Làng du lịch văn hoá thông minh thay đổi diện mạo nông thôn

Ngày nay, xu hướng làng thông minh và du lịch xanh hậu Covid-19 sẽ góp phần thay đổi cuộc sống thôn thôn của người nông dân.

Thông qua Internet, những nông dân người dân tộc Dao như anh Triệu Quý Bảo (thôn Nà Lòa, xã Xuân Lập, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang) có thể tự tin tìm kiếm các thông tin phục vụ sản xuất. Anh tìm được giải pháp chăn nuôi ếch phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình. Lứa ếch đầu tiên khoảng 1000 con, mang về cho gia đình anh Bảo khoản lãi hơn 10 triệu đồng. Từ số vốn này, anh tiếp tục phát triển chăn nuôi ếch và đầu tư chăn nuôi thêm 200 con ngan.

Thôn Nà Lòa, xã Xuân Lập có 91 hộ với 457 nhân khẩu chủ yếu người dân tộc Dao, Mông sinh sống, tỷ lệ hộ nghèo của thôn là hơn 70%. Là địa bàn vùng sâu, vùng xa nên việc tiếp cận mạng Internet của người dân rất hạn chế. Cũng nhờ có Internet mà người dân nơi đây có thể tìm hiểu áp dụng các giải pháp kinh tế phù hợp với thế mạnh nông nghiệp bản địa, thu hút du khách đến thăm quan.

Những năm gần đây Internet đã phủ sóng đến tận các xã vùng sâu, vùng xa của huyện Lâm Bình. UBND huyện cũng đã trang bị máy tính làm việc có kết nối Internet cho cán bộ công chức, viên chức các xã. Từ đầu năm đến nay huyện tổ chức khoảng 80 cuộc họp trực tuyến đến xã và tiến tới thực hiện “Phòng họp không giấy” và ứng dụng “Giao việc tức thời-nhắc việc thông minh”.

So sánh với các vùng sâu vùng xa khác tại Việt Nam, cộng đồng huyện Lâm Bình đã có nhiều giải pháp sáng tạo. Huyện nằm ở phía Bắc tỉnh Tuyên Quang, cách thủ đô Hà Nội khoảng 280km, diện tích tự nhiên khoảng 78.152 ha, với dân số trên 33.000 người, bao gồm 12 dân tộc thiểu số. Là huyện vùng sâu, vùng xa, vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, địa hình bị chia cắt bởi nhiều dãy núi cao mà chủ yếu là núi đá vôi và khe sâu; độ che phủ rừng chiếm trên 75%. Hiện nay, tuy kết quả giữ rừng và hệ sinh thái đa dạng như vậy nhưng Lâm Bình vẫn là huyện nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo rất cao, khoảng hơn 30% so sánh với tỉ lệ hộ nghèo trên cả nước năm 2020 là dưới 4%. Sinh kế người dân phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp.

Vì vậy để đạt được mục tiêu: “phát triển kinh tế bền vững tăng mức sống cho từng người dân”, huyện Lâm Bình đang phối hợp với các chuyên gia xây dựng các mô hình quản lý bảo tồn phát triển khai thác tự nhiên bền vững, sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản, theo phương thức thông minh gắn kết chặt chẽ với lợi ích kinh tế của cộng đồng cư dân dân tộc thiểu số tại đây. Đáng nói, năm 2019, huyện đã đặt ra định hướng nông thôn mới thông minh giai đoạn 2021 – 2025, mà trước mắt là xây dựng mô hình làng văn hóa du lịch thông minh gắn với chương trình OCOP.

Tiến sĩ Ngô Kiều Oanh, một nhà nghiên cứu lâu năm về mô hình Làng du lịch văn hóa thông minh theo chuẩn OCOP, định nghĩa: “Làng du lịch văn hóa thông minh là hệ thống hữu cơ tổng thể kết nối các thành tố trong hệ thống bằng công nghệ số nhằm đạt mục tiêu về mặt quản trị lẫn quy hoạch. Về quản lý, tất cả các các hoạt động theo quy trình mang tính hệ thống, logic, khoa học. Về quy hoạch phải chuẩn chỉ, phù hợp, bền vững, đồng thuận. Sáng kiến này cần sự chung tay của tất cả các thành phần cộng đồng và chính quyền địa phương để nâng cao lợi thế vùng, cải thiện đời sống người nông dân Việt Nam”.

Theo đó, quy trình xây dựng mô hình bao gồm các bước chính như: Xác định mục tiêu chiến lược lâu dài về phát triển kinh tế du lịch; Xây dựng 2 hệ thống hạ tầng song song là hạ tầng cứng và hạ tầng mềm theo chuẩn nông thôn mới; và xây dựng hạ tầng về công nghệ thông tin.

Mô hình làng du lịch văn hoá thông minh được thí điểm tại huyện Lâm Bình có thể trở thành giải pháp cho các vùng sâu vùng xa ở các tình khác như Sơn La, Thái Bình, Lâm Đồng, Bến Tre… Theo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Việt Nam, cả nước có hơn 33 triệu người sống ở thành thị, chiếm 34,4% dân số; trong khi đó, cả nước có hơn 63,1 triệu người sống ở nông thôn, chiếm 65,6% dân số cả nước. Phần lớn lao động ở nông thôn vẫn phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, kinh tế không ổn định.

Du lịch nông thôn theo chuẩn OCOP mới được áp dụng rộng rãi ở Việt Nam từ khoảng 6 năm trước, đem lại thêm nguồn thu nhập cho người nông dân từ hoạt động du lịch. Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 đã “giáng một đòn mạnh” vào ngành du lịch Việt Nam kể từ đầu năm 2020. Theo Thủ tướng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cuộc khủng hoảng Covid-19 khiến du lịch Việt Nam thiệt hại khoảng 23 tỷ USD trong năm nay.

Sau khi đại dịch được kiểm soát tốt ở Việt Nam, du lịch đang có xu hướng chuyển đổi xanh và bền vững, theo kịch bản kích cầu du lịch mới nhất của Tổng cục Du lịch. Theo đó, mô hình làng văn hóa thông minh sẽ trở thành một giải pháp tiềm năng trong công cuộc đổi mới và phát triển bền vững nông thôn, đặc biệt với các khu vực vùng sâu vùng xa, cân bằng giữa hai nhiệm vụ phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.