Các nhân vật của Việt Nam có trong Hồ sơ Panama liệu có phải là "trốn thuế", "rửa tiền"?

Điểm danh các doanh nhân Việt nổi tiếng trong Hồ sơ Panama

Cục trưởng Chống tham nhũng nói về việc người Việt có tên trong hồ sơ Panama

189 cá nhân, tổ chức ở Việt Nam bị Hồ sơ Panama "điểm danh" gồm những ai?

Vụ rò rỉ “Hồ sơ Panama”: Hé lộ “chiêu” vô hiệu hóa đòn trừng phạt kinh tế

Tin nên đọc

Tổng cục thuế điều tra danh sách người Việt trong Hồ sơ Panama

Ông Nguyễn Cảnh Sơn có tên trong hồ sơ Panama là ai?

Người Việt có thể tự tra cứu 'Hồ sơ Panama' bắt đầu từ ngày 10/5

Lọt vào hồ sơ Panama: Đại gia Nguyễn Duy Hưng xin cảm ơn

Liên quan đến “Hồ sơ Panama” được Hiệp hội Các nhà báo Điều tra Quốc tế (ICIJ) công bố gây chấn động thế giới những ngày qua, việc "góp mặt" của 189 cá nhân, tổ chức có liên quan đến Việt Nam trong cơ sở dữ liệu của ICIJ khiến dư luận trong nước hết sức quan tâm. Bởi đây là những nhân vật nổi tiếng trong các lĩnh vực bất động sản, chứng khoán, ngân hàng....

Ở nước ngoài, đã có một số nhân vật quan trọng mất chức vì Hồ sơ Panama khiến dư luận Việt Nam đặt câu hỏi, phải chăng những cá nhân, tổ chức Việt Nam có tên trong danh sách “Hồ sơ Panama” đều là vi phạm về trốn thuế, tham nhũng hoặc rửa tiền? Cơ quan chức năng Việt Nam sẽ xử lý vấn đề này thế nào?

Có ý kiến cho rằng, đây là nguồn thông tin không chính thống, vì được xuất phát từ dữ liệu ở nước ngoài thông qua các chứng từ là điện từ (toàn bộ giao dịch bằng điện tử), trong khi luật pháp Việt Nam chưa công nhận, chứng từ điện tử là căn cứ pháp lý. Do đó, khi giải quyết vấn đề trên có rất nhiều rào cản, thậm chí khó khăn đối với cơ quan tố tụng.

Xử lý cá nhân, tổ chức liên quan đến Việt Nam trong Hồ sơ Panama thế nào?

“Thế giới ngày nay đã trở nên phẳng hơn, khoảng cách về địa lý, hay ngôn ngữ, hiện đã không là rào cản. Những dữ liệu từ “Hồ sơ Panama” cho thấy, thế giới ngày càng trở nên minh bạch hơn. Điều đó, thể hiện những tín hiệu tốt lành cho một thế giới bình đẳng”. Đó là nhận định của Luật sư (LS) Nguyễn Duy Dụ, đoàn LS TP Hà Nội, trong buổi trao đổi với PV Pháp luật Plus.

Dưới góc độ pháp lý, LS Dụ nêu quan điểm: “Theo “Hồ sơ Panama”, các công ty này được cho là lập ra nhằm giúp người giàu trốn thuế và trong một số trường hợp là rửa tiền của cá nhân và tổ chức, những người nổi tiếng trên thế giới.

Tuy nhiên, việc sử dụng công ty nước ngoài không hoàn toàn là hành vi phạm tội, và một số có mục đích hợp pháp. Đồng thời, việc những cá nhân, tổ chức xuất hiện trong danh sách hồ sơ mật cũng không đồng nghĩa với việc những công ty này và các đại diện pháp lý đã có hành vi vi phạm quy định của luật pháp.

Trong dữ liệu “Hồ sơ Panama” cung cấp, hiện tại ở Việt Nam có tới 189 cá nhân, tổ chức có tên trong hồ sơ mật này. Với những dữ liệu như vậy, trước tiên, cơ quan chức năng Việt Nam cần phải xem xét tính xác thực của thông tin.

Vì hiện nay, theo Luật Hình sự năm 2003 thì chứng từ điện tử chỉ được coi là nguồn chứng cứ. Có nghĩa, chứng cứ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và quy định của pháp luật, mới được coi là chứng cứ. Để xử lý nguồn tin từ “Hồ sơ Panama” có hai phương án giải quyết.

Thứ nhất: Nếu người có thẩm quyền của Hồ sơ Panama công bố hồ sơ này lưu giữ những dữ liệu liên quan tới hành vi trốn thuế, tham nhũng hoặc rửa tiền, thì đương nhiên, danh sách 189 cá nhân, tổ chức nằm trong hồ sơ mật đều có hành vi vi phạm pháp luật.

Thứ hai: Nếu thông tin đưa ra không rõ ràng hoặc có thể hiểu theo nhiều hướng, thì cơ quan chức năng cần xem xét dưới nhiều góc độ. Bởi lẽ, luật pháp cần phải rõ ràng, không được hiểu theo nhiều nghĩa hoặc ngầm hiểu.

Một chi tiết quan trọng khác, trong “Hồ sơ Panama” bao gồm những thông tin, giao dịch của cá nhân và tổ chức Việt Nam có tên trong hồ sơ mật, đều dưới dạng giao dịch điện tử. Do đó, chưa đủ căn cứ xác định hành vi vi phạm của các cá nhân và tổ chức.

Từ đó, rút ra kết luận: Thông tin những cá nhân, tổ chức có tên nằm trong danh sách “Hồ sơ Panama” chỉ được coi là nguồn chứng cứ”, luật sư LS Dụ khẳng định.

Cần câu trả lời xác đáng, minh bạch từ cơ quan chức năng

Tuy nhiên, theo LS Dụ cũng khẳng định: “Chúng ta không thể thờ ơ trước những thông tin từ “Hồ sơ Panama” gây chấn động thế giới. Cho dù nhìn nhận ở góc độ nào thì cơ quan chức năng Việt Nam cần phải xem xét và có câu trả lời xác đáng, rõ ràng, minh bạch đối với các thông tin liên quan đến Việt Nam nhằm tránh các thông tin suy diễn, có ý đồ, mục đích xấu.

Luật sư Nguyễn Duy Dụ.

Đồng tình với quan điểm của LS Dụ, một điều tra viên (xin phép được dấu tên) cho hay: “Nếu phía “Hồ sơ Panama” đưa ra khẳng định, tất cả những cá nhân, tổ chức có tên trong danh sách hồ sơ mật nêu trên, đều liên quan tới trốn thuế, tham những hoặc rửa tiền, thì đương nhiên những cá nhân, tổ chức đó có hành vi vi phạm pháp luật, mà cơ quan điều tra không cần chứng minh.

Nếu thông tin chỉ chung chung, thì cơ quan chức năng cần phải thẩm định những thông tin từ “Hồ sơ Panama”.

Vấn đề đặt ra là trách nhiệm, thẩm quyền kiểm chứng thông tin trong vụ “Hồ sơ Panama” là cơ quan nào?. vị điều tra viên cho hay.

Hình ảnh từ Hồ sơ Panama gây chấn động thế giới. (ảnh trích nguồn internet).

Khó khăn không có nghĩa là không giải quyết được

Tiến sĩ Lê Quang Minh, Khoa Công nghệ thông tin, Đại học quốc gia Hà Nội đưa ra quan điểm: Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới đều giao dịch thông qua điện tử, do đó, tất cả các dữ liệu từ “Hồ sơ Panama” cung cấp là những chứng từ điện tử, có căn cứ pháp lý.

Hiện nay Việt Nam đã gia nhập WTO, nếu không coi chứng từ điện tử là một căn cứ pháp lý thì coi như tự mình loại ra khỏi sân chơi quốc tế.

Một vụ án sử dụng chứng cứ pháp lý là chứng từ điện tử, đối với một số quốc gia trên thế giới là điều đương nhiên và bình thường. Tuy nhiên ở Việt Nam, vấn đề sử dụng chứng từ điện tử làm chứng cứ pháp lý là việc còn gây nhiều tranh cãi.

Cho dù luật pháp Việt Nam có quy định chứng từ điện tử là căn cứ để làm chứng cứ hay không thì về mặt thực tiễn, chứng từ điện tử là cái có thật, đương nhiên cái gì thật đều được công nhận.

Do đó, liên quan đến giải quyết “Hồ sơ Panama”, dù có khó khăn, nhưng không có nghĩa là không giải quyết được", TS Minh chia sẻ.

Một số chuyên gia pháp lý cũng cho rằng, về mặt lý luận, chứng cứ trong vụ án hình sự đảm bảo đầy đủ các thuộc tính mà chứng cứ nào cũng phải có, đó là tính khách quan, tính liên quan và tính hợp pháp của chứng cứ. Chứng cứ là những thông tin, tư liệu mà cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội và các tình tiết khác cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án.

Về mặt thực tiễn, trong quá trình điều tra truy tố xét xử một vụ án hình sự, thông thường cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án thu thập được nhiều thông tin, tư liệu. Tuy nhiên, không phải tất cả các thông tin, tư liệu thu thập được đều là chứng cứ mà chỉ các thông tin, tư liệu liên quan đến vụ án, dùng làm căn cứ để giải quyết vụ án mới là chứng cứ.