Thường vụ Quốc hội thông qua đề án về tổng rà soát hệ thống văn bản pháp luật

Thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL thống nhất trong cả nước

Trình bày Tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, trong những năm qua, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và đạt được nhiều thành tựu.

Hệ thống pháp luật của nước ta không ngừng được hoàn thiện cả về nội dung và hình thức, đảm bảo cơ sở pháp lý để tiến hành công cuộc đổi mới, góp phần đưa nước ta đạt được những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

QH, Chính phủ, Thủ tướng đặc biệt quan tâm, thường xuyên chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tập trung rà soát, tháo gỡ ngay các khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Thời gian qua, cùng với việc thực hiện rà soát VBQPPL, các Bộ, ngành, địa phương đã thực hiện 3 kỳ hệ thống hóa VBQPPL. Kết quả rà soát, hệ thống hóa VBQPPL góp phần trực tiếp trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống của nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước từ nay tới năm 2045, tác động của cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số toàn cầu, thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền 3 cấp, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, hệ thống pháp luật hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cả về cấu trúc hình thức, nội dung và cơ chế vận hành.

Để khắc phục căn bản các hạn chế, trên cơ sở tiếp nối, kế thừa kết quả đã đạt được trong công tác rà soát, hệ thống hóa VBQPPL thời gian qua và kết quả nghiên cứu của Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, việc tiến hành tổng rà soát hệ thống VBQPPL tại thời điểm hiện nay với mục tiêu nhận diện chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống VBQPPL, đề xuất giải pháp tổng thể để thể chế hóa các đường lối, chủ trương của Đảng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới là rất cần thiết.

Bộ trưởng nhấn mạnh, tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ có khối lượng công việc rất lớn, nội dung phức tạp, tác động đến toàn bộ hệ thống VBQPPL hiện hành, chưa có tiền lệ thực hiện.

Do đó, việc xây dựng Đề án “Tổng rà soát hệ thống VBQPPL đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” là cần thiết, phù hợp để kịp thời đề xuất, xác định cụ thể mục tiêu, tiêu chí, nhiệm vụ, giải pháp, kế hoạch, nguồn lực và điều kiện bảo đảm để triển khai thực hiện hiệu quả, thống nhất nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL, làm cơ sở quan trọng, trực tiếp để UBTVQH xem xét, quyết định ban hành Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống VBQPPL theo quy định của Luật Ban hành VBQPPL, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng triển khai thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL thống nhất trong cả nước theo Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị.

Về nội dung cơ bản, Đề án xác định tiêu chí và định hướng thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL. Trong đó, trên cơ sở nguyên tắc, quan điểm chỉ đạo, mục tiêu nêu trên, nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL được thực hiện theo 6 tiêu chí cơ bản, bao gồm rà soát, đánh giá tính đầy đủ, kịp thời của việc thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thành các quy định pháp luật để kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các VBQPPL cho phù hợp và/hoặc đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các chủ trương, chính sách của Đảng để phù hợp với yêu cầu thực tiễn phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Rà soát, đánh giá sự phù hợp của các VBQPPL với quy định của Hiến pháp và tính tương thích của VBQPPL với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, bảo đảm xây dựng hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến....

Để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn, Đề án đề xuất xác định rõ đối tượng, phạm vi tổng rà soát hệ thống VBQPPL là toàn bộ các VBQPPL còn hiệu lực (trừ Hiến pháp) và các VBQPPL đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương ban hành tính đến hết ngày 31/10/2026.

Đồng thời, Chính phủ đề xuất UBTVQH thông qua Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống VBQPPL và thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL để tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL trong phạm vi cả nước.

Đề án đã xác định các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để tổ chức thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL, trong đó xác định rõ nội dung công việc, dự kiến phân công cơ quan, tổ chức, đơn vị chủ trì, phối hợp thực hiện, thời gian, tiến độ thực hiện, sản phẩm (hình thức) đối với từng nhiệm vụ.

Báo cáo ý kiến về Đề án và dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của QH Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Uỷ ban và các cơ quan của QH tán thành với sự cần thiết xây dựng Đề án và Nghị quyết với những lý do được nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Về đối tượng và phạm vi tổng rà soát hệ thống VBQPPL, Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp về cơ bản tán thành với đề xuất của Chính phủ về đối tượng và phạm vi tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Về các nhiệm vụ và giải pháp, kế hoạch cụ thể thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL, về đề xuất UBTVQH thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL, Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc đề nghị UBTVQH thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL, đồng thời tán thành với Phương án giao Bộ Tư pháp là Cơ quan thường trực, trực tiếp tham mưu, giúp việc cho Ban Chỉ đạo.

Bộ Tư pháp là Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL

Tại phiên họp, UBTVQH tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL với các nội dung và định hướng cơ bản như trong Đề án và dự thảo Nghị quyết; nhất trí về đối tượng, phạm vi tổng rà soát cũng như đề xuất thành lập Ban chỉ đạo giúp UBTVQH chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL. UBTVQH cũng nhất trí việc giao Bộ Tư pháp là cơ quan Thường trực, trực tiếp tham mưu giúp việc Ban chỉ đạo.

Nhấn mạnh đây là nội dung rất quan trọng, lần đầu tiên tiến hành triển khai việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của QH Lê Thị Nga bày tỏ tán thành với phương án giao Bộ Tư pháp là Cơ quan thường trực, trực tiếp tham mưu, giúp việc cho Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL nhằm kế thừa hiệu quả nguồn lực, kinh nghiệm và kết quả tổ chức thực hiện nhiệm vụ rà soát của Bộ Tư pháp; đảm bảo việc tham mưu giúp việc cho Ban Chỉ đạo được khoa học, hiệu quả, thống nhất.

Lưu ý việc tổng rà soát VBQPPL là nhiệm vụ có khối lượng công việc rất lớn khoảng 40.000 VBQPPL do cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương ban hành, với nhiều nội dung phức tạp, bà Lê Thị Nga đánh giá, quy định như dự thảo Nghị quyết và Đề án là phù hợp, đảm bảo tính đại diện vùng miền trong cả nước cũng như tăng cường nguồn lực và trách nhiệm và hiệu quả của việc thực hiện tổng rà soát.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ rất phức tạp, triển khai trên phạm vi toàn quốc. Nêu rõ đây là đầu tiên thực hiện công việc này, Phó Thủ tướng cho hay, Chính phủ đã chỉ đạo chuẩn bị đầy đủ nguồn lực để tổ chức triển khai thực hiện. Đồng thời, Phó Thủ tướng cũng đề nghị các cơ quan của QH phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, đặc biệt là Cơ quan thường trực là Bộ Tư pháp để đảm bảo việc tổng rà soát đạt kết quả tốt nhất.

Tại phiên họp, với 100% Uỷ viên UBTVQH tham gia biểu quyết tán thành, UBTVQH đã thông qua Đề án “Tổng rà soát hệ thống VBQPPL đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”; và dự thảo Nghị quyết của UBTVQH về tổng rà soát hệ thống VBQPPL.