Nghị định 153: Thay đổi về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan

Vừa qua, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 01/2015/NĐ-CP và Nghị định 12/2018/NĐ-CP trước đây.

Mục tiêu lớn nhất của văn bản này là tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, đồng thời nâng cao trách nhiệm phối hợp phòng ngừa việc vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Điểm đáng chú ý đầu tiên của nghị định là sự thay đổi về phạm vi hoạt động tại khu vực cửa khẩu đường bộ và đường thủy nội địa.

Cụ thể, cơ quan chức năng quyết định đưa ra khỏi danh sách một số cửa khẩu không hề phát sinh hoạt động xuất nhập khẩu, chưa được chính quyền địa phương cho phép hoạt động hoặc không bố trí lực lượng hải quan.

Nếu như trước đây, quy định cũ ghi nhận tới 88 cửa khẩu đường bộ thuộc 21 tỉnh thì nay, danh mục cập nhật chỉ còn giữ lại 68 cửa khẩu nằm trải dài trên 22 tỉnh thành.

Bên cạnh việc thu hẹp, nhà nước cũng thiết kế một cơ chế mở rất linh hoạt. Đối với những lối thông quan hay địa điểm mới, khi được cấp có thẩm quyền nâng cấp và đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở hạ tầng lẫn lực lượng kiểm soát thì khu vực đó sẽ tự động được công nhận là địa bàn hoạt động hải quan theo quyết định của Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Không chỉ dừng lại ở biên giới, việc kiểm soát hải quan tại các khu vực nội địa cũng được định hình lại sát sao hơn.

Trên thực tế, thời gian qua xuất hiện nhiều khu vực tập trung doanh nghiệp được hưởng ưu đãi nhưng chưa có hành lang pháp lý để xếp vào địa bàn hải quan, gây ra không ít trở ngại trong công tác quản lý.

Để giải quyết triệt để vấn đề này và hưởng ứng chủ trương cắt giảm 30% thủ tục ở khâu thông quan, ngành hải quan đang mạnh mẽ chuyển dịch từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Do đó, Nghị định 153/2026/NĐ-CP đã mở rộng phạm vi kiểm soát ra nhiều khu vực mới. Theo quy định, địa bàn hải quan giờ đây bao trùm cả trụ sở, kho hàng và cơ sở sản xuất của doanh nghiệp tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao hay khu công nghệ số tập trung.

Cùng với đó là các cảng xuất nhập khẩu lập trong nội địa, địa điểm thu gom hàng lẻ, kho ngoại quan, kho bảo thuế và bãi chứa hàng hóa.

Nghị định cũng làm rõ rằng trụ sở của người khai hải quan bao gồm nơi làm việc, nhà xưởng và nơi lưu giữ hàng hóa đều thuộc diện kiểm tra sau thông quan.

Các địa điểm tập kết, kiểm tra tập trung hay cơ sở gia công hàng xuất khẩu cũng chịu sự giám sát chặt chẽ nhằm đảm bảo hàng hóa được sử dụng đúng mục đích.

Những quy định mang tính bước ngoặt này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 5/7/2026.