Sự chuyển dịch giáo viên từ trường tư sang trường công: Người trong cuộc nói gì?

Trong khi chủ trương xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh, thực tế công tác tuyển dụng giáo viên giữa hệ thống trường công lập và ngoài công lập vẫn tồn tại sự vênh, lệch nhau về cơ chế dẫn đến sự mất cân bằng ổn định trong công tác tuyển dụng đối với hai hệ thống giáo dục đang tồn tại song song.

Sự chênh lệch về cơ chế tuyển dụng, chế độ đãi ngộ và tính ổn định nghề nghiệp đang tạo ra dòng dịch chuyển nhân lực một chiều, đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của các bên liên quan và các cơ quan quản lý.

Dòng chảy giáo viên một chiều từ trường tư sang trường công thời gian qua, tại nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn, hiện tượng giáo viên rời trường tư để tham gia các kỳ tuyển dụng viên chức ngành giáo dục diễn ra khá phổ biến.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt căn bản về chế độ việc làm. Giáo viên trường công được hưởng biên chế hoặc hợp đồng dài hạn, gắn với bảo hiểm xã hội, lương hưu và các chính sách an sinh ổn định.

Trong khi đó, phần lớn giáo viên trường tư làm việc theo hợp đồng ngắn hạn, thu nhập và phúc lợi phụ thuộc lớn vào tình hình tuyển sinh của nhà trường, cùng với nhiều chính sách đào tạo năng lực, trình độ, kinh nghiệm tại hệ thống trường tư là một lợi thế trong công tác tuyển dụng.

Tuy nhiên, lợi thế này đang không còn là xu thế khi cơ chế chính sách của trường công đang dẫn dắt nguồn nhân lực, cơ chế này như "thỏi nam châm" hút nguồn nhân lực, đặc biệt đối với các giáo viên đang công tác tại các trường tư sẵn sàng từ bỏ nơi mình đang công tác để "đầu quân" cho các trường công bởi sự ổn định theo cơ chế sẵn có mà các trường công có được như một sự "bảo hộ" cho nguồn nhân lực tuyển dụng.

Hình ảnh minh hoạ.

Hệ quả là nhiều cơ sở giáo dục ngoài công lập thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu giáo viên, biến động nhân sự giữa năm học, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và quyền lợi người học.

Theo các chuyên gia, bất cập trong tuyển dụng giáo viên không đơn thuần là câu chuyện của từng nhà trường, mà bắt nguồn từ khoảng trống chính sách ở tầm vĩ mô.

Các chuyên gia về chính sách giáo dục, cho rằng: “Nhà nước khuyến khích xã hội hóa giáo dục nhưng lại chưa xây dựng được khung chính sách nhân lực tương xứng cho khu vực ngoài công lập".

"Khi trường công giữ ưu thế gần như tuyệt đối về tính ổn định nghề nghiệp, còn trường tư vận hành hoàn toàn theo cơ chế thị trường, sự mất cân đối là điều khó tránh”.

Cùng với đó, một bất cập lớn tác động không nhỏ đến việc ổn định đội ngũ giáo viên của trường tư chính là khâu tuyển dụng giáo viên công lập theo đợt, theo kỳ, tạo “làn sóng hút” giáo viên trường tư vào thời điểm sát năm học đã dẫn đến hệ quả đội ngũ giáo viên của trường tư bị tác động dẫn đến mô hình hoạt động ổn định của trường tư bị phá vỡ.

Trong khi đó, trường tư không có chính sách hỗ trợ cụ thể từ cơ chế chính sách của nhà nước, dù hệ thống trường tư đang đang chia sẻ gánh nặng ngân sách đối với ngành giáo dục.

Cùng với đó, việc thiếu các quy định thống nhất về chuẩn tuyển dụng, mức lương tối thiểu, chế độ bảo hiểm và cơ hội phát triển nghề nghiệp cho giáo viên ngoài công lập khiến thị trường lao động giáo dục vận hành thiếu điều tiết, tạo ra cạnh tranh không bình đẳng giữa hai hệ thống.

Theo lời một vị Phó Hiệu trưởng trường tư thục trên địa bàn TP Hà Nội, với nhiều năm kinh nghiệp trong công tác quản lý, công tác tuyển dụng giáo viên của nhà trường được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ, ưu tiên những giáo viên có năng lực, kinh nghiệm chuyên môn.

"Ở trường chúng tôi, công tác tuyển dụng giáo viên được thực hiện theo một quy trình tương đối chặt chẽ và nhiều vòng, với quan điểm xuyên suốt là tuyển đúng người – phù hợp văn hóa – có tiềm năng phát triển lâu dài, chứ không chỉ dừng ở bằng cấp hay kinh nghiệm giảng dạy".

"Thông thường, quy trình gồm các bước: sơ tuyển hồ sơ, phỏng vấn chuyên môn – sư phạm, dạy thử và đánh giá mức độ phù hợp với văn hóa, định hướng phát triển. Chúng tôi ưu tiên tuyển giáo viên có năng lực chuyên môn, tinh thần đổi mới và mong muốn gắn bó lâu dài", vị Phó Hiệu trưởng cho hay.

"Giáo viên được hưởng mức thu nhập cạnh tranh, đầy đủ chế độ bảo hiểm, phúc lợi; có cơ hội đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng trong môi trường làm việc chuyên nghiệp, tôn trọng và khuyến khích sáng tạo. Chúng tôi quan niệm, giữ chân giáo viên bằng sự tôn trọng và cơ hội phát triển, không chỉ bằng thu nhập", vị Phó Hiệu trường cho biết thêm.

Đưa ra góc nhìn khách quan trong công tác tuyển dụng giáo viên giữa đơn vị mình đang công tác với các đơn vị trường công lập, vị Phó Hiệu trưởng cũng bày tỏ quan điểm hoạt động tuyển dụng của các trường công vào các thời điểm giữa năm học dẫn đến sự "bất ổn" của hệ thống nhân sự trường tư.

"Trường công có lợi thế về sự ổn định và biên chế lâu dài. Tuy nhiên, việc tuyển dụng viên chức thường diễn ra vào các tháng 11–12, giữa năm học, đã gây ra nhiều bất cập. Không ít giáo viên trường tư khi trúng tuyển viên chức phải chấm dứt hợp đồng giữa chừng, khiến các trường tư bị xáo trộn nhân sự, gián đoạn dạy học và công tác chủ nhiệm; học sinh cũng chịu ảnh hưởng khi phải thay đổi giáo viên trong năm học", vị Phó Hiệu trưởng cho hay.

Đồng quan điểm với vị nữ Phó Hiệu trưởng nêu trên, không ít ý kiến của các nhà làm công tác quản lý giáo dục tại hệ thống trường tư cũng bày tỏ quan ngại khi nguồn giáo viên của nhà trước bị "hút" về các trường công vào những dịp nhất định, gây khó khăn không nhỏ trong công tác đào tạo, cũng như nuôi dưỡng nguồn nhân lực cố định lâu dài cho cơ sở đào tạo.

Điều này khiến cho công tác tuyển dụng nhân sự tại các trường tư đứng trước những khó khăn nhất định khi tuyển dụng, được "tôi luyện" bài bản, ổn định về năng lực, nghiệp vụ, trình độ, sau đó những nhân sự này lại chuyển hướng theo "lực hút" từ cơ chế sẵn có của các trương công.

Nhiều chuyên gia, cố vấn giáo dục cho hệ thống trường ngoài công lập đưa ra nhận định, dự đoán trong tương lai xu hướng dịch chuyển đội ngũ giáo viên từ trường tư sang trường công sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn, đây là một trong những yếu tố tất yếu gây khó khăn không nhỏ cho hệ thống đào tạo ngoài công lập.