Những điểm chú ý tại Nghị định số 75/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh

Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2019/NĐ-CP ngày 26 tháng 9 năm 2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh.

Những nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào một số điểm đáng chú ý sau:

Thứ nhất: Nghị định bãi bỏ hình thức xử phạt cảnh cáo đối với hành vi vi phạm quy định về tập trung kinh tế, hành vi cạnh tranh không lành mạnh, hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền.

Các hành vi vi phạm trong lĩnh vực cạnh tranh đều mang tính nghiêm trọng, có thể ảnh hưởng đến cấu trúc thị trường, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, làm suy giảm hiệu quả cạnh tranh.

Do đó, việc áp dụng hình thức phạt cảnh cáo đối với hành vi vi phạm quy định về tập trung kinh tế, hành vi cạnh tranh không lành mạnh, hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền được đánh giá là không phù hợp với bản chất của hành vi, làm giảm tính răn đe của pháp luật và không bảo đảm hiệu lực thi hành, do vậy đã được bãi bỏ.

Thứ hai: Chuyển từ cơ chế xử phạt theo tỷ lệ phần trăm doanh thu sang mức phạt tiền cố định đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế, hành vi thực hiện tập trung kinh tế trước khi có quyết định kết quả thẩm định sơ bộ, quyết định tập trung kinh tế phải thẩm định chính thức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh mức phạt tiền từ 01% đến 05% tổng doanh thu trên thị trường liên quan của từng doanh nghiệp vi phạm sang mức phạt cố định như sau: (i) Phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 01 tỷ đồng đối với doanh nghiệp vi phạm có tổng tài sản, tổng doanh thu mua vào và tổng doanh số bán ra đạt dưới 3.000 tỷ đồng; (ii) Phạt tiền từ 01 tỷ đồng đến 02 tỷ đồng đối với doanh nghiệp vi phạm có tổng tài sản hoặc tổng doanh thu mua vào hoặc tổng doanh số bán ra đạt từ 3.000 tỷ đồng trở lên. Các mức phạt đều không được vượt quá 05% tổng doanh thu của doanh nghiệp vi phạm trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm thực hiện hành vi vi phạm.

Việc áp dụng mức phạt tiền cố định với ngưỡng từ 500 triệu đồng đến 02 tỷ đồng là phù hợp với nguyên tắc quy định mức xử phạt theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm được quy định trong pháp luật về cạnh tranh và pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Thứ ba: Quy định cụ thể mức phạt từ 1% đến 5% tổng doanh thu trên thị trường liên quan của doanh nghiệp trong năm tài chính liền kề trước năm thực hiện hành vi vi phạm đối với hành vi thực hiện tập trung kinh tế sau khi Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã ra thông báo tập trung kinh tế thuộc trường hợp bị cấm theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 41 Luật Cạnh tranh.

Đây là hành vi có tính chất nghiêm trọng, cố ý thực hiện tập trung kinh tế gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể trên thị trường liên quan. Do đó, Nghị định quy định mức phạt tiền cao hơn mức phạt tiền đối với các hành vi thuộc trường hợp vi phạm quy định về tập trung kinh tế khác nhằm đảm bảo tương ứng với tính chất, mức độ của hành vi vi phạm.

Thứ tư: Bổ sung quy định Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia quyết định bãi bỏ thông báo về tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ thông báo tập trung kinh tế; thông báo kết quả thẩm định sơ bộ việc tập trung kinh tế hoặc quyết định về việc tập trung kinh tế nếu phát hiện một trong các bên nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế thực hiện một hoặc các hành vi không cung cấp hoặc cung cấp thông tin không đầy đủ, trung thực sai lệch dẫn đến làm sai lệch kết quả thẩm định tập trung kinh tế quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 36 và Điều 41 Luật Cạnh tranh.

Thứ năm: Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ quy định về hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính về cạnh tranh

Bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả buộc thực hiện đầy đủ điều kiện được thể hiện trong quyết định về tập trung kinh tế có điều kiện;

Bãi bỏ hình thức xử phạt bổ sung“tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn” đối với hành vi hành vi gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác và hành vi lôi kéo khách hàng bất chính.

Bãi bỏ hình thức xử phạt bổ sung “tịch thu tang vật vi phạm, phương tiện” được sử dụng để vi phạm đối với các hành vi vi phạm về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền 

Điều này xuất phát từ thực tế, trong các vụ việc thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền, các doanh nghiệp thường bắt tay, cấu kết với nhau qua các hình thức tinh vi và thường không để lại chứng cứ (thư điện tử, trao đổi trực tiếp,...) hoặc doanh nghiệp đơn phương áp đặt hành vi. Chính vì vậy, việc quy định hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật vi phạm, phương tiện được sử dụng để vi phạm trên thực tế chỉ mang tính hình thức.

Ngoài ra, thực tiễn thi hành đã cho thấy một số biện pháp khắc phục hậu quả như buộc cải chính công khai; buộc chịu sự kiểm soát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ hoặc các điều kiện giao dịch khác trong hợp đồng của doanh nghiệp nhận sáp nhập, doanh nghiệp mua lại, doanh nghiệp mới hình thành sau tập trung kinh tế, về bản chất mang tính hình thức, không thực sự đem lại nhiều ý nghĩa trong việc khôi phục thực trạng cạnh tranh trên thị trường, do vậy cần được bãi bỏ để đảm bảo hiệu quả thực thi của các quy định trên thực tế.

Thứ sáu: Bãi bỏ thẩm quyền của thanh tra viên, người được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực cạnh tranh; bổ sung thẩm quyền của Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng đơn vị thuộc Bộ thành lập; mở rộng chủ thể có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính về hành vi vi phạm quy định pháp luật về cạnh tranh khác

Thứ bảy: Sửa đổi, bổ sung quy định về hình thức nộp tiền phạt và trách nhiệm của cơ quan thi hành án dân sự

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP bổ sung hình thức nộp phạt và quy định rõ trách nhiệm của cơ quan thi hành án dân sự trong việc tổ chức thi hành quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, bao gồm số tiền lãi do chậm nộp phạt theo quy định nhằm hướng đến giải quyết vấn đề bất cập từ thực tiễn khi đối tượng phải thi hành án không tự nguyện chấp hành dẫn đến phát sinh tiền lãi do chậm nộp.

Thứ tám: Bổ sung quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 33a quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước trong việc đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số theo tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việc quy định bổ sung nội dung trên cũng góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động xử lý vi phạm hành chính về cạnh tranh, thể hiện tinh thần kiến tạo phát triển theo phương châm, định hướng được nêu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2019/NĐ-CP ngày 26 tháng 9 năm 2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 5 năm 2026.