Xây dựng Nghị định về trung tâm trọng tài quốc tế

Ngay sau Hội nghị triển khai Nghị quyết của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế (TTTCQT) tại TP HCM ngày 2/8/2025, Bộ Tư pháp đã tổ chức cuộc họp triển khai nhiệm vụ xây dựng Nghị định về Trung tâm trọng tài quốc tế (TTTTQT) thuộc TTTCQT – một cấu phần then chốt nhằm bảo đảm tính pháp lý và sức cạnh tranh của TTTCQT trên trường quốc tế.

Khung pháp lý bảo đảm hiệu quả vận hành và sức cạnh tranh toàn cầu

Tại cuộc họp, đại diện Vụ Pháp luật quốc tế (Bộ Tư pháp) báo cáo về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị định. Theo đó, Nghị định chỉ quy định về thẩm quyền và hoạt động của TTTTQT thuộc TTTCQT, tập trung hướng dẫn chi tiết các điều 6, 9, 30 và 31 của Nghị quyết số 222/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội.

Đáng chú ý, việc thành lập TTTTQT sẽ dẫn chiếu theo quy định hiện hành tại Luật Trọng tài thương mại và không đặt ra yêu cầu bổ sung riêng biệt.

Quy trình giải quyết tranh chấp cũng tuân theo quy tắc tố tụng trọng tài, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả.

Về hiệu lực thi hành của phán quyết trọng tài, do TTTTQT được thành lập theo pháp luật Việt Nam, phán quyết của Trung tâm có giá trị chung thẩm và được thi hành ngay, trừ trường hợp có yêu cầu hủy theo Điều 69 của Luật Trọng tài thương mại.

Đồng thời, Nghị quyết 222 quy định rõ quyền của các bên trong việc thỏa thuận từ bỏ yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài, bảo đảm tính tự chủ và ràng buộc pháp lý cao.

Nghị định cũng sẽ làm rõ thẩm quyền của TTTTQT trong việc giải quyết các tranh chấp ngoài phạm vi gắn với quyền lực Nhà nước – mở rộng đáng kể không gian pháp lý cho nhà đầu tư và doanh nghiệp. Ngoài ra, các nội dung hướng dẫn về áp dụng pháp luật trong giao dịch đầu tư, kinh doanh tại TTTCQT sẽ được quy định cụ thể, cho phép các bên linh hoạt lựa chọn luật áp dụng.

Mục tiêu: Vượt lên tầm khu vực, cạnh tranh với các trung tâm trọng tài lớn thế giới

Phát biểu chỉ đạo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, việc hình thành TTTTQT không chỉ nhằm giải quyết tranh chấp mà còn hướng đến mục tiêu dài hạn: trở thành điểm đến trọng tài hàng đầu trong khu vực, thay thế các trung tâm như Singapore hay Hồng Kông.

Theo Thứ trưởng, cần xây dựng khung pháp lý và cơ chế vận hành có sức hút đầu tư, trong đó phải thể hiện sự vượt trội về tính chuyên nghiệp, hiệu lực pháp lý và khả năng bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. TTTTQT cần có quy chế hoạt động chi tiết, tương thích với pháp luật quốc tế, có tính ràng buộc cao với các bên tham gia.

Đặc biệt, Thứ trưởng yêu cầu làm rõ các tiêu chuẩn về trọng tài viên – không chỉ tuân thủ Luật Trọng tài thương mại mà cần đưa ra khuyến cáo cao hơn về kinh nghiệm quốc tế, ngoại ngữ, uy tín và đạo đức nghề nghiệp.

Về thẩm quyền, Trung tâm có thể giải quyết tranh chấp giữa các thành viên và nhà đầu tư, ngoại trừ các tranh chấp liên quan đến quyền lực Nhà nước hoặc yếu tố công.

Kinh nghiệm từ các TTTCQT như London, Dubai, Singapore sẽ được nghiên cứu để hoàn thiện cơ chế đặc thù và khung pháp lý của mô hình tại Việt Nam.

Dự kiến, trong tuần tới, Ban Soạn thảo sẽ tiếp tục họp về nội dung dự thảo Nghị định trước khi tổ chức các tọa đàm chuyên đề tại Đà Nẵng và TP.HCM.