Đề xuất quy định mới về nội quy phiên tòa, siết việc ghi âm, ghi hình và livestream

TAND Tối cao đang xây dựng dự thảo Thông tư nhằm quy định chi tiết nội quy phiên tòa, phiên họp cũng như việc ghi âm lời nói, ghi hình diễn biến trong quá trình xét xử và họp.

Theo nội dung dự thảo, người tham dự phiên tòa phải để các thiết bị điện tử cá nhân như điện thoại, máy tính bảng, đồng hồ thông minh…ở chế độ im lặng hoặc tắt nguồn.

Việc sử dụng máy tính hoặc các thiết bị điện tử cá nhân để tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ hay phục vụ xét xử trực tuyến đối với người tham gia tố tụng phải tuân theo sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa.

Dự thảo cũng nêu rõ, việc ghi âm, ghi hình trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp cũng như khi tuyên án, công bố bản án hoặc quyết định chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của Chủ tọa phiên tòa.

Bên cạnh đó, việc phát trực tiếp hình ảnh, âm thanh diễn biến phiên tòa trên không gian mạng hoặc các nền tảng số khi chưa được Chủ tọa cho phép sẽ bị nghiêm cấm.

Dự thảo quy định một số trường hợp không được vào phòng xử án hoặc khu vực xét xử, gồm những người mang theo vũ khí, hung khí, chất nổ, chất cháy, chất độc; các vụ án xét xử kín theo quy định nhưng người vi phạm không có giấy triệu tập; người dưới 16 tuổi không có giấy triệu tập tham gia phiên tòa; hoặc những người đang trong tình trạng có nồng độ cồn do rượu, bia hay sử dụng chất kích thích khác dẫn đến mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Ngoài ra, những trường hợp không chấp hành việc kiểm tra an ninh của lực lượng bảo vệ phiên tòa; sử dụng điện thoại, gây tiếng ồn hoặc có hành vi làm mất trật tự; hút thuốc, ăn uống trong phòng xử án…sẽ bị yêu cầu rời khỏi khu vực xét xử.

Đối với hoạt động ghi âm, ghi hình tại phiên tòa, dự thảo nêu rõ việc thực hiện có thể được tiến hành trong những trường hợp cần thiết nhằm phục vụ công tác chuyên môn như rút kinh nghiệm trong xét xử; tổng kết thực tiễn, hướng dẫn áp dụng pháp luật thống nhất; công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng như các trường hợp khác mà Tòa án thấy cần thiết.

Quyết định cho phép ghi âm, ghi hình sẽ do Chánh án Tòa án đang thụ lý vụ án, vụ việc xem xét, quyết định hoặc được thực hiện theo kế hoạch, chương trình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Việc ghi âm, ghi hình có thể tiến hành trong toàn bộ quá trình diễn ra phiên tòa, phiên họp hoặc chỉ thực hiện đối với từng phần nội dung cụ thể.

Theo dự thảo, kết quả ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa sẽ không được lưu trong hồ sơ vụ án, vụ việc.

Việc sử dụng hoặc cung cấp các dữ liệu ghi âm, ghi hình phải bảo đảm đúng mục đích, đồng thời bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật cá nhân và không làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Dự thảo cũng nghiêm cấm các hành vi tự ý chỉnh sửa, cắt ghép, giả mạo, hủy trái phép hoặc làm sai lệch, hư hỏng, thất lạc dữ liệu ghi âm, ghi hình; cũng như việc sao chép, phát tán, khai thác, sử dụng các dữ liệu này sai mục đích.

Thông tư mới dự kiến sẽ thay thế Thông tư số 2/2017 của TAND Tối cao sau khi được ban hành.