Xuất khẩu Việt Nam: Cần chuyển dịch từ "lượng" sang "chất"

Để đạt mục tiêu 1.000 tỷ USD bền vững, việc tháo gỡ điểm nghẽn về giá trị gia tăng và nâng cao nội lực doanh nghiệp trong nước là yêu cầu cấp thiết cho năm 2026.

Thông tin từ Bộ Công Thương cho biết, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt mốc 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024.

Dù duy trì mức xuất siêu 20 tỷ USD, nhưng nội tại nền thương mại vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về cấu trúc và giá trị gia tăng.

Số liệu cho thấy sự chênh lệch lớn khi khu vực FDI chiếm tới 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Ngược lại, khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt gần 108 tỷ USD, giảm 6,1%.

Điều này phản ánh sự phụ thuộc lớn vào vốn đầu tư nước ngoài, khiến xuất khẩu dễ bị tổn thương trước các biến động chính sách và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm gần 89% tỷ trọng, nhưng phần lớn vẫn là gia công, lắp ráp.

Nông, thủy sản – lĩnh vực tiềm năng của Việt Nam – vẫn chủ yếu xuất khẩu thô, chưa có thương hiệu mạnh.

Ở chiều nhập khẩu, tư liệu sản xuất chiếm 93,6%, cho thấy nền sản xuất nội địa vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào nguồn đầu vào từ nước ngoài.

Việc tăng trưởng nhanh về lượng nhưng thấp về chất đang khiến hàng hóa Việt Nam đối mặt rủi ro bị áp đặt các biện pháp phòng vệ thương mại.

Bên cạnh đó, dù sở hữu 17 FTA, nhưng mới chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các ưu đãi này.

Bước sang năm 2026, mục tiêu trọng tâm là chuyển dịch từ "lượng" sang "chất".

Các chuyên gia nhận định Việt Nam cần nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, đầu tư chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để khai thác tối đa dư địa từ các FTA.

Để hướng tới mốc 1.000 tỷ USD, việc xây dựng chuỗi cung ứng đồng bộ và nâng cao nội lực doanh nghiệp trong nước là yêu cầu cấp bách.