Chưa làm thủ tục nhận thừa kế, có được để lại di sản cho người khác bằng di chúc?

Cụ thể, ông NVQ có câu hỏi: Ông A có một mảnh đất và đã lập di chúc để lại cho ông Q (là em trai ruột của ông A).

Ngày 5/11/2025, ông A chết. Ông Q đến nay chưa thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế nhưng cũng có mong muốn lập di chúc để lại phần di sản được hưởng từ ông A cho con trai của mình là ông C. Vậy xin hỏi, ông Q có được lập di chúc như vậy không? Xin cảm ơn!

Trước câu hỏi trên của bạn đọc, Báo PLVN đã có buổi phỏng vấn luật sư Nguyễn Thị Phương Loan - Giám đốc Công ty Luật TNHH Noah. Về vấn đề trên,  luật sư Loan cho biết:

Căn cứ Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền thừa kế như sau:

Điều 609. Quyền thừa kế

Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.

Ngoài ra, căn cứ Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người lập di chúc như sau:

Điều 625. Người lập di chúc

1. Người thành niên có đủ điều kiện theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 630 của Bộ luật này có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình.

2. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi được lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc

Theo đó, điểm a, khoản 1, Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định “Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép”.

Như vậy, ông Q là người được hưởng di sản theo di chúc của ông A, nhưng đến nay ông Q chưa thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế, tức là chưa xác lập quyền sở hữu đối với phần di sản đó.

Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, bao gồm cả tài sản mà mình sẽ được nhận trong tương lai (trong trường hợp này là phần di sản thừa kế từ ông A).

Tuy nhiên, việc lập di chúc của ông Q chỉ có hiệu lực đối với phần di sản mà ông Q thực sự được nhận sau khi hoàn tất thủ tục nhận thừa kế từ ông A.

Nếu sau này, vì lý do nào đó ông Q không còn quyền hưởng di sản (ví dụ: bị truất quyền thừa kế, từ chối nhận di sản, hoặc có tranh chấp dẫn đến không được nhận di sản), thì di chúc của ông Q đối với phần tài sản này sẽ không có giá trị.

Vì vậy, để đảm bảo quyền lợi, ông Q  nên hoàn tất thủ tục nhận di sản thừa kế từ ông A trước khi lập di chúc để lại cho ông C, nhằm tránh các rủi ro pháp lý phát sinh nếu có tranh chấp hoặc thay đổi về quyền hưởng di sản.