Những thay đổi mới trong thủ tục cư trú mà người dân nên biết
Chỉ một thao tác chậm, một thông tin chưa kịp cập nhật, người dân có thể vô tình rơi vào tình huống vi phạm quy định về cư trú. Trong bối cảnh pháp luật cư trú tiếp tục được hoàn thiện, nhất là sau khi sáp nhập đơn vị hành chính và triển khai chính quyền địa phương hai cấp, việc hiểu đúng – làm đúng thủ tục cư trú không chỉ giúp tránh rắc rối, mà còn bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích chính đáng của mỗi công dân.
Cư trú – chuyện không mới nhưng luôn cần cập nhật
Luật Cư trú năm 2020 có hiệu lực từ ngày 1/7/2021 đã đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong quản lý cư trú, khi nhiều thủ tục được đơn giản hóa, chuyển mạnh sang môi trường điện tử.
Tiếp đó, Nghị định số 154/2024/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 10/01/2025, tiếp tục cụ thể hóa và bổ sung nhiều quy định mới, thay thế Nghị định 62/2021/NĐ-CP trước đây.
Điểm dễ nhận thấy nhất là cách tiếp cận của pháp luật cư trú hiện nay đã khác trước: lấy sự thuận tiện cho người dân làm trung tâm, giảm giấy tờ, giảm đi lại, tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc hướng dẫn, tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đúng hạn.
Sau sáp nhập, thủ tục cư trú được thực hiện ở đâu?
Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã, Bộ Công an đã ban hành Quyết định số 9354/QĐ-BCA-C06 ngày 20/11/2025 công bố danh mục thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng ký, quản lý cư trú.
Theo đó, 11 thủ tục cư trú quen thuộc của người dân được thực hiện trực tiếp tại Công an cấp xã. Từ đăng ký thường trú, tạm trú, tách hộ, khai báo tạm vắng, thông báo lưu trú cho đến xác nhận thông tin cư trú – tất cả đều đã được chuẩn hóa về quy trình, thời hạn và cách thức thực hiện.
Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân cấp xã đảm nhận 2 nội dung xác nhận mang tính thực tế tại địa phương, như xác nhận điều kiện diện tích nhà ở khi đăng ký thường trú vào chỗ ở thuê, mượn, ở nhờ; hay xác nhận phương tiện được sử dụng làm nơi ở.
Với các thủ tục này, nếu hồ sơ đủ điều kiện, việc xác nhận được thực hiện kịp thời; trường hợp không giải quyết, cơ quan có trách nhiệm trả lời rõ lý do bằng văn bản.
Một mốc thời gian người dân đặc biệt cần nhớ
Trong thực tế, không ít trường hợp bị xử phạt hành chính chỉ vì… không biết hoặc chủ quan. Một quy định tưởng chừng đơn giản nhưng rất dễ bị bỏ sót là:
Trong thời hạn tối đa 60 ngày kể từ ngày đăng ký khai sinh cho trẻ, cha mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thủ tục đăng ký cư trú cho trẻ.
Chỉ cần chậm vài ngày, hậu quả không chỉ là bị xử phạt, mà còn kéo theo những phiền hà khi làm các thủ tục liên quan sau này.
Đây cũng là nội dung mà lực lượng Công an cơ sở, Cảnh sát khu vực đang thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở người dân trong quá trình tiếp dân hằng ngày.
Làm thủ tục cư trú giờ đây không còn phụ thuộc địa giới
Một điểm mới rất đáng chú ý là việc đẩy mạnh thực hiện thủ tục cư trú trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công và ứng dụng định danh quốc gia VNeID.
Chỉ với tài khoản định danh điện tử mức 2, người dân có thể nộp hồ sơ cư trú ở bất cứ đâu, không còn bị giới hạn bởi nơi cư trú thực tế hay địa giới hành chính như trước.
Mục tiêu đặt ra là dữ liệu cư trú của người dân phải “đúng, đủ, sạch, sống” – vừa chính xác, vừa được cập nhật kịp thời, phục vụ hiệu quả cho việc giải quyết thủ tục hành chính và bảo đảm quyền công dân.
Hiểu đúng để an tâm, làm đúng để thuận lợi
Cư trú không chỉ là chuyện “ở đâu, đăng ký thế nào”, mà còn là nền tảng để thực hiện nhiều quyền lợi khác: học tập, y tế, bảo hiểm, an sinh xã hội.
Vì vậy, mỗi người dân cần chủ động cập nhật quy định mới, mạnh dạn hỏi – được hướng dẫn – làm đúng ngay từ đầu.
Chỉ cần dành một chút thời gian tìm hiểu, người dân có thể tránh được những phiền hà không đáng có và góp phần cùng cơ quan chức năng xây dựng một nền quản lý cư trú hiện đại, minh bạch, vì dân phục vụ.
