Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng làm rõ khoản "bù đắp chi phí" trong hoạt động nhận con nuôi

Chiều 2/11, giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến xác đáng để hoàn thiện dự thảo, nhất là những quy định liên quan đến quyền lợi và lợi ích tốt nhất của trẻ em.

Một trong những nội dung được đại biểu quan tâm là điều kiện trẻ em được nhận làm con nuôi, đặc biệt với những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt như: trẻ em khuyết tật, nhiễm HIV, mắc bệnh hiểm nghèo, có cha mẹ nhưng không còn khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, quy định tại Điều 13 của dự thảo đã bao quát đầy đủ, hợp lý các nhóm trẻ em không nơi nương tựa theo pháp luật về trẻ em.

Cụ thể, với trường hợp trẻ có cả cha và mẹ nhưng cha mẹ không còn khả năng nuôi dưỡng, thuộc hộ nghèo, mắc bệnh hiểm nghèo, đang chấp hành án tù, mẹ đơn thân… thì pháp luật về trẻ em đã xác định đây là nhóm cần được áp dụng biện pháp chăm sóc thay thế.

“Quy định về trẻ em không nơi nương tựa tại Điều 13 đã bao quát những trường hợp mà các đại biểu nêu” – Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nói và cho biết, đối với trẻ bị bạo lực, xâm hại, bóc lột, nếu cha mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên hoặc có hành vi ngược đãi, xâm hại và trẻ không có người chăm sóc thì cũng thuộc diện trẻ em không nơi nương tựa.

Theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát để bảo đảm các quy định thể hiện đầy đủ những trường hợp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, bị bỏ rơi hoặc không được bảo đảm điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng có thể được xem xét nhận làm con nuôi.Đối với quy định về khoản “bù đắp chi phí”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết đây không phải nội dung mới mà được kế thừa từ Luật Nuôi con nuôi hiện hành, đồng thời phù hợp với Công ước La Hay năm 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế.

Theo Bộ trưởng, công ước cho phép thu các khoản chi phí thực tế phát sinh trong quá trình chăm sóc trẻ từ khi tiếp nhận đến khi giới thiệu trẻ làm con nuôi, nhưng không cho phép thu lợi bất chính về tài chính.

“Đây cũng là khoản mà thực tế để bù đắp chi phí thực tế phát sinh”- Bộ trưởng giải thích. Tuy nhiên, để phòng ngừa tiêu cực và tránh xung đột lợi ích, dự thảo đã bổ sung các cơ chế kiểm soát như nghiêm cấm lạm thu – thu ngoài quy định, quy định mức thu, phân bổ, sử dụng và công khai các khoản đóng góp, cũng như cơ chế hoàn trả.

Bộ trưởng khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu ý kiến đại biểu, hoàn thiện cơ chế kiểm soát theo hướng chặt chẽ, bảo đảm hoạt động hỗ trợ chăm sóc trẻ không bị lợi dụng để trục lợi hoặc tác động đến quyết định cho, nhận con nuôi.

Liên quan đến điều kiện của người được nhận con nuôi tại Điều 14, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu về việc bổ sung các trường hợp đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, trong đó có hành vi xâm hại trẻ em.

Đối với quy định thu hồi, hủy bỏ quyết định nuôi con nuôi và chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã có những quy định nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ.

Theo đó, tại khoản 2 Điều 23, trường hợp việc hủy bỏ quyết định nuôi con nuôi có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ thì cần được cân nhắc, xem xét các tình huống cụ thể, thay vì áp dụng một cách máy móc.

Các hệ quả pháp lý khi chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi cũng được thiết kế theo từng trường hợp, trong đó xem xét phương án chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo đảm quyền lợi của trẻ.

Đáng chú ý, trước ý kiến đại biểu đề nghị làm rõ quyền thừa kế giữa con nuôi với cha mẹ đẻ, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định Điều 26 của dự thảo không loại trừ quyền nhận thừa kế của con nuôi đối với di sản của cha mẹ đẻ.

Theo Bộ trưởng, nội dung này được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự hiện hành. Đây cũng là vấn đề gắn với truyền thống và tình cảm gia đình của người Việt Nam.

Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu cách thể hiện trong dự thảo để làm rõ hơn quyền thừa kế, tránh cách hiểu chưa thống nhất khi áp dụng.

Ngoài ra, một số nội dung về thẩm quyền quyết định nuôi con nuôi tại Điều 16, thù lao đối với người làm công tác xã hội tại Điều 24 và trách nhiệm của các cơ quan trong cung cấp thông tin, phối hợp giải quyết hồ sơ cũng sẽ được rà soát, chỉnh lý.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp tục tiếp thu, giải trình các ý kiến đại biểu Quốc hội, hoàn thiện dự thảo theo hướng rõ ràng, chặt chẽ và khả thi, đặt quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trọng tâm.