Trên thực tế, kháng sinh là công cụ vô giá chống lại các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn song cũng mang đến những hậu quả khôn lường về sức khỏe con người.
Tin nên đọc
Dùng kháng sinh bừa bãi, vi khuẩn kháng thuốc sẽ giết chết 10 triệu người mỗi năm
76% bác sĩ kê đơn không đúng kháng sinh
VINASTAS kêu gọi McDonald's, KFC, Lotte, Subway... loại bỏ kháng sinh ra khỏi đồ ăn
Dùng kháng sinh bừa bãi, vi khuẩn kháng thuốc sẽ giết chết 10 triệu người mỗi năm
Y học hiện đại sẽ lạc lối nếu không có thuốc kháng sinh. Trước khi penicillin được khám phá vào năm 1928, một vết cắt nhỏ cũng đủ để khiến người ta tử vong. Nếu kháng sinh không được phát triển, chúng ta sẽ chẳng bao giờ nhìn thấy cách phẫu thuật như ngày nay. Tuy nhiên, thuốc kháng sinh vô tình tiêu diệt vi khuẩn có lợi, để lại vi khuẩn mang gen kháng thuốc nên dễ khiến cơ thể bị tấn công.
Hạn chế hiệu quả các liệu pháp dược.
Vi sinh vật của con người bao gồm các vi khuẩn đường ruột có lợi giúp ổn định hệ thống miễn dịch. Chúng ức chế xâm nhập của vi khuẩn có hại và báo hiệu cho cơ thể kịp thời phản ứng. Tuy nhiên, kháng sinh lại làm giảm số lượng các vi khuẩn có lợi, dẫn đến nhiều vấn đề lâu dài như làm gia tăng nguy cơ nhiễm trùng, dị ứng, hội chứng chuyển hóa và hạn chế hiệu quả các liệu pháp dược.
Đối với trẻ nhỏ, thuốc làm mất đi những vi khuẩn có lợi trong giai đoạn phát triển quan trọng của hệ miễn dịch nên em bé dễ bị hen suyễn hoặc rối loạn cân nặng kéo dài đến tuổi trưởng thành.
Kháng sinh không phải biện pháp duy nhất để xử lý nhiễm trùng
Ngày nay, nhiều phương pháp mới đang được phát triển nhằm thay thế hoặc bổ sung cho liệu pháp kháng sinh, chọn lọc mục tiêu tiêu diệt mà không gây xáo trộn hệ sinh vật hoặc tái tạo những vi khuẩn có lợi.
 |
| Kháng sinh không phải biện pháp duy nhất để xử lý nhiễm trùng. (Ảnh minh họa) |
Bên cạnh đó, phương pháp thúc đẩy sản xuất tế bào miễn dịch của các nhân tố kháng khuẩn tỏ ra đầy hứa hẹn sau khi chứng minh khả năng bảo vệ chuột khỏi bị nhiễm trùng. Ngoài ra, có thể sử dụng loại protein được sản xuất bởi vi khuẩn có lợi để tiêu diệt mầm bệnh, chỉnh sửa gen vào việc cắt các gen kháng kháng sinh khỏi vi khuẩn.
Tất cả biện pháp trên đều đang được nghiên cứu và hy vọng cung cấp giải pháp mới nhằm hạn chế sử dụng thuốc kháng sinh.
Tăng nguy cơ mắc bệnh tự miễn đường ruột
Bệnh tự miễn xảy ra một khi hệ miễn dịch cơ thể không làm đúng chức năng. Lạm dụng kháng sinh dài kỳ có thể phá vỡ sự cân bằng này, gây ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và một khi bị tổn thương, có thể dẫn đến rối loạn tự miễn hoặc phát sinh bệnh mạn tính hoặc nhiễm trùng.
Bệnh tự miễn dịch là nhóm bệnh trong đó hệ thống miễn dịch của cơ thể nhắm nhầm mục tiêu, nói cách khác là tấn công lại chính cơ thể. Đến nay, khoa học vẫn chưa hiểu ngọn ngành về hiện tượng nói trên, nhưng việc làm thay đổi trạng thái cân bằng của cơ thể là nguyên nhân phát sinh bệnh.
Theo một nghiên cứu năm 2006, những thay đổi trong mô ruột (đặc biệt là tăng tính thấm do sự mất cân bằng vi khuẩn đường ruột) chính là nguyên nhân làm tăng nhiều bệnh tự miễn, như bệnh Crohn (bệnh viêm đường ruột) và bệnh Celiac (bệnh tiêu chảy phân mỡ)...
Dẫn đến hiện tượng kháng thuốc
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng tránh Dịch bệnh Mỹ, mỗi năm trên toàn thế giới có ít nhất 2 triệu người bị nhiễm vi khuẩn kháng kháng sinh, trong đó 23.000 người chết. Nếu siêu khuẩn tiếp tục phát triển với tốc độ hiện nay, đến năm 2050, con số tử vong vì những căn bệnh vốn có thể chữa được sẽ tăng lên 10 triệu.
 |
| Lạm dụng kháng sinh sẽ gia tăng siêu khuẩn có hại trong cơ thể con người. (Ảnh minh họa) |
Điều mỉa mai là ở chỗ chính kháng sinh dẫn đến sự gia tăng siêu khuẩn. Thuốc kháng sinh tiêu diệt các vi khuẩn không chứa gen kháng thuốc, chỉ để lại những vi khuẩn chứa gen kháng thuốc, cho phép chúng nhân lên nhanh chóng rồi chuyển gen kháng thuốc sang các nhóm vi khuẩn khác. Cuối cùng, quá trình này tạo ra siêu khuẩn có khả năng kháng nhiều thuốc.
Đặc biệt, con người càng lớn tuổi và càng tiếp xúc với thuốc kháng sinh thì càng mang nhiều gen kháng thuốc. Dựa trên quan điểm này, các nhà khoa học khuyến nghị đội ngũ y tế tránh kê thuốc kháng sinh không cần thiết để hạn chế sự lây lan của vi khuẩn kháng kháng sinh.
Gia tăng bệnh hen suyễn, dị ứng
Hen suyễn là căn bệnh có thể đe dọa đến tính mạng nếu không được quản lý và điều trị kịp thời, đúng cách, nhất là khi tiếp xúc quá nhiều chất kích thích.
Theo nghiên cứu công bố năm 2009, sử dụng kháng sinh, đặc biệt là trong giai đoạn còn trẻ dễ làm tăng nguy cơ gây bệnh hen suyễn, bệnh viêm mũi màng kết (rhinoconjunctivitis) và eczema ở trẻ em nhóm tuổi đi học. Vì lý do này, mỗi khi dùng kháng sinh, các bậc phụ huynh cần thận trọng, để không gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con trẻ trong tương lai.
Thuốc kháng sinh là “khắc tinh” đối với gan
Nhóm người được kê kháng sinh mạnh thường phải qua khâu xét nghiệm chức năng gan để có cơ sở kê đơn. Điều này cho thấy, thuốc kháng sinh là “khắc tinh” đối với gan. Nhiều nghiên cứu cho thấy, thuốc kháng sinh rất hại cho mô gan, làm cho các chỉ số xét nghiệm chức năng gan như AST và ALT tăng vọt.
Azithromycin, loại thuốc kháng sinh được dùng phổ biến, nhưng cũng rất dễ gây tổn thương gan. Hai tuần sau khi điều trị kháng sinh nên làm các xét nghiệm chức năng gan, sẽ thấy được những bất thường liên quan đến sức khỏe gan.
Tăng nguy cơ ung thư
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Phần Lan, sau khi so sánh dữ liệu của người sử dụng kháng sinh dài kỳ với bệnh nhân ung thư đã phát hiện thấy nhiều điều bất ổn. Chẳng hạn, sử dụng kháng sinh trong thời gian dài làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú, phổi, ruột kết, buồng trứng, nội tiết, da, tuyến giáp và ung thư thận cao gấp 1,5 lần so với nhóm không dùng kháng sinh, cả nam giới lẫn phụ nữ.
Tăng cân
Theo các nghiên cứu được thực hiện và công bố năm 2014 và 2015, khoa học phát hiện thấy sử dụng thuốc kháng sinh liên quan đến tăng cân ở nhóm trẻ sơ sinh và lẫm chẫm biết đi.
Trước các nghiên cứu này, nhiều người cho rằng sử dụng kháng sinh không liên quan đến tăng cân hoặc dư thừa trọng lượng mà nguyên nhân chính là ăn uống thiếu cân bằng và lười vận động. Với phát hiện trên, khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào cho trẻ nhỏ, các bậc cha mẹ cần lưu tâm, tư vấn bác sĩ cẩn thận, tránh lạm dụng, nhất là thuốc kháng sinh.
Giải pháp thay thế thuốc kháng sinh
Trong khi khoa học chưa hiểu rõ ngọn ngành nguyên nhân kháng thuốc kháng sinh cũng như sự tiến hóa của loài vi khuẩn, giới y học khuyến cáo mọi người nên dùng thảo mộc thay thế.
Ví dụ như tỏi vừa là thực phẩm, gia vị lại có hiệu quả không kém gì kháng sinh, nhất là trong trường hợp ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn.
Hoặc dùng một số kháng sinh thảo dược thay cho ibuprofen, như cao khô vỏ cây liễu trắng (white willow bark), cây móng mèo (cats claw - thảo dược ở vùng nhiệt đới Nam Mỹ), Boswellia (thảo mộc có khả năng kháng viêm, điều chế từ phần nhựa của cây boswellia, loại cây bản địa ở Ấn Độ.
Nhựa loài cây này có mùi hương được cho rằng ngăn chặn leukotrienes, hóa chất gây hại tế bào khớp khỏe mạnh, capsaicin (hoạt chất chiết từ quả chín khô của một số loài ớt), curcumin (thành phần chính của curcuminoit, có trong củ nghệ) và các loại dầu thơm...
(Nguồn: VnExpress, Zing News)
18 °C
25 °C
