Cần chế tài pháp lý đủ mạnh để răn đe tội phạm về môi trường
Hiện nay tội phạm về môi trường tuy không quá bức xúc về quy mô, mức độ ảnh hưởng nhưng lại tiềm ẩn trên nhiều lĩnh vực.
Thông tin từ Công an thành phố Hà Nội cho biết, về tội phạm liên quan đến vấn đề môi trường, hiện nay, chế tài pháp lý chưa đủ mạnh để răn đe tội phạm, bởi qua thực tế, đấu tranh của các đơn vị trong lực lượng Công an thành phố cho thấy: Số lượng vụ xử lý hình sự tội môi trường không nhiều (chủ yếu khởi tố theo Điều 244 Bộ Luật hình sự năm 2015 – Tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm; mới xử lý hình sự một vụ duy nhất vi phạm Điều 235 – Tội gây ô nhiễm môi trường).
Ngoài ra, thiếu chế tài cưỡng chế thi hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính (đơn cử trong năm 2023, Công an thành phố Hà Nội tham mưu Chủ tịch UBND Thành phố ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính một công ty mức xử phạt hơn 400 triệu đồng, đến nay cơ sở này chưa chấp hành quyết định, chưa nộp phạt, UBND thành phố chưa có giải pháp cưỡng chế thi hành quyết định này).
Tuy nhiên trên thực tế, dù hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội, tội phạm về môi trường tuy không quá bức xúc về quy mô, mức độ ảnh hưởng nhưng lại tiềm ẩn trên nhiều lĩnh vực hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong khi các yếu tố môi trường có tính chất “cộng hưởng” dẫn tới ô nhiễm môi trường nước, môi trường không khí trên địa bàn Thành phố vẫn ở mức báo động, gây bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân.
Theo thống kê từ Công an TP Hà Nội, chỉ tính trong hơn một năm qua, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố đã chủ động, áp dụng đồng bộ các biện pháp tổ chức đấu tranh triệt phá các ổ nhóm đối tượng khai thác cát trái phép (tháng 7/2024,đơn vị khởi tố vụ án khai thác cát trái phép trên sông Hồng, khởi tố 9 bị can có liên quan); khởi tố, điều tra các đối tượng hoạt động kinh doanh động vật nguy cấp, quý hiếm, hoạt động chuyên nghiệp (vận chuyển hàng hóa từ Lào về Việt Nam tiêu thụ); phát hiện, ngăn chặn, xử lý không cho đưa ra thị trường hàng chục tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo an toàn thực phẩm…
Ngoài ra, đơn vị chủ động phối hợp với các ngành chức năng như Tài Nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Xây dựng, xử lý hơn hơn 200 vụ việc vi phạm hành chính về môi trường trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
Từ kết quả công tác phòng ngừa, kiểm tra, xử lý tội phạm, vi phạm, đại diện lãnh đạo Công an thành phố Hà Nội cho biết, Công an thành phố đã chủ động tham mưu cho Bộ Công an, UBND Thành phố Hà Nội, một số biện pháp, giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố như: Kiến nghị Bộ Công an để kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sửa đổi bổ sung Nghị định số 155/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ sở để xử phạt nghiêm các đối tượng gây ô nhiễm môi trường; kiến nghị Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội tăng cường kiểm tra công tác xử lý nước thải phát sinh từ các cơ sở y tế phố; giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường sông cầu Bây; tăng cường phòng ngừa, xử lý tình trạng đổ chẩt thải xây dựng trái quy định, gắn trách nhiệm của chính quyền địa phương, ban ngành, nếu để xảy ra tình trạng đổ thải trái quy định gây bức xúc trong nhân dân.
Để ngăn chặn, phòng ngừa tội phạm vi phạm pháp luật môi trường, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới, lãnh đạo Công an thành phố Hà Nội cho biết, một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu là phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi gây ô nhiễm môi trường ngay từ “nguồn”; nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho tổ chức, cá nhân hoạt động có ảnh hưởng, tác động đến môi trường, để họ nhận thức được tầm quan trọng, trách nhiệm duy trì, bảo vệ môi trường và cũng như trách nhiệm pháp lý mà các tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm nếu vi phạm.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cần phải tích cực, chủ động, tăng cường thanh tra, kiểm tra, phát huy hiệu quả quản lý để ngăn ngừa, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Đặc biệt là lực lượng thanh tra chuyên ngành cần quan tâm, kiểm tra xử lý các hành vi gây ô nhiễm môi trường nhiều hơn nữa, thay vì tập trung kiểm tra thủ tục hành chính.
