Bộ Y tế đề xuất tăng mức đóng bảo hiểm y tế và tiến tới miễn viện phí toàn dân

Ngày 2/12, Bộ Y tế vừa đề xuất điều chỉnh mức đóng BHYT lên 5,1% trong giai đoạn 2026-2027, lên 5,4% trong giai đoạn 2028-2030 và tiến tới 6% vào năm 2032.

Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết bài toán ngân sách khi triển khai lộ trình miễn viện phí toàn dân được chia sẻ tại Hội thảo xin ý kiến về định hướng xây dựng đề án Từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí.

Năm 2024 tỷ lệ bao phủ BHYT của Việt Nam đạt gần 95%. Cùng năm, cả nước ghi nhận 183,6 triệu lượt khám, chữa bệnh, tăng 9,7 triệu lượt (5,6%) so với 2023; khoảng 40 triệu người đi khám thường xuyên, trung bình mỗi người đi khám, chữa bệnh BHYT khoảng 4,5 lần/năm. Chi phí khám chữa bệnh theo BHYT vượt 139.000 tỉ đồng, tăng hơn 18.000 tỉ đồng (15%) so với năm trước.

Tuy vậy, liên quan đến khám chữa bệnh BHYT tại Việt Nam vẫn còn một số khó khăn, thách thức. Hiện người dân phải tự trả khoảng 40% chi phí khám chữa bệnh; một số dịch vụ chưa được quỹ chi trả như khám sức khỏe, điều trị vô sinh, thẩm mỹ, tai nạn nghề nghiệp…. Mức đóng BHYT thấp (4,5% mức lương/mức tham chiếu làm căn cứ đóng), chất lượng khám, chữa bệnh và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn chênh lệch vùng, miền, địa phương...

Theo Bộ y tế, khi tăng đóng BHYT, ngân sách Nhà nước có điều kiện mở rộng hỗ trợ cho nhóm yếu thế; đồng thời những nhóm có khả năng chi trả và tăng mức đóng BHYT thì ngân sách sẽ chỉ hỗ trợ một phần, hoặc đối tượng tự tri trả để đảm bảo tính công bằng.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy ngay cả các nước áp dụng miễn viện phí toàn dân cũng duy trì một phần đồng chi trả để bảo đảm người dân sử dụng dịch vụ tiết kiệm, có trách nhiệm.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo khi quốc gia có nguồn tài chính đầy đủ rồi mới có thể thực hiện được bền vững vấn đề mở rộng tối đa phạm vi quyền lợi của người dân; nếu bao cấp toàn bộ, kể cả cho nhóm có khả năng chi trả, sẽ gây áp lực lớn và không ngân sách nào đáp ứng nổi.

Trên thế giới hiện tồn tại hai mô hình: Mô hình dựa trên bảo hiểm y tế với sự hỗ trợ cho nhóm yếu thế, và mô hình Nhà nước cùng nguồn lực xã hội hóa chi trả toàn bộ. Tuy nhiên, Việt Nam đã đạt độ bao phủ gần 95% dân số, vì vậy việc tiếp tục dựa trên BHYT với nguyên tắc công bằng và theo khả năng chi trả là phù hợp nhất, thay vì hướng tới bao cấp toàn bộ.

Ngoài tăng mức đóng, Bộ Y tế cũng đề xuất BHYT bổ sung, huy động liên kết với bảo hiểm sức khỏe thương mại, không chi trùng lặp chi phí y tế. Bộ Y tế đề xuất tìm kiếm nguồn tài chính mới, từng bước thí điểm lấy từ nguồn thu thuế từ các sản phẩm có hại cho sức khỏe.