Hãy biết để không vi phạm, không bị xử phạt về cư trú

Tuyên truyền đăng ký tạm trú, lưu trú cho người lao động tại công trình xây dựng Trung tâm hội nghị APEC - đặc khu Phú Quốc

Quy định mới – yêu cầu mới trong thói quen cư trú

Ngày 30/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 282/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15/12/2025, thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Trong đó, Điều 10 của Nghị định đã quy định chi tiết về các hành vi vi phạm liên quan đến đăng ký, quản lý cư trú và mức xử phạt tương ứng. Đây không chỉ là những quy định mang tính kỹ thuật, mà là cơ chế giúp chuẩn hóa dữ liệu cư trú – nền tảng quan trọng của nhiều thủ tục hành chính hiện nay.

Điều đáng nói là nhiều hành vi lâu nay người dân xem nhẹ như chuyển nhà nhưng không đăng ký tạm trú, đi xa dài ngày nhưng quên khai báo tạm vắng… đều có thể bị xử phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng. Mức phạt không quá cao, nhưng đó là lời nhắc nhở rõ ràng rằng mỗi thay đổi nơi ở đều phải được cập nhật kịp thời.

Không còn “kẽ hở” cho hành vi gian dối thông tin cư trú

Nghị định 282 đã tiếp cận rất sát thực tế khi xử lý mạnh tay hơn với các hành vi cố ý gian dối: sửa chữa, tẩy xóa giấy tờ cư trú; cho mượn hoặc mua bán giấy xác nhận cư trú; cố tình không cập nhật nơi ở dù đã chuyển chỗ ở mới. Các hành vi này có thể bị phạt từ 2 đến 4 triệu đồng.

Đặc biệt, những hành vi tinh vi hơn như làm giả dữ liệu cư trú, cung cấp thông tin sai lệch để được đăng ký thường trú, tạm trú hoặc để trục lợi có thể bị xử phạt lên đến 12 triệu đồng – mức phạt đủ sức răn đe trong bối cảnh dữ liệu cư trú đang được số hóa mạnh mẽ.

Nhìn rộng hơn, việc siết chặt quản lý cư trú không chỉ là trách nhiệm của cơ quan Công an, mà là cơ chế bảo vệ xã hội trước các rủi ro liên quan đến an ninh trật tự, tín dụng đen, lừa đảo công nghệ cao… vốn thường lợi dụng “lỗ hổng” cư trú để hoạt động.

Công an đặc khu Phú Quốc hướng dẫn người dân đăng ký cư trú - Ảnh minh họa

Siết trách nhiệm cơ sở lưu trú – bảo vệ an ninh từ gốc

Một điểm đáng chú ý khác là trách nhiệm của chủ cơ sở lưu trú. Từ nhà trọ, homestay, nhà nghỉ đến ký túc xá, khách sạn – bất kỳ nơi nào có người ở đều phải tuân thủ nghiêm việc thông báo lưu trú.

Nếu không khai báo từ 01 đến 03 người lưu trú, chủ cơ sở có thể bị phạt ở mức trung bình. Số lượng càng nhiều, mức phạt càng tăng, tối đa có thể lên đến 12 triệu đồng khi không khai báo từ 09 người trở lên.

Điều này không chỉ nhằm quản lý mà còn giúp chính chủ cơ sở giảm thiểu rủi ro khi phát sinh các sự cố liên quan đến khách thuê.

Vắng mặt 12 tháng – nguy cơ bị xóa thường trú

Điểm gây chú ý nhất – và có thể tác động mạnh tới người dân – chính là quy định về việc bị xóa đăng ký thường trú khi vắng mặt tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú ở nơi khác hoặc không khai báo tạm vắng, theo điểm d khoản 1 Điều 24 Luật Cư trú.

Điều này đồng nghĩa với việc mất đi nơi thường trú hợp pháp, từ đó gây khó khăn khi thực hiện hàng loạt thủ tục: đăng ký xe, làm căn cước, giao dịch ngân hàng, vay vốn, hồ sơ bảo hiểm, nhập học…

Trong bối cảnh nhiều người lao động, sinh viên, công nhân thường xuyên thay đổi chỗ ở, việc tuân thủ quy định này càng trở nên quan trọng.

Tuân thủ cư trú – bảo vệ quyền lợi chính mình

Nghị định 282/2025/NĐ-CP đặt ra một yêu cầu lớn: người dân cần chủ động, trung thực và kịp thời trong việc cập nhật thông tin cư trú. Khi mọi dữ liệu được chuẩn hóa, minh bạch, quá trình xử lý thủ tục hành chính sẽ nhanh hơn, thuận lợi hơn, và quyền lợi của mỗi công dân cũng được bảo đảm tốt hơn.

Để tránh những rủi ro không đáng có, người dân cần ghi nhớ:

• Cập nhật tạm trú, tạm vắng khi thay đổi nơi ở.
• Không cho mượn, thuê hoặc mua bán giấy tờ cư trú dưới bất kỳ hình thức nào.
• Chủ cơ sở lưu trú phải khai báo đầy đủ số người thuê ở.
• Chủ động kiểm tra lại thông tin cư trú của mình trên ứng dụng định danh quốc gia.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng mang tính xây dựng của tác giả nhằm hỗ trợ người dân hiểu và tuân thủ pháp luật để “không bị phạt”, và bảo vệ trọn vẹn quyền cư trú – quyền hết sức quan trọng nhưng nhiều người lại dễ lãng quên trong đời sống bận rộn ngày nay.