Xử lý kiên quyết đối với những trường hợp lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo

Thường xuyên rà soát, tập trung chỉ đạo giải quyết triệt để

Thời gian qua, việc giải quyết các vụ việc phức tạp, kéo dài luôn được Lãnh đạo Bộ Tư pháp, Lãnh đạo Cục Quản lý THADS quan tâm, chỉ đạo giải quyết nhằm bảo đảm quyền lợi cho các bên đương sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; hạn chế việc khiếu nại, tố cáo vượt cấp, kéo dài, phát sinh thiệt hại thực tế dẫn đến trách nhiệm bồi thường nhà nước.

Để tập trung chỉ đạo giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài, ngày 18/10/2024, Tổng cục trưởng Tổng cục THADS (nay là Cục trưởng Cục Quản lý THADS) đã ban hành Quy trình giải quyết các vụ việc được xác định là vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài. Theo đó, định kỳ hàng tháng, hàng quý cơ quan THADS tỉnh, thành phố phải thực hiện rà soát, tổng hợp danh sách các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài; báo cáo kết quả thực hiện và đề xuất các phương án giải quyết các vụ việc. Trên cơ sở đó, Cục Quản lý THADS xem xét, đánh giá, chỉ đạo giải quyết dứt điểm các vụ việc.

Trong năm công tác 2025, tổng số vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài là 14 vụ việc, trong đó đã giải quyết xong và đưa ra khỏi danh sách 4 vụ việc, còn 10 vụ việc chuyển sang năm 2026. Tính đến ngày 30/3/2026, chỉ còn 9 vụ việc đang giải quyết tại các địa bàn tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hưng Yên, Thái Nguyên, Nghệ An, Tây Ninh, Cần Thơ, Cà Mau.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giải quyết các vụ việc phức tạp, kéo dài còn không ít tồn tại, hạn chế, đó là tiến độ giải quyết một số vụ việc còn chậm, nhiều việc chuyển từ năm cũ sang năm mới chưa được giải quyết dứt điểm hoặc kết quả giải quyết không có nhiều tiến triển. Một số vụ việc chưa chủ động, tích cực phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan; một số Thủ trưởng cơ quan THADS chưa tập trung, quyết liệt chỉ đạo để có biện pháp giải quyết dứt điểm.

Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là pháp luật về THADS còn chồng chéo, mâu thuẫn, pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong THADS quy định chưa rõ hoặc chưa quy định dẫn đến khó khăn trong việc giải quyết.

Các vụ việc phức tạp, kéo dài nhiều năm, trong khi điều kiện kinh tế, xã hội và các quy định pháp luật liên quan có nhiều thay đổi dẫn đến khó khăn cho việc giải quyết. Một số vụ việc còn phụ thuộc nhiều vào các cơ quan có thẩm quyền khác. Cấp ủy Đảng, chính quyền ở một số địa phương chưa thực sự quan tâm đúng mức đến việc chỉ đạo công tác THADS ở địa phương, trong đó có công tác giải quyết khiếu nại về THADS, đặc biệt là những vụ khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài do quan hệ phối hợp chưa bảo đảm.

Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận đương sự còn thấp, nhiều trường hợp cố tình khiếu nại, tố cáo để kéo dài thời gian thực hiện nghĩa vụ. Trong khi đó, pháp luật mới chỉ có chế tài đối với hành vi cố tình tố cáo sai sự thật (vu cáo), còn đối với hành vi cố tình khiếu nại không có căn cứ để trì hoãn thi hành án hoặc gây rối quá trình thi hành án thì chưa có biện pháp hữu hiệu để xử lý.

Nâng cao tính chủ động của cơ quan THADS

Cục Quản lý THADS cho biết sẽ tiếp tục xây dựng, kiện toàn bộ máy tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phân công, bố trí cán bộ, công chức phù hợp trực tiếp làm công tác tham mưu giải quyết giải quyết khiếu nại, tố cáo; thực hiện luân chuyển cán bộ, công chức theo quy định. Tăng cường công tác kiểm tra, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm các vi phạm trong THADS để hạn chế đơn thư khiếu nại, tố cáo.

Cùng đó, tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong THADS; cần nghiên cứu chế định xử lý kiên quyết đối với những trường hợp lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để kích động, gây rối; trường hợp đã được người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo giải quyết dứt điểm, đúng quy định pháp luật nhưng vẫn tiếp tục khiếu nại, tố cáo đến nhiều cơ quan chức năng ở Trung ương, địa phương, đặc biệt là trường hợp cố tình khiếu nại, tố cáo nhằm kéo dài, trốn tránh nghĩa vụ thi hành án.

Đối với cơ quan THADS tỉnh, thành phố, Cục Quản lý THADS yêu cầu, Thủ trưởng cơ quan cơ quan THADS phải quyết liệt, sát sao trong chỉ đạo thực hiện các kế hoạch giải quyết các vụ việc phức tạp kéo dài; kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc, xác định rõ trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức đối với từng vấn đề. Đồng thời, thường xuyên rà soát, bổ sung các vụ việc đủ tiêu chí vào danh sách khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài và đặc biệt quan tâm chỉ đạo, tập trung nguồn lực để giải quyết dứt điểm các vụ việc này.

Đối với vụ việc các ngành, các cơ quan còn có quan điểm, ý kiến khác nhau, THADS cần đề nghị cấp ủy, UBND tỉnh, thành phố có các vụ việc khó khăn, phức tạp quan tâm phối hợp, chỉ đạo giải quyết. Trường hợp cần thiết, báo cáo đề xuất Lãnh đạo Bộ, Lãnh đạo Cục làm việc với cấp ủy, chính quyền địa phương đối với vụ việc chưa có sự đồng thuận, ủng hộ trong việc chỉ đạo tổ chức thi hành án, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Đối với các vụ việc có vướng mắc từ bản án, quyết định hoặc chờ kết quả giải quyết của Tòa án, cơ quan THADS cần chủ động có văn bản yêu cầu giải thích, chuẩn bị, cung cấp hồ sơ, tài liệu; cử người tham gia, tích cực bám sát quá trình giải quyết của Tòa án; kịp thời tổ chức thi hành án ngay khi có kết quả giải quyết. Trường hợp đã có văn bản yêu cầu giải thích nhưng cơ quan có thẩm quyền vẫn chưa trả lời hoặc có văn bản trả lời nhưng chưa rõ, cần tổ chức họp liên ngành, báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của cấp trên.

Đồng thời, tăng cường công tác phối hợp trong giải quyết khiếu nại, tố cáo trong THADS. Các cơ quan THADS phải giữ vai trò chủ động, xây dựng các quy chế phối hợp giữa cơ quan THADS với các cơ quan, tổ chức có liên quan nhằm tạo sự phối hợp, gắn kết chặt chẽ, có hiệu quả trong công tác THADS.