: hành hạ, ngược đãi, đánh đập, lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cưỡng ép quan hệ tình dục…

Thứ hai, vợ, chồng vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của mình.

Việc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng khiến cuộc hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Theo quy định tại Chương III trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, vợ, chồng có các quyền và nghĩa vụ như sau:

- Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình, trong việc thực hiện các quyền, nghĩa vụ của công dân;

- Vợ, chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình.

- Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng, giữ gìn và bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín cho nhau; tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhau…

Về tình trạng hôn nhân “trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt” được hướng dẫn chi tiết tại điểm a khoản 8 Nghị quyết 02/2000/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC như sau:

Tình trạng vợ chồng trầm trọng: Vợ/chồng không thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau: người nào chỉ biết bổn phận người đó, bỏ mặc người vợ hoặc người chồng muốn sống ra sao thì sống. Vợ/ chồng luôn có hành vi ngược đãi, hành hạ nhau: thường xuyên đánh đập, hoặc có hành vi khác xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của nhau. Vợ/chồng không chung thuỷ với nhau: có quan hệ ngoại tình.

Lưu ý: Các trường hợp này đã được bà con thân thích của hai bên hoặc cơ quan, tổ chức, nhắc nhở, hoà giải nhiều lần nhưng không có kết quả.

Đời sống chung của vợ chồng không thể kéo dài: Căn cứ tình trạng thực tế của vợ chồng thuộc một trong các trường hợp nêu trên, đã được nhắc nhở, hòa giải nhiều lần nhưng vẫn tiếp tục có quan hệ ngoại tình hoặc sống ly thân, bỏ mặc nhau hoặc ngược đãi hành hạ, xúc phạm nhau để xem xét tình trạng đời sống chung không thể kéo dài.

Mục đích của hôn nhân không đạt được: mục đích xây dựng hôn nhân nhằm xây dựng tình nghĩa vợ, chồng; bình đẳng về quyền và nghĩa vụ giữa vợ, chồng; tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của vợ, chồng; giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau phát triển mọi mặt…

Thứ ba, trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Có thể xin đơn phương ly hôn khi chồng giấu hết các giấy tờ

Về tình huống của chị Vũ Thị M. xin tư vấn, Luật sư Vũ Thị Thu Hường - Công ty luật TNHH E&D (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích cụ thể: Ở đây chị M. muốn tư vấn, giải quyết 2 vấn đề: thứ nhất, chị muốn đơn phương ly hôn; thứ hai, chị muốn giành quyền nuôi con.

Về việc đơn phương ly hôn, pháp luật hiện hành cho phép vợ, chồng được phép ly hôn theo yêu cầu của một bên khi đáp ứng được các điều kiện theo quy định của pháp luật như đã phân tích ở trên.

Theo thông tin chị M. đưa ra thì người chồng cờ bạc, nợ nần, đối xử tệ bạc với vợ con, không có trách nhiệm với gia đình. Nếu chị không còn tình cảm với chồng, thì chị có lý do chính đáng để yêu cầu ly hôn đơn phương.

"Về việc chồng chị giấu hết giấy tờ như đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con.., chị phải đến cơ quan có thẩm quyền (cụ thể ở đây là Ủy ban nhân dân phường nơi cấp Giấy chứng nhận kết hôn cho vợ chồng, Ủy ban nhân dân phường nơi cấp Giấy khai sinh cho con), trình bày để được hướng dẫn làm thủ tục để xin cấp lại hoặc xin cấp trích sao các giấy tờ trên. Phải có các giấy tờ trên, cùng với giấy tờ tùy thân của chị, Tòa án mới thụ lý, giải quyết yêu cầu xin ly hôn, nuôi con của chị", Luật sư Vũ Thị Thu Hường khẳng định.

Về quyền nuôi con, theo quy định tại Điều 81 Luật HNGĐ quy định việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

Thứ nhất, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng,

giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

Thứ hai, vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Thứ ba, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con”.

Vì chị không nói rõ là con chị bao nhiêu tháng tuổi, nên luật sư chia ra các trường hợp:

+ Nếu con dưới 36 tháng tuổi (dưới 3 tuổi): sẽ được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, chỉ trừ trường hợp người mẹ không có đủ điều kiện để trông nom, chăm sóc, giáo dục con.

+ Nếu con trên 3 tuổi đến dưới 7 tuổi: trường hợp này thì cả cha lẫn mẹ đều có quyền giành quyền nuôi con thông qua việc chứng minh được ai là người có đủ điều kiện vật chất và tinh thần tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Điều kiện về vật chất (kinh tế): Chị phải chứng minh được mình có đầy đủ các điều kiện về vật chất như: có công việc và thu nhập ổn định để bảo đảm cuộc sống cho mẹ con, có chỗ ở ổn định (có thể là nhà riêng, hoặc nhà thuê hợp pháp) để đảm bảo điều kiện về nuôi dưỡng, học tập và vui chơi cho cháu bé.

Điều kiện về tinh thần: Các điều kiện về tinh thần bao gồm: thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi, giải trí, nhân cách đạo đức của cha mẹ…

+ Nếu con trên 7 tuổi: Đối với trường hợp này, Tòa án sẽ xem xét đến nguyện vọng của con muốn được chung sống với ai khi cha mẹ ly hôn. Nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên sẽ là một trong những yếu tố Tòa án phải xem xét trong quá trình giải quyết vụ án, việc quyết định giao con cho bên nào trực tiếp nuôi phải còn phải căn cứ vào các điều kiện vật chất và tinh thần tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ để bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con.

Như vậy, đối chiếu với các thông tin chị M. cung cấp, thì chồng chị vi phạm nghĩa vụ của người chồng, người cha trong gia đình; nếu không thỏa thuận được với chồng về việc nuôi con thì khi ra tòa chị nên đưa ra các chứng cứ để tòa xem xét đánh giá, tăng cơ hội giành được quyền nuôi con.