Dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi): Đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất

Bổ sung quy định về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở

Trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật HGƠCS (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu QH, Chính phủ đã chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật. Cụ thể, về bảo mật thông tin trong HGƠCS, bổ sung 1 điều luật quy định về bảo mật thông tin trong HGƠCS.

Về bầu hòa giải viên, dự thảo Luật tiếp tục kế thừa những điểm phù hợp của Luật HGƠCS năm 2013, đồng thời bổ sung một số nội dung nhằm bảo đảm tốt hơn tính dân chủ, công khai, minh bạch và phù hợp thực tiễn như bổ sung điều chỉnh trong trường hợp số người đạt điều kiện được công nhận làm hòa giải viên nhiều hơn số lượng cần kiện toàn; việc bầu hòa giải viên có thể kết hợp nhiều hình thức, thay vì chỉ bằng một trong các hình thức như tại dự thảo Luật đã trình QH.

Về nghĩa vụ của hòa giải viên, tổ trưởng tổ hòa giải, dự thảo Luật bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên và của những người khác tham gia hòa giải (nếu có) hoặc gây mất trật tự công cộng; bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc đề xuất UBND cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch; bổ sung nghĩa vụ của tổ trưởng tổ hòa giải trong việc thực hiện thủ tục đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hòa giải; bổ sung quy định về trường hợp thôi làm Tổ trưởng tổ hòa giải nhưng không thôi làm hòa giải viên để bảo đảm điều chỉnh các trường hợp xảy ra trên thực tế…

Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật HGƠCS (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của QH Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý có 5 chương, 35 điều, không thay đổi về tổng số điều so với dự thảo Luật đã trình QH. Thường trực Ủy ban thống nhất với các nội dung đã được tiếp thu, giải trình và chỉnh lý trong dự thảo Luật.

Thường trực Ủy ban nhận thấy dự thảo Luật đã đủ điều kiện trình QH xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, QH khóa XVI. Đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát, hoàn thiện báo cáo và dự thảo Luật trình QH; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất; đồng thời, ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản quy định chi tiết để nâng cao tính khả thi, hiệu quả thi hành Luật.

Đề xuất tổ hòa giải có hòa giải viên nữ

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH Phan Chí Hiếu cơ bản nhất trí với phương án chỉnh sửa, bổ sung và chỉnh lý dự thảo Luật và ý kiến của Ủy ban Văn hóa và Xã hội. Để góp phần làm hoàn thiện thêm dự thảo trước khi trình QH xem xét, thông qua, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, dự thảo tiếp thu, chỉnh lý quy định thành phần của tổ hòa giải phải có hòa giải viên là nữ; cho rằng, quy định như vậy hơi cứng nhắc, nên theo hướng linh hoạt hơn.

“Đối với một số hoạt động hòa giải, một số vụ tranh chấp, ví dụ như tranh chấp hôn nhân, gia đình thì thành phần nữ làm trong tổ hòa giải là cần thiết. Còn các vụ hòa giải khác thì không nhất thiết phải bắt buộc có nữ. Cần diễn đạt lại để cho đỡ cứng nhắc trong thực tế thực hiện”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị.

Giải trình rõ hơn về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, khoản 1 Điều 15 quy định tổ hòa giải phải có ít nhất từ 3 hòa giải viên trở lên, trong đó có hòa giải viên nữ. Quy định như vậy để trong trường hợp tiến hành hòa giải liên quan đến các vấn đề về hôn nhân gia đình, có thành phần nữ tham gia. “Tôi nghĩ rằng, quy định như thế cũng là thể hiện tinh thần bảo đảm bình đẳng giới, đồng thời cũng bảo đảm nguồn lực về con người, để trong trường hợp cần thiết thì có thể có hòa giải viên nữ”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, UBTVQH cơ bản tán thành với nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của dự thảo Luật. Qua quá trình phối hợp, cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra đã cơ bản thống nhất về các nội dung của dự thảo Luật, không còn có ý kiến khác nhau về các nội dung.

Để hoàn thiện dự thảo Luật và dự thảo Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, UBTVQH đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội và các cơ quan có liên quan tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến tại Phiên họp. Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để gửi cho các đại biểu QH chậm nhất ngày 22/8/2026, để trình QH xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình của Kỳ họp…