Bị phạt tù vì tội “Vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới” khi đang vận chuyển hàng trong nước!?

Bị bắt khi đang vận chuyển hàng trong nước

Theo nội dung Bản án số 21/2025/HS-ST ngày 04/4/2025 của TAND tỉnh Lai Châu, do thường xuyên đi lại, làm ăn buôn bán qua khu vực biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Nguyễn Văn Hậu (SN 1993, trú tại xã Cam Cọn, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai) quen một người đàn ông quốc tích Trung Quốc tên A Nán (nhà ở Hà Khẩu, Vân Nam, Trung Quốc), cả hai kết bạn trên ứng dụng Wechat bằng số điện thoại 0816331555 để liên lạc.

Ngày 08/10/2023, A Nán gọi điện qua Wechat nhờ Hậu tìm kho lạnh để bảo quản hàng hóa là thịt bò và rết khô cho A Nán. Do trước đó, Hậu cùng một người bạn tên Quân (không rõ nhân thân, lý lịch) gửi hàng ở Container lạnh của anh Lê Văn Sự (trú tại tổ 36, phường Cốc Lều, TP Lào Cai) nên Hậu báo cho A Nán giá thuê là 1,5 triệu đồng/01 ngày, A Nán đồng ý.

Báo giá xong, Hậu dẫn A Nán đến kho của Công ty Thiên Vân (thuộc khu công nghiệp Duyên Hải, đường Thủ Dầu Một, phường Duyên Hải, TP Lào Cai) thuê người bốc hàng vào Container để bảo quản. Khi gửi hàng, Hậu làm việc với nhân viên được anh Sự giao quản lý Container.

Khoảng 08h ngày 12/10/2023, A Nán gọi điện qua Wechat bảo Hậu thuê xe tải đến lấy hàng rồi vận chuyển sang huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu giao cho anh Lý Lao Tả (SN 1995, trú tại bản Xin Chải, xã Sì Lở Lầu, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) để Tả vận chuyển trái phép sang Trung Quốc, A Nán sẽ trả công cho Hậu 1.000.000 đồng, Hậu đồng ý.

Để vận chuyển hàng sang Lai Châu, Hậu gọi điện cho anh Nguyễn Hải Chính (SN 1990, trú tại xã Cam Đường, TP Lào Cai) nhờ anh Chính thuê một chiếc xe tải đến kho của công ty Thiên Vân lấy hàng, đồng thời liên hệ thuê Nguyễn Đức Thạch đi theo xe để áp tải hàng cho Hậu với tiền công là 100 Nhân dân tệ. Sau đó, Chính gọi điện cho anh Nguyễn Trọng Bảo, thuê Bảo vận chuyên hàng lên Lai Châu với tiên công 2,5 triệu đồng. Bảo đồng ý, điều khiển xe ô tô tải nhãn hiệu HYUNDAI màu xanh mang biển số 29C-360.06 đến kho của công ty Thiên Vân gặp Hậu, Chính để lấy hàng. Hậu là người thuê và chỉ đạo công nhân bốc hàng lên xe.

Khoảng 13h cùng ngày, Bảo điều khiền xe ô tô tải cùng Thạch vận chuyển hàng từ TP Lào Cai sang huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu giao cho Lý Lao Tả. Quá trình chuyển hàng, Hậu liên lạc thông báo cho Tả biết hàng đang trên đường vận chuyển lên Lai Châu, Thạch sẽ trực tiếp liên hệ để giao hàng cho Tả. Trên đường đi, Thạch gọi điện thoại hẹn gặp Tả tại khu vực chợ Gia Khâu (thuộc bản Gia Khâu, xã Sì Lở Lầu, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) để nhận hàng.

Khoảng 20h ngày 12/10/2023, tại khu vực chợ Gia Khâu, khi Lý Lao Tả gặp Nguyễn Đức Thạch, Nguyễn Trọng Bảo chuẩn bị nhận hàng để vận chuyển trái phép qua đường tiểu ngạch sang Trung Quốc thì bị Tổ công tác Công an huyện Phong Thổ phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu Công an tỉnh Lai Châu và Đồn biên phòng Sì Lở Lầu kiểm tra, phát hiện, lập biên bản sự việc và thu giữ toàn bộ vật chứng. Tổng giá trị hàng hóa bị thu giữ trên 720 triệu đồng.

Với hành vi nêu trên, Lý Lao Tả bị khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử về tội “Vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới” theo quy định tại khoản 3 Điều 189 Bộ luật Hình sự.

Ngày 26/6/2024, Nguyễn Văn Hậu bị bắt, khởi tố, điều tra về tội “Vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới” theo quy định tại Khoản 3, Điều 189, Bộ luật Hình sự.

Tranh luận nảy lửa về hành vi phạm tội của bị cáo

Ngày 04/4/2025, TAND tỉnh Lai Châu mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử Nguyễn Văn Hậu về tội danh nêu trên. Tại phiên tòa, trình bày trước HĐXX, Hậu khai rằng không biết số hàng hóa là thịt trâu và rết khô mà Công an Lai Châu thu giữ là để vận chuyển ra nước ngoài. Chủ hàng là A Nán không nói cho Hậu biết số hàng này sẽ chuyển đi Trung Quốc.

Do A Nán không biết tiếng Việt nên Hậu chỉ là người phiên dịch giúp A Nán gọi xe chở hàng để A Nán thuê anh Chính, Thạch, Bảo chuyển số hàng này từ Lào Cai sang TP Lai Châu, giao cho một người Việt Nam ở Lai Châu. Người nhận hàng ở Lai Châu làm gì với số hàng này, chuyển đi đâu thì Hậu không biết.

Khi cơ quan chức năng thu giữ hàng hóa thì anh Lý Lao Tả (người nhận hàng) và A Nán mới nói với Hậu là anh Lý Lao Tả là người nhận hàng, mục đích là để chuyển sang Trung Quốc, đến lúc này Hậu mới biết số hàng nêu trên sẽ chuyển đi nước khác.

Tại phiên tòa, trong phần tranh tụng, Luật sư Đặng Văn Cường và Trần Thị Lan - Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư Hà Hội; Luật sư Đặng Anh Đức - Công ty luật TNHH Đặng và cộng sự, đều nêu quan điểm cho rằng hồ sơ vụ án sử dụng lời khai của Lý Lao Tả và của những người khác để buộc tội Hậu là chưa xác đáng, không thuyết phục. Hàng hóa không phải của Hậu, các thông tin giao dịch và thông tin trong điện thoại của Hậu cũng thể hiện điều này.

Theo lời khai của Lý Lao Tả, số hàng hóa nêu trên Tả vận chuyển cho Tấn Sài Chỉn (người Trung Quốc). Tả không liên hệ, trao đổi gì với Hậu. Hậu chỉ là người phiên dịch giúp A Nán thuê nơi giữ hàng và thuê xe chở hàng từ TP Lào Cai sang TP Lai Châu. Hàng hóa nêu trên không phải là hàng cấm, không có quy định cấm việc vận chuyển hàng hóa giữa các địa phương trong nước, nên đó là quan hệ pháp luật dân sự.

Cũng theo quan điểm bào chữa của luật sư, nếu cơ quan tố tụng nhận định hành vi vận chuyển hàng hóa nêu trên của bị cáo Hậu là trái phép qua biên giới thì hành vi đó cũng chưa hoàn thành, mới chỉ ở giai đoạn “chuẩn bị phạm tội” chứ không phải là “phạm tội chưa đạt” như cơ quan tố tụng cáo buộc. Vì thời điểm đó xe chở hàng đang ở chợ Sì Lờ Lầu để chờ giao hàng, cách biên giới cả chục cây số, không phải ở khu vực biên giới hay trên đường qua biên giới. Người của A Nán chưa kịp nhận hàng thì đã bị bắt giữ.

Lý Lao Tả cũng khai mới chỉ có dự định sau khi nhận hàng thì sẽ tìm người vận chuyển số hàng này từ chợ đến gần rừng, sau đó thuê người chuẩn bị công cụ để bốc vác bằng đường tiểu ngạch qua biên giới. Nhưng Tả chưa vận chuyển hàng về rừng, chưa tìm người, chưa gọi, thuê người bốc hàng và chuẩn bị công cụ, phương tiện để bốc vác vì chưa nhận được hàng. Như vậy, nếu Tả có hành vi vận chuyển trái phép hàng qua biên giới thì cũng mới chỉ ở giai đoạn "chuẩn bị phạm tội".

Trong trường hợp nếu cơ quan tố tụng có đủ chứng cứ chứng minh bị cáo Hậu là đồng phạm với Lý Lao Tả thì áp dụng chế định phạm tội chưa đạt đối với Hậu theo quy định tại điều 15 Bộ luật Hình sự. Theo Điều 15 BLHS phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội.

Nếu cơ quan tố tụng chứng minh được Hậu biết Tả là người sẽ thực hiện vận chuyển số hàng hóa nêu trên qua biên giới sau khi nhận hàng, nhưng Hậu không cùng ý chí thực hiện hành vi này, không biết Tả sẽ vận chuyển vào thời gian, cách thức nào. Hậu chỉ có nhiệm vụ vận chuyển hàng đến địa điểm tập kết cho Tả, không tham gia vào việc vận chuyển hàng qua biên giới, mọi sự việc do Tả tự thỏa thuận với người khác hoặc lên kế hoạch thực hiện, thì không thể coi đây là trường hợp phạm tội chưa đạt, mà có chăng chỉ là chuẩn bị phạm tội theo quy định tại Điều 14, Bộ luật Hình sự. Nghĩa là chuẩn bị điều kiện để cho người khác thực hiện tội phạm.

Như vậy, Hậu không có lỗi trong việc Tả có ý định đưa số hàng này ra biên giới, thực tế Tả cũng chưa thực hiện hành vi đưa hàng qua biên giới.
Bên cạnh đó, tội "Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới" là tội có cấu thành vật chất, theo đó chỉ khi người nào vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới quốc gia/qua khu phi thuế quan thì hành vi mới cấu thành tội danh này.

Với hành vi chuẩn bị phạm tội thì bị cáo Hậu không thuộc các trường hợp phải chịu trách nhiệm hình sự định tại Điều 189 BLHS.

Tuy nhiên, căn cứ vào tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án, HĐXD nhận định hành vi của bị cáo đã hoàn thành về hành vi nhưng chưa đạt về hậu quả, do đó HĐXX tuyên phạt Nguyễn Văn Hậu 5 năm tù về tội danh nêu trên.

Không đồng tình với bản án sơ thẩm, Nguyễn Văn Hậu đã làm đơn kháng cáo lên TAND cấp cao tại Hà Nội.

Báo PLVN sẽ tiếp tục thông tin về vụ án.