Phát hiện mộ gạch Chạp Khê gần 2.000 năm, quy mô lớn hiếm thấy ở Quảng Ninh

Ngày 17/1, tại phường Vàng Danh, Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật mộ gạch cổ tại khu Chạp Khê, đồng thời xin ý kiến các nhà khoa học về giá trị và định hướng bảo tồn, phát huy di tích.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chính quyền địa phương và các nhà khảo cổ học.

Khu mộ gạch Chạp Khê phân bố trên một gò đất cao, có diện tích khoảng 150m2.

Di tích mộ gạch Chạp Khê, nằm cạnh nhà thờ giáo xứ Chạp Khê, được phát hiện trong quá trình người dân san gạt mặt bằng.

Từ tháng 12/2025, Bảo tàng Quảng Ninh đã phối hợp với nhóm khảo cổ do Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội) chủ trì tiến hành khai quật.

Kết quả bước đầu cho thấy khu mộ phân bố trên một gò đất cao, diện tích khoảng 150m², có quy mô vượt trội so với nhiều mộ gạch từng phát hiện tại Quảng Ninh và các địa phương khác.

Đáy mộ sâu khoảng 2,5m so với mặt gò hiện tại, trục mộ quay hướng Bắc lệch Đông khoảng 20 độ.

Cấu trúc gồm hai gian tiền thất, một gian trung thất và ba gian hậu thất; trung thất và hậu thất đều có nhĩ.

Toàn bộ các gian được xây bằng gạch chữ nhật nung già, trang trí phong phú với hoa văn đồng tiền, ô trám, đường tròn đồng tâm, chữ S; phần mái tạo vòm bằng gạch múi bưởi.

Trong quá trình khai quật, đoàn công tác thu được ba nhóm di vật chính gồm vật liệu kiến trúc; gốm đất nung như mô hình nhà, nồi; và gốm men với bình, vò, chân đèn.

Những di vật phát lộ trong quá trình khai quật.

Căn cứ vào cấu trúc mộ và đặc điểm hoa văn hiện vật, các nhà nghiên cứu xác định di tích có niên đại vào khoảng thế kỷ I–II sau Công nguyên, tức cách ngày nay gần 2.000 năm.

Loại hình mộ táng này từng được phát hiện phổ biến tại lưu vực sông Bạch Đằng, trải rộng trên địa bàn Quảng Ninh, Hải Phòng và Hải Dương, phản ánh vai trò quan trọng của khu vực này như một trung tâm cư trú, văn hóa lớn trong buổi đầu Công nguyên.

Bản đồ vị trí phân bố các dấu tích mộ gạch đã được điều tra khai quật tại lưu vực sông Bạch Đằng.

Trên cơ sở kết quả khai quật, các nhà khoa học, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh cùng chính quyền địa phương thống nhất tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu, hoàn thiện hồ sơ khoa học để đề xuất xếp hạng di tích.

Đồng thời, phương án bảo tồn tại chỗ, giữ nguyên trạng phần mộ đã lộ diện và quy hoạch khu vực thành công viên khảo cổ cũng được đặt ra, nhằm phục vụ công tác bảo tồn di sản gắn với giáo dục văn hóa và phát triển du lịch địa phương.