Với 1.350 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội không chỉ khẳng định vị thế "đất trăm nghề" mà còn biến di sản thành nguồn lực kinh tế khi xuất khẩu sản phẩm tới 89 quốc gia, đạt doanh thu hơn 24.000 tỷ đồng mỗi năm.
 |
| Lụa Vạn Phúc nổi tiếng khắp cả nước. Ảnh sưu tầm |
Từ báu vật di sản đến mạng lưới sáng tạo toàn cầu
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề.
Trong đó, 337 làng nghề truyền thống đã được công nhận không chỉ đóng góp hơn 24.000 tỷ đồng doanh thu mỗi năm mà còn là nhịp cầu văn hóa kết nối Việt Nam với 89 quốc gia và vùng lãnh thổ qua các mặt hàng thủ công mỹ nghệ tinh xảo.
Vị thế của làng nghề Thủ đô vừa được nâng tầm khi hai gốm sứ Bát Tràng và lụa Vạn Phúc chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu của Hội đồng Thủ công thế giới.
Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực bảo tồn bản sắc trong dòng chảy hội nhập, tạo tiền đề để hình thành các điểm đến du lịch văn hóa đặc sắc.
Hiện nay, Hà Nội đã phát triển được 26 điểm du lịch gắn liền với không gian làng nghề, mang lại trải nghiệm độc đáo cho du khách trong và ngoài nước.
Dù có tiềm năng to lớn, làng nghề Thủ đô vẫn đang đối mặt với những thách thức như ô nhiễm môi trường, công nghệ lạc hậu, thiếu nguồn nguyên liệu và đặc biệt là sự già hóa đội ngũ nghệ nhân.
Nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ chỉ còn là ký ức khi chất lượng nhân lực chưa bảo đảm và ứng dụng chuyển đổi số còn hạn chế.
Nhận diện những "nút thắt" này, Luật Thủ đô 2024 và Nghị quyết mới của HĐND Thành phố đã xác lập những cơ chế đột phá. Điểm nhấn nhân văn nhất chính là chính sách đãi ngộ nghệ nhân.
Những "báu vật nhân văn sống" khi được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú hay Nghệ nhân Hà Nội sẽ nhận được mức hỗ trợ một lần lên tới 40 triệu đồng.
Đặc biệt, việc hỗ trợ kinh phí truyền dạy nghề (lên đến 500.000 đồng/buổi) là sự khích lệ kịp thời để những bí kíp nghề nghiệp không bị thất truyền, giữ lửa cho thế hệ kế cận.
Hiện thực hóa tầm nhìn "Làng nghề xanh"
Nghị quyết mới không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh con người mà còn chú trọng vào hạ tầng và môi trường – yếu tố sống còn của văn hóa làng nghề.
Thành phố cam kết hỗ trợ 50% kinh phí (tối đa 500 triệu đồng) để các cơ sở đổi mới dây chuyền sản xuất, hiện đại hóa công nghệ.
Đáng chú ý, để giải quyết bài toán ô nhiễm tại khu dân cư, Hà Nội triển khai gói hỗ trợ cho việc di dời các cơ sở sản xuất vào các cụm công nghiệp tập trung.
Các cơ sở thực hiện di dời không chỉ được hỗ trợ chi phí tháo dỡ, vận chuyển mà còn được hưởng các ưu đãi đặc biệt về thuế và tiền thuê đất lên tới hàng chục năm.
Với lộ trình rõ nét từ Đề án tổng thể phát triển làng nghề giai đoạn 2025–2030, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2050: Xây dựng các làng nghề trở thành những không gian văn hóa sáng tạo, xanh và bền vững.
Ở đó, mỗi sản phẩm thủ công không chỉ là món hàng thương mại, mà là một "sứ giả văn hóa" mang tâm hồn và cốt cách của người Thăng Long - Hà Nội đi khắp năm châu.
