Theo dự thảo Nghị định về tiền sử dụng, thuê đất nhằm tháo gỡ vướng mắc khi triển khai Luật Đất đai. Bộ Tài chính đang đề xuất một cơ chế tính tiền sử dụng đất mềm hơn cho người dân khi xin chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở.
Đây được xem là bước đệm cần thiết trong bối cảnh nhiều hộ gia đình gặp khó với mức thu 100% chênh lệch theo quy định mới của Luật Đất đai 2024.
Dự thảo nghị định nêu rõ, với diện tích nằm trong hạn mức, hộ gia đình và cá nhân chỉ phải nộp 30% phần tăng giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp.
Phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức sẽ chịu mức thu 50%. Nếu diện tích lớn hơn mức này, số tiền phải nộp sẽ tính như hiện hành, tức bằng toàn bộ chênh lệch.
Ưu đãi trên chỉ áp dụng cho một lần chuyển đổi duy nhất của mỗi hộ. Những lần sau, mức thu trở lại 100% như quy định chung.
 |
| Đề xuất giảm 70% tiền chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư (Ảnh minh hoạ). |
Trước đó, người dân khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư chỉ nộp tiền sử dụng đất tính theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp. Mức thu là 30% với diện tích trong hạn mức và 50% khi vượt hạn mức.
Nhờ đó, nhiều hộ dân, đặc biệt ở nông thôn hoặc ven đô, có thể dễ dàng chuyển đổi đất vườn, ao liền kề nhà ở sang đất thổ cư với chi phí hợp lý.
Từ khi áp dụng Luật Đất đai 2024, quy định này bị bãi bỏ. Người dân phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất nông nghiệp và đất ở. Họ không còn được giảm theo tỷ lệ như trước, dù trên đất đã có nhà ở từ lâu.
Ngoài ra, nhiều địa phương kiến nghị Bộ Tài chính việc bảng giá đất mới trên địa bàn tăng cao, kéo theo tiền sử dụng đất mà người dân phải nộp đi lên, có trường hợp cao gấp nhiều lần so với trước đây.
Điều này khiến không ít gia đình gặp khó khăn trong hợp thức hóa đất ở, nhất là khi nhu cầu tách hộ, xây nhà mới vẫn rất lớn.
Đây là vấn đề cấp bách liên quan trực tiếp đến an sinh xã hội và nhu cầu đất ở của người dân, Bộ Tài chính cho rằng cần sớm có chính sách tháo gỡ trước khi Luật Đất đai 2024 được sửa đổi.
Trước đó, tại cuộc họp đầu tháng 8, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà xây dựng cơ chế thu tiền sử dụng đất minh bạch, hợp lý và phải khoan sức cho dân, tránh gây khó khi sửa Luật Đất đai.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm khoản thu khi chuyển mục đích sử dụng đất phải có căn cứ rõ ràng, trong đó cần làm rõ lý do thu, điều chỉnh giảm.
Đồng thời, phân định trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và tránh lãng phí tài nguyên đất đai.
Dự thảo nghị quyết dự kiến được trình thông qua trong tháng 9 và có hiệu lực từ ngày ký ban hành đến hết 28/2/2027.
