Nét mới tại lễ hội Đình Đầm Hà

Quảng Ninh: Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái làm việc xuyên Tết phục vụ nhu cầu của người dân và du khách

Quảng Ninh: Những chuyến xe “0 đồng” đưa hơn 630 công nhân và gia đình thợ mỏ về quê đón Tết

Độc đáo phong tục đón Tết Nguyên đán của người Tày Quảng Ninh

Lễ hội Đình Đầm Hà được diễn ra từ ngày 15-17 tháng Giêng âm lịch với các nghi lễ truyền thống như lễ cáo yết, lễ rước thần, lễ tế Thành Hoàng, cầu mong mưa thuận gió hòa, Quốc thái, dân an.

Lễ hội Đình Đầm Hà mang đậm bản sắc văn hóa của cư dân đồng bằng Bắc Bộ, nhưng vẫn có những nét riêng độc đáo, đó là sự kết hợp các điệu múa trong lúc tế, chạy cờ xung quang đình và miếu, hát ca trù, hát xướng ả đảo mừng Thành hoàng về dự hội.

Lễ hội được tổ chức nhằm khơi dậy ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử; đồng thời nhằm góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, đáp ứng nhu cầu về văn hóa tinh thần, tín ngưỡng, tâm linh của bà con nơi đây và du khách thập phương.

Theo các tư liệu lịch sử, Đình Đầm Hà khởi đầu được xây dựng vào khoảng thế kỷ 17 ở khu vực chợ Đầm Hà cũ, cách vị trí đình hiện nay hơn 1km về hướng Đông; đến giữa thế kỷ 19, Đình bị giặc đốt phá cùng với chùa Đầm Hà và đến cuối thế kỷ 19, dân làng xây dựng lại ngôi Đình ở vị trí hiện nay.

Đình Đầm Hà thờ Không Lộ chi thần; Giác Hải chi thần; Quý Minh chi thần; Thái Lệ linh ứng chi thần; Đại Càn Quốc gia Nam Hải Tứ vị thượng đẳng thần. Ngoài các vị thần trên, dân làng Đầm Hà còn phối thờ Lý Thường Kiệt, 12 vị tiên nhân của dòng họ Hoàng, dòng họ Phan sinh sống lâu năm ở vùng đất Đầm Hà và 15 vị Hậu thần đã đóng góp điền sản xây dựng đình Đầm Hà.

Năm 1957, do nhiều nguyên nhân, Lễ hội Đình Đầm Hà không được tổ chức. Năm 1963, đình Đầm Hà cũng như nhiều ngôi đình khác trong huyện bị dỡ bỏ. Những hình ảnh về Đình và Lễ hội đình Đầm Hà, đặc biệt các điệu múa cổ, các bài hát cửa đình, xướng đào... chỉ còn lưu lại trong trí nhớ của lớp người cao tuổi.

Năm 2009, Lễ hội truyền thống đình Đầm Hà được chính quyền huyện phục dựng lại sau 52 năm bị gián đoạn. Năm 2011, Cụm di tích Đình-Miếu, Chùa Đầm Hà được xếp hạng Di tích Lịch sử cấp tỉnh.

Cùng năm 2011, Đình Đầm Hà được tôn tạo, xây dựng lại với tổng kinh phí trên 10 tỷ đồng bằng nguồn ngân sách của huyện Đầm Hà và nguồn kinh phí xã hội hóa. Đình Đầm Hà được đầu tư xây dựng lại theo kiến trúc truyền thống, bao gồm 5 gian tiền đường, 3 gian hậu cung, kiến trúc cổ mặt chữ Đinh, bốn mái.

Lễ hội Đình Đầm Hà xưa được tổ chức trong 6 ngày 5 đêm, từ 15 đến 20 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Ngoài các nghi thức rước, tế Thành hoàng như bao lễ hội khác, lễ hội Đình Đầm Hà có nhiều nét độc đáo riêng biệt, đó là: Lễ rước 17 mâm cỗ chay trước khi rước Thành hoàng; lễ dừng kiệu xin rút ngắn ngày tổ chức lễ hội trong lúc đi rước Thành hoàng, nếu năm đó không tổ chức đủ 6 ngày như thường lệ; nghi thức chạy cờ xung quanh đình, miếu trong lúc rước; lễ dừng kiệu hát mừng trong lúc rước Thành hoàng về Đình; sự kết hợp các điệu múa trong lúc tế…

Người dân Đầm Hà làm ăn sinh sống ở xa hay ở tại Đầm Hà nếu được thăng quan tiến chức hay học hành đỗ đạt, cho dù rất bận cũng về dự lễ cáo trạng trong ngày hội Đình. Đây là hình thức khuyến học, khuyến tài được dân làng Đầm Hà quy định trong lệ làng từ rất sớm. Nay vẫn được người dân Đầm Hà tiếp tục gìn giữ, phát huy.

Ngồi Đình vừa là nghi thức bắt buộc của các chức sắc quan viên xưa, vừa là hoạt động ẩm thực trong lễ hội truyền thống Đình Đầm Hà diễn ra trong các buổi tối từ 16 đến 19 tháng Giêng; hát cửa đình, múa dâng hương, múa đội đèn, xướng đào mừng Thành hoàng về dự hội đình diễn ra trong suốt thời gian lễ hội. Trong tối 19, chỉ dành riêng cho hát, múa cửa đình, được dân làng thể hiện thâu đêm đến sáng và kết thúc bằng điệu múa bông – múa tống Thần vào sáng ngày cuối cùng của lễ hội, trước khi rước Thành hoàng trở về miếu...

Đến với lễ hội Đình Đầm Hà năm nay, dân làng Đầm Hà không những thể hiện các nghi lễ với thần linh mà còn được nghe hát, xem múa, được vui chơi cộng hưởng các trò chơi dân gian truyền thống do chính mình tạo dựng. Đó là những vần điệu ví von, dí dỏm trong trò chơi bài điếm; sự náo nhiệt trong trò chơi đấu vật, kéo co; sự dẻo dai, bền sức trong trò chơi đẩy gậy; sự tinh tế, trầm tĩnh trong trò chơi cờ người. Trong đó hát nhà tơ - hát, múa cửa đình là một nội dung đặc biệt, là phần “Hồn” không thể thiếu trong các lễ hội đình làng đã được gìn giữ, lưu truyền cho các thế hệ con cháu Đầm Hà bởi cụ Đặng Thị Tự, nghệ nhân nhân dân 103 tuổi ở thôn Trại Giữa, xã Đầm Hà.

Đình Đầm Hà và các ngôi miếu thờ Thành Hoàng làng có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh không chỉ của nhân dân xã Đầm Hà và thị trấn Đầm Hà mà của cả huyện Đầm Hà. Là trung tâm sinh hoạt văn hoá tâm linh, là nơi lưu giữ và trao truyền các giá trị văn hoá truyền thống của cộng đồng làng xã.

Thông qua việc thờ cúng các vị Thần – Thành Hoàng và thực hiện các lễ nghi tín ngưỡng, nhân dân Đầm Hà hiểu rõ về nhân vật đang thờ, giáo dục truyền trống dựng nước và giữ nước của dân tộc, đạo lý uống nước nhớ nguồn, nâng cao lòng tự hào dân tộc, củng cố niềm tin thiêng liêng vào các vị thần, tăng cường ý thức cộng đồng, tạo thêm sức mạnh để chiến thắng thiên nhiên, chiến thắng kẻ thù, xây dựng và bảo vệ quê hương, làng xã ngày càng phát triển.