Photo: Tháng 7 đến viếng thăm những “Huyền thoại Trường Sơn”
Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn, nơi yên nghỉ của biết bao người con dân tộc cũng chính là minh chứng của những “Huyền thoại Trường Sơn”.
26 y bác sỹ tại Bắc Ninh nhận nhiệm vụ lên đường vào Bình Dương hỗ trợ chống dịch Covid-19
Khởi tố vụ án và bị can liên quan đến khai thác đá trái phép ở Nghệ An
Chúng tôi đến thăm Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn tại xã Vĩnh Tường huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị vào một buổi chiều tháng 7.
Dọc hai bên đường đến nghĩa trang, đã không còn dấu vết của chiến tranh, của bom đạn. Thay vào đó, là khung cảnh của những ngôi nhà san sát, những cánh rừng xanh tốt kéo dài tít tắp.
Cổng Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn (tỉnh Quảng Trị).
Đến khu vực cổng, xung quanh cây cối xanh tốt, từ phía ngoài nhìn vào là một màu xanh mát của cây cối, hoa cỏ. Con đường lát nhựa đen chạy dọc vào trong dốc lên mặt đồi phía trước, nơi yên nghỉ của các Liệt sĩ.
Năm 1974, Tổng Bí thư Lê Duẩn vào thăm bộ đội Trường Sơn, ông Đồng Sỹ Nguyên-Tư lệnh Đoàn 559 đặt vấn đề với Tổng Bí thư:
“Không biết lúc nào đất nước thống nhất, mà để con em quê hương đất mẹ Việt Nam nằm rải rác trên tuyến đường Trường Sơn, cũng như trên đất nước bạn Lào, Cam Pu Chia thì rất tội, nên muốn quy tập tại một nơi, để cho đồng bào, đồng chí, đặc biệt là các thân nhân gia đình liệt sĩ được lui tới thăm viếng…”
Phóng viên Tòa soạn Pháp luật Plus - Báo Pháp luật Việt Nam dâng hoa và thắp hương tưởng nhớ các Anh hùng Liệt sĩ đang yên nghỉ tại Ngĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn.
Trước cách đặt vấn đề như vậy, Tổng Bí thư và Bộ Chính trị đã đồng ý với đề xuất của Tư lệnh Đoàn 559.
Rất nhanh sau đó, Bộ tư lệnh đoàn 559 - Bộ đội trường sơn đã khảo sát 3 địa điểm gồm: đường 20 tỉnh Quảng Bình; khu vực gần cầu Đầu Mầu ở Quốc lộ số 9 và khu vực đồi Bến Tắt.
Kết quả, đơn vị khảo sát đã kết luận, khu vực đồi Bến Tắt hội tụ đầy đủ các yếu tố phù hợp. Đặc biệt, đây là thượng nguồn sông Bến Hải, dòng sông mà trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã chia cắt đất nước thành 2 miền Nam-Bắc.
Vì vậy, đơn vị đã chọn khu vực đồi Bến Tắt đặt nơi yên nghỉ của các Anh hùng liệt sĩ đoàn 559-Bộ đội Trường Sơn.
Ngay tại khu vực lối vào Nghĩa trang là hàng cây xanh ngợp bóng.
Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn được khởi công xây dựng tháng 02/1975 đến 30/04/1977 thì hoàn thành các hạng mục công trình ở trong khuôn viên nghĩa trang.
Sau khi hoàn thành, nghĩa trang có tổng diện tích 39,6ha với tổng số mộ 10.263 mộ chí, được chia thành 5 khu vực với chính giữa là tượng đài Tổ quốc Ghi công.
Tại Khu I (phía bên phải của tượng đài) gồm liệt sĩ của TP Hà Nội, Bình-Trị-Thiên và các tỉnh phía Nam được đặt theo kết cấu của 3 miền Bắc-Trung-Nam.
Phía bên trái của tượng đài có 5 cán bộ trung cao cấp, 8 Anh hùng Liệt sĩ và 68 mộ Liệt sĩ vô danh chưa xác định được tên tuổi.
Tại khu vực giữa tượng đài, có cây bồ đề thiêng và trung tâm của tháp chuông, cả hai nằm trên một trục đường thẳng.
Tượng đài Tổ quốc ghi công tại khu vực trung tâm của Nghĩa trang.
Được biết, năm 1977, tại khu vực phía sau tượng đài có một cây bồ đề tự mọc, được nhân dân và các cán bộ tại đây gọi là cây bồ đề thiêng.
Theo năm tháng, cây đã trở thành một cây cổ thụ ôm lấy tượng đài như một mái nhà che bóng mát cho các Anh hùng Liệt sĩ đang yên nghỉ.
Hàng cây của Báo Pháp luật Việt Nam được đặt tại đây nhân dịp Ban lãnh đạo và các cán bộ, phóng viên của Cơ quan đến viếng thăm.
Nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương và nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải khi đến Nghĩa trang từng nói: “Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn không những được con người ưu ái, mà ngay cả thiên nhiên cũng ban tặng cho các anh hùng liệt sĩ, đó là hồ nước để làm mát lòng anh và cây bồ đề che bóng mát cho các Anh hùng Liệt sĩ.”
Tháp chuông tại đây có chiều cao lên đúng 5,9 mét tượng trưng cho đoàn 559-Bộ đội Trường Sơn với một quả chuông có khối lượng là 1 tấn.
Đứng từ sân lễ đài nhìn về hướng Đông-Nam là Khu II của Nghĩa trang gồm liệt sĩ các tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam, Hòa Bình và 78 mộ tử sĩ.
Qua một quả đồi khác nhìn về hướng Đông Bắc là Khu vực III gồm liệt sĩ các tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Bắc Giang và Bắc Ninh.
Phía Bắc tượng đài là Khu vực IV gồm liệt sĩ các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa.
Khu vực đặt mộ của các Liệt sĩ của Thành phố Hà Nội.
Đứng từ sân lễ đài nhìn về hướng Tây cách khu trung tâm hành lễ 400 mét là Khu vực V gồm liệt sĩ các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Quảng Ninh, Hải Phòng, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn và Lai Châu.
Đài tưởng niệm "Tên anh gắn liền chiến công bất tử 1991".
Toàn khung cảnh nghĩa trang, những ngôi mộ trắng được đặt theo hàng, từng dẫy. Nhìn khung cảnh đó, chúng tôi như thấy niềm tự hào dân tộc xen lẫn lòng biết ơn với những Anh hùng Liệt sĩ, những người đã dành cả xương và máu mình làm lên Huyền thoại Trường Sơn”.
Những ngôi mộ được đặt thành hàng dài ngăn nắp, nơi những "Huyền thoại Trường Sơn" đang yên nghỉ.
Đứng trước hàng ngàn ngôi mội liệt sĩ tại đây, chắc hẳn ai cũng phải thắt lòng bởi những người đã ngã xuống không ít người chỉ mới bước vào tuổi mười tám đôi mươi, tuổi đẹp nhất của cuộc đời.
Trước tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc, của dân tộc, họ đã chia tay gia đình, chia tay người thân, bạn bè lên đường ra trận. Nhiều người đã không quay về mà mãi mãi yên giấc ngàn thu tại mảnh đất đầy cát trắng và gió Lào.
Đứng trước hàng ngàn ngôi mội liệt sĩ tại đây, chắc hẳn ai cũng phải thắt lòng bởi những người đã ngã xuống không ít người chỉ mới bước vào tuổi mười tám đôi mươi, tuổi đẹp nhất của cuộc đời.
“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, những người hùng của dân tộc chẳng hề màng đến khó khăn, vất vả. Trong họ chỉ có lòng yêu nước với trái tim tràn đầy nhiệt huyết cùng với quyết tâm “giữ sống” đường Trường Sơn để những đoàn xe có thể bon bon trên đường chở bộ đội ra chiến trường. Nỗi nhớ nhà, nhớ cha mẹ, nhớ người yêu được thay bằng niềm vui, niềm hạnh phúc khi xe qua.
Nhưng vui mừng, hạnh phúc chẳng được bao lâu bởi mưa bom bão bạn của quân thù lại tiếp tục dày xéo hòng chia, cắt đường tiếp viện cho miền Nam ruột thị, họ lại nhanh chống cầm cuốc, cầm xẻng để đào đường, lấp đất…quyết giữ đường.
Có những đoạn đường trọng yếu, quân định tàn phá nặng nề, không ít chiến sĩ đã hi sinh, xương máu họ hòa vào cùng với đất mẹ Trường Sơn nhưng vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ mà tổ quốc giao phó:
“Máu thịt xin gửi lại tổ quốc
Tôi đi anh ở lại giữ đường”.
Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn không chỉ là lịch sử hào hùng và đầy kiêu hãnh của dân tộc ta, đó còn là những huyền thoại Trường Sơn để đến nay, đất nước ta có một mày xanh trải dài từ Bắc vào Nam.
Tên tuổi của các anh sẽ được các thế hệ sau ghi lòng tạc dạ. Xương máu các anh vẫn sẽ mãi còn đó để bảo vệ tổ quốc, bảo vệ đất nước và đất nước ta sẽ mãi giữ vững nền độc lập, tự do như hàng ngàn năm nay vẫn vậy.
Chiều xuống, cái nắng gắt của mùa hè Quảng Trị đã dịu đi, chúng tôi quay về mà trong lòng vẫn bâng khuâng, lưu luyến…
Dưới đây là một số hình ảnh Nghĩa Trang Trường Sơn tại tỉnh Quảng Trị:
