Gói bánh chưng ngày Tết - Nét đẹp văn hoá gìn giữ cho thế hệ mai sau

Mỗi độ xuân về, khi những cơn gió se lạnh cuối năm len lỏi qua từng con ngõ, căn bếp nhỏ của gia đình ông Nguyễn Văn Thành ( xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hoá) lại rộn ràng tiếng cười. Trước hiên nhà, từng bó lá dong xanh mướt được xếp ngay ngắn, nếp trắng ngần thơm mùi lúa mới, đậu xanh vàng ươm và thịt ba chỉ tươi rói.

Với ông Thành, gói bánh chưng không chỉ là một công việc chuẩn bị Tết, mà là cách giữ gìn ký ức và truyền thống qua từng thế hệ.

Mỗi độ xuân về gia đình nhà ông Thành lại quây quần cùng nhau gói bánh chưng.

Ông Thành năm nay đã ngoài 60 tuổi. Hơn nửa thế kỷ qua, trên mâm cỗ ngày Tết nhà ông chưa từng để thiếu đi cặp bánh chưng vuông vức.

Trong ký ức của ông, từ thuở còn nhỏ cứ 27, 28 tháng Chạp là cả nhà lại quây quần bên nồi bánh nghi ngút khói suốt đêm. “Ngày xưa thiếu thốn lắm, nhưng nồi bánh chưng lúc nào cũng đầy ắp tiếng cười,” ông nhớ lại, ánh mắt ánh lên niềm xúc động.

Ông kể, thửa bé đã được bố mẹ kể cho nghe về sự tích bánh chưng, bánh giày. Bánh chưng – theo truyền thuyết về Lang Liêu thời Hùng Vương – tượng trưng cho đất, cho sự biết ơn và đạo lý uống nước nhớ nguồn.

"Hình vuông mộc mạc của chiếc bánh không chỉ là biểu tượng của sự đủ đầy mà còn là sự nhắc nhớ con cháu về cội nguồn dân tộc. Chính vì thế, dù cuộc sống hiện đại có nhiều đổi thay, với ông nồi bánh chưng ngày Tết vẫn là “ngọn lửa giữ hồn nhà”, ông Thành cho biết.

Dù có thể dễ dàng mua bánh chưng làm sẵn, tuy nhiên ông vẫn chọn cách tự tay gói bánh.

Năm nay, căn bếp nhỏ nhà ông đông vui hơn khi các con cùng các cháu nội đi làm xa trở về ăn tết cùng tham gia.

Nguời lau lá, vo gạo nếp, người buộc lạt còn lóng ngóng. Ông Thành kiên nhẫn hướng dẫn từng động tác: phải trải lá sao cho mặt phải úp vào trong, đong nếp vừa đủ, nhân đậu,xếp thịt vào giữa để bánh khi cắt ra có màu sắc hài hòa. “Gói bánh cũng như dạy con cháu cách sống: phải vuông vức, chỉn chu và biết yêu thương,” ông nói.

Gạo nếp hoà trộn cùng nước lá dong giã nhỏ tạo nên màu xanh mướt bắt mắt.

Giữa nhịp sống hiện đại, hối hả, nhiều gia đình chọn mua bánh chưng làm sẵn cho tiện lợi. Thế nhưng, với ông Thành, tự tay gói bánh là cách để các thành viên có dịp ngồi lại bên nhau, kể cho nhau nghe những câu chuyện của một năm đã qua.

Đêm canh bánh trở thành khoảng lặng quý giá, nơi con cháu được nghe ông kể chuyện Tết xưa, về những năm tháng bom đạn vẫn cố giữ nồi bánh đỏ lửa để đón một mùa xuân trọn vẹn.

Sáng khi đã được nấu chín, cặp bánh được vớt ra, lớp lá xanh chuyển màu nâu sẫm, tỏa hương thơm ngậy, ông Thành cẩn thận đặt bánh lên bàn thờ gia tiên. Với ông, đó là khoảnh khắc thiêng liêng nhất – khi truyền thống được tiếp nối, khi những giá trị xưa cũ vẫn âm thầm chảy trong đời sống hôm nay.

“Sau này tôi có già yếu, không còn gói được nữa, chỉ mong các con, các cháu vẫn giữ thói quen này,” ông Thành bộc bạch.

Trong ánh lửa bập bùng cuối năm, nồi bánh chưng không chỉ nấu chín nếp, đậu, thịt… mà còn ủ ấm ký ức, nuôi dưỡng tình thân và gìn giữ một phần hồn Tết Việt qua bao thế hệ.