Doanh nghiệp tuân thủ tốt có thể được miễn kiểm tra hải quan định kỳ đến 5 năm
Mô hình quản lý mới dựa trên rủi ro và dữ liệu đang được định hình rõ nét thông qua dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi), đánh dấu bước chuyển từ tư duy hành chính đơn thuần sang tạo thuận lợi thương mại.
Trong đó, mức độ tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp trở thành căn cứ để áp dụng các chính sách ưu đãi.
Điểm đổi mới của dự thảo là việc luật hóa cơ chế quản lý tuân thủ tự nguyện trên diện rộng, thay vì tập trung kiểm tra tại khâu thông quan như quy trình phân luồng hiện hành.
Cơ quan Hải quan sẽ theo dõi, đánh giá toàn diện hoạt động của doanh nghiệp để phân loại rủi ro.
Những đơn vị duy trì lịch sử chấp hành tốt pháp luật sẽ được giảm thiểu tối đa tần suất kiểm tra.
Đặc biệt, nhóm doanh nghiệp đạt xếp hạng tuân thủ cao nhất có thể được miễn kiểm tra định kỳ sau thông quan trong thời hạn từ 3 đến 5 năm, trừ khi phát hiện dấu hiệu vi phạm rõ ràng.
Chiến lược thu hút các ngành công nghệ lõi cũng được cụ thể hóa bằng việc mở rộng cơ chế doanh nghiệp ưu tiên (AEO).
Nhóm dự án chiến lược như sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI và nghiên cứu phát triển (R&D) sẽ được miễn trừ các điều kiện về kim ngạch tối thiểu hoặc thời gian thử thách hai năm để hưởng ngay chế độ ưu tiên.
Giải pháp cắt giảm thủ tục này giúp các dự án công nghệ lớn sớm đi vào vận hành, đồng thời đồng bộ hóa quy trình với các chuẩn mực quốc tế để mở rộng thỏa thuận công nhận lẫn nhau toàn cầu.
Trước xu hướng đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu và xếp hạng doanh nghiệp, dự thảo cũng bổ sung các quy định nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đơn vị xuất nhập khẩu.
Hệ thống tiêu chí đánh giá tự động yêu cầu phải bảo đảm tính công khai.
Doanh nghiệp được quyền tiếp cận kết quả phân loại, thực hiện quyền giải trình hoặc khiếu nại nếu phát hiện sai sót, đồng thời cơ quan Hải quan phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với các quyết định ban hành từ hệ thống.
