Đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia

Chính phủ vừa ban hành các văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo về việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội đối với Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và hệ thống đường sắt đô thị tại hai thành phố lớn.

Thực hiện ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương nhằm khẩn trương hiện thực hóa mạng lưới đường sắt đồng bộ, hiện đại theo các Nghị quyết số 172, 187 và 188 của Quốc hội.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì rà soát, bổ sung hành lang pháp lý để tạo thuận lợi cho việc phát triển hệ thống giao thông này.

Nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh giai đoạn chuẩn bị đầu tư, đảm bảo việc lập và thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đúng quy định.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, quá trình triển khai phải tuyệt đối chặt chẽ, không được vì áp lực thời gian mà bỏ qua các quy trình kỹ thuật hay trình tự pháp lý.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu kỹ lưỡng phương án công nghệ, lựa chọn đối tác chiến lược và xây dựng bộ giải pháp kiểm soát tiến độ từ khâu bồi thường, tái định cư đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ.

Các địa phương có đường sắt đi qua được yêu cầu phối hợp chặt chẽ để chuẩn bị quỹ đất, đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân tại nơi ở mới.

Tại tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo tính đồng bộ, hiện đại và kết nối hiệu quả với mạng lưới quốc tế.

Bộ Xây dựng có nhiệm vụ hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật và báo cáo kết quả rà soát trước ngày 30/6/2026.

Đáng chú ý, Chính phủ đặc biệt lưu ý việc đánh giá kỹ phương án lựa chọn công nghệ nhằm đảm bảo tính độc lập, tự chủ trong dài hạn.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn nước ngoài phải được tính toán đầy đủ dựa trên chi phí vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời dự án, đảm bảo khả năng cân đối và hoàn trả vốn vay cũng như an ninh, quốc phòng.

Về mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, Chính phủ yêu cầu các bộ ngành và hai địa phương tăng cường phối hợp thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 188.

Trong đó, việc hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tiệm cận thông lệ quốc tế phải được hoàn thành trong Quý II/2026.

Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là hoàn thiện cơ chế phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Các địa phương cần rà soát cơ chế tài chính đất đai, làm rõ trách nhiệm và cách thức sử dụng giá trị tăng thêm từ đất tại các khu vực quanh ga đường sắt.

Chính phủ chỉ đạo ưu tiên xây dựng các dự án TOD tại những khu vực có tiềm năng cao nhằm sử dụng hiệu quả quỹ đất, phát triển đô thị mật độ cao và từng bước giảm dần sự phụ thuộc vào hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho vận hành.