Thu giữ 36 tấn đường nhập lậu ở Quảng Trị: Những chế tài pháp lý nào được áp dụng?

Vụ việc đặt ra vấn đề về trách nhiệm pháp lý đối với hành vi kinh doanh, vận chuyển và tiêu thụ hàng nhập lậu.

Phát hiện 33 vụ, thu giữ 36 tấn đường nhập lậu

Theo thông tin từ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, trong đợt cao điểm đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại từ tháng 7/2026 đến nay, đơn vị đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 33 vụ với 33 đối tượng, thu giữ tổng cộng 36 tấn đường kính nhập lậu.

Trong đó, 27 vụ với 27 đối tượng đã bị xử phạt vi phạm hành chính, tổng số tiền 304 triệu đồng.

Sáu vụ còn lại đang được xác minh, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật.

Gần nhất, trong hai ngày 19 và 21/10, lực lượng chức năng phát hiện hai trường hợp kinh doanh đường kính trắng nhập lậu, lập biên bản đối với bà Nguyễn Thị Hoa, trú tại phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị và ông Trần Minh Thỏa, trú tại xã Quỳnh Sơn, tỉnh Nghệ An.

Tang vật thu giữ gồm 42 bao đường kính trắng, tổng trọng lượng 2,1 tấn, trị giá ước tính khoảng 23,6 triệu đồng. Hai vụ việc đang được tiếp tục xử lý theo quy định.

Không chỉ là câu chuyện kiểm soát hàng hóa qua biên giới, vụ việc còn cho thấy yêu cầu phải xác định đúng hành vi vi phạm, vai trò của từng cá nhân và căn cứ áp dụng chế tài để bảo đảm việc xử lý đúng pháp luật.

Kinh doanh, vận chuyển hàng nhập lậu có thể bị xử phạt ra sao?

Về xử lý hành chính, Điều 15 Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP, quy định về xử phạt hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu.

Các mức phạt được xác định căn cứ vào trị giá hàng hóa vi phạm và những tình tiết có liên quan.

Đáng chú ý, quy định này không chỉ điều chỉnh hành vi kinh doanh hàng nhập lậu mà còn áp dụng đối với hành vi cố ý vận chuyển, tàng trữ, giao nhận hàng hóa nhập lậu.

Vì vậy, trách nhiệm pháp lý không nhất thiết chỉ dừng ở người trực tiếp bán hàng, mà còn có thể đặt ra đối với những cá nhân tham gia các khâu khác nếu đủ căn cứ xác định hành vi vi phạm.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung, trong đó có tịch thu tang vật.

Việc tịch thu phương tiện vận tải được xem xét theo các điều kiện cụ thể của pháp luật, chẳng hạn trường hợp tang vật có trị giá từ 200 triệu đồng trở lên hoặc vi phạm nhiều lần, tái phạm theo quy định áp dụng.

Tuy nhiên, không thể lấy tổng số 36 tấn đường bị thu giữ trong nhiều vụ việc để mặc nhiên xác định mức phạt cho từng cá nhân.

Cơ quan chức năng cần làm rõ số lượng, trị giá hàng hóa trong từng vụ, hành vi cụ thể, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các căn cứ pháp lý liên quan để xác định chế tài tương ứng.

Khi nào hành vi buôn lậu bị xử lý hình sự?

Trong trường hợp hành vi có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 188 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, về tội buôn lậu.

Theo quy định này, hành vi buôn bán trái phép hàng hóa qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa, ngược lại, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi đáp ứng các điều kiện luật định về trị giá hàng hóa, tiền thu lợi bất chính hoặc các trường hợp đặc biệt khác được quy định tại điều luật.

Khung hình phạt được xác định căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng hóa, số tiền thu lợi bất chính, tình tiết định khung và các yếu tố liên quan.

Ngoài hình phạt tiền hoặc phạt tù đối với cá nhân, pháp luật còn quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trong phạm vi và điều kiện luật định.

Dù vậy, việc thu giữ lượng hàng hóa lớn không đồng nghĩa tất cả những người liên quan đều đương nhiên phạm tội buôn lậu.

Cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, xác định vai trò của từng người và phân biệt hành vi buôn bán trái phép qua biên giới với hành vi kinh doanh hoặc vận chuyển hàng nhập lậu trong nội địa.

Đối với sáu vụ việc đang được xác minh tại Quảng Trị, việc lựa chọn hướng xử lý hành chính hay hình sự cần dựa trên kết quả xác minh, điều tra và các quy định pháp luật tương ứng, không thể chỉ căn cứ vào khối lượng đường bị thu giữ.

Ngăn hàng lậu từ biên giới đến thị trường nội địa

Đường kính là mặt hàng tiêu dùng phổ biến, có khả năng lưu thông qua nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người mua.

Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, hàng nhập lậu có thể gây khó khăn cho công tác quản lý thị trường, tạo cạnh tranh không bình đẳng với hàng hóa được nhập khẩu hợp pháp và ảnh hưởng đến quyền lợi của các chủ thể kinh doanh tuân thủ pháp luật.

Vì vậy, bên cạnh việc tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, công tác đấu tranh chống buôn lậu cần gắn với việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa, xác minh đầu mối cung cấp, vận chuyển và tiêu thụ.

Việc xử lý cần bảo đảm đúng người, đúng hành vi, đúng thẩm quyền, đồng thời đủ sức răn đe và phòng ngừa vi phạm tái diễn.

Kết quả thu giữ 36 tấn đường nhập lậu tại Quảng Trị cho thấy nỗ lực của lực lượng chức năng trong kiểm soát hàng hóa qua biên giới.

Tuy nhiên, hiệu quả phòng, chống buôn lậu không chỉ được đo bằng số lượng tang vật thu giữ hay tổng tiền xử phạt, mà còn ở khả năng làm rõ đường đi của hàng hóa, xử lý đúng các chủ thể có liên quan và ngăn hàng vi phạm tiếp tục thâm nhập thị trường.