Đề xuất gỡ vướng cấp sổ đỏ cho đất tồn dư lịch sử

Tờ trình của Bộ nhìn nhận, sau gần hai năm thực thi, Luật Đất đai 2024 đã bộc lộ một số hạn chế, cần tiếp tục hoàn thiện nhằm khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đánh giá thực trạng, Bộ chỉ rõ công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa hiệu quả, hồ sơ địa chính lưu trữ thiếu đồng bộ gây khó cho việc xác minh nguồn gốc.

Đặc biệt, các vướng mắc do lịch sử để lại đối với hộ gia đình, cá nhân - như đất nông, lâm trường, đất giao sai thẩm quyền, lấn chiếm hoặc tự ý chuyển mục đích - vẫn chưa được xử lý thỏa đáng, gây mất công bằng và cản trở tiến độ cấp giấy chứng nhận tại địa phương.

Để khắc phục, dự thảo bổ sung chính sách xử lý tồn tại lịch sử theo hướng thực tế, nhân văn nhưng không hồi tố với trường hợp đã cấp giấy lâu dài.

Nhà nước sẽ xem xét công nhận, cấp giấy chứng nhận cho các trường hợp vi phạm thủ tục trước đây nếu đáp ứng đủ điều kiện: sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch, không ảnh hưởng đến an ninh, quốc phòng, môi trường và hoàn thành hoặc cam kết hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Đồng thời, dự thảo xác định rõ trách nhiệm và chế tài để ngăn chặn tuyệt đối vi phạm mới.

Nhằm phát triển thị trường quyền sử dụng đất bền vững, dự thảo yêu cầu công khai minh bạch mọi thông tin quy hoạch, pháp lý, giá đất và tình trạng tranh chấp, thế chấp.

Tiến trình này sẽ từng bước bắt buộc đăng ký giao dịch, kết nối dữ liệu liên thông giữa công chứng, thuế, ngân hàng, đất đai và kinh doanh bất động sản, hướng tới giao dịch qua sàn và thanh toán không dùng tiền mặt.

Về quản lý hành chính, dự thảo sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định về thẩm quyền thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích và cấp, hủy giấy chứng nhận.

Quy trình này được tinh gọn để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cắt giảm khâu trung gian gắn với cải cách thủ tục.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những sửa đổi trên nhằm bảo đảm mọi diện tích đất đều xác định rõ chủ thể quản lý và được cấp giấy chứng nhận, giữ cho cơ sở dữ liệu luôn đúng, đủ, sạch, sống để chống lấn chiếm, tranh chấp.

Việc đẩy mạnh phân cấp giúp địa phương tăng tính chủ động, xử lý kịp thời các vướng mắc thực tiễn, rút ngắn thời gian giải quyết công việc dưới sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ từ Trung ương.