Xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: Tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang gấp rút hoàn thiện dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Nhiệm vụ này được triển khai nhằm thực hiện Thông báo số 12-TB/BCĐTW về kết luận Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó xác định công nghiệp văn hóa là một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Dự kiến trong tháng 8/2026, dự thảo sẽ được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi.

Việc xây dựng dự thảo luật xuất phát từ yêu cầu chuyển đổi phương thức quản lý, tiếp cận công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế mũi nhọn thay vì quản lý hành chính đơn thuần.

Bối cảnh quốc tế cũng cho thấy sự cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực này. Cuối tháng 7/2026, Hàn Quốc công bố bổ sung 150 tỷ won cho Quỹ Phát triển Giá trị văn hóa nhằm ứng dụng AI và phát triển tài sản trí tuệ; cùng thời điểm, Trung Quốc mở kho dữ liệu di tích công để khai thác thương mại.

Nếu không sớm xây dựng một thể chế kiến tạo, Việt Nam đối mặt với nguy cơ đánh mất lợi thế cạnh tranh.

Tại thị trường trong nước, dù hệ thống pháp lý hiện hành đã có các luật chuyên ngành như Điện ảnh, Di sản văn hóa, Quảng cáo, Xuất bản hay Sở hữu trí tuệ, song sự thiếu hụt các cơ chế hỗ trợ kinh tế đã khiến giá trị sáng tạo bị thất thoát.

Thực tế, khoảng 80% nguồn vốn đầu tư cho các startup game Việt Nam phải dịch chuyển sang Singapore, trong khi trên 60% xưởng sản xuất hoạt hình trong nước vẫn dừng lại ở việc gia công cho đối tác nước ngoài.

Theo dự thảo, ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam bao gồm 10 lĩnh vực trọng tâm: Điện ảnh; Mỹ thuật, Nhiếp ảnh-Triển lãm; Nghệ thuật biểu diễn; Phần mềm-Trò chơi giải trí; Quảng cáo; Thủ công mỹ nghệ; Du lịch văn hóa; Thiết kế sáng tạo; Phát thanh-Truyền hình và Xuất bản.

Được biết, tinh thần xuyên suốt của dự thảo Luật là "chuyển bản sắc văn hoá thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế." Theo đó, dự thảo đề xuất 5 nhóm chính sách lớn: Tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hoá là yếu tố đột phá, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng; Hạ tầng công nghiệp văn hoá là yếu tố nền tảng, vừa là tiền đề, vừa là cơ sở cho phát triển bền vững; Nhân lực và nhân tài công nghiệp văn hoá là yếu tố cốt lõi, đóng vai trò trung tâm; Thị trường công nghiệp văn hoá là yếu tố then chốt, mang tính quyết định đối với thành công; Thu hút đầu tư nước ngoài là yếu tố xúc tác, giúp nâng cao năng lực trong nước và tiếp cận thị trường quốc tế.

Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, Ban soạn thảo cùng các đơn vị liên quan phải xác định rõ địa vị pháp lý và vị trí của ngành công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế Việt Nam, làm cơ sở định hình bộ khung thể chế, chính sách cần bổ sung, hoàn thiện.

Trên cơ sở đó, Luật phải thúc đẩy kết nối chuỗi giá trị để các ngành công nghiệp văn hóa phát triển bứt phá, đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng GDP; đồng thời lan tỏa bản sắc văn hóa, xây dựng thương hiệu quốc gia và nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam trên trường quốc tế, tạo đà phát triển nhanh và bền vững trong tiến trình hội nhập.

Từ đó, Ban Soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ các nhóm chính sách. Trong đó, nhóm tài sản trí tuệ và bản quyền cần làm rõ bản chất của sản phẩm văn hóa và vấn đề bản quyền - đây là cốt lõi để công nghiệp văn hóa đi xa.

Với nhóm thị trường và doanh nghiệp, cần có chính sách thúc đẩy doanh nghiệp dẫn dắt/chủ lực làm hạt nhân, thay vì chỉ có các cá nhân sáng tạo đơn lẻ.

Trong khi đó, nhóm tài chính, thuế, đất đai, đầu tư (gồm FDI) cần nêu rõ vấn đề để kiến nghị cơ chế ưu đãi phù hợp (thuế, nuôi dưỡng nguồn thu, đất đai...), chấp nhận lộ trình và cấp độ văn bản (Luật, Nghị định, Thông tư).

Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các vướng mắc về vốn, tài sản trí tuệ và kết nối thị trường. Bằng việc hoàn thiện toàn bộ chuỗi giá trị từ sáng tạo, sản xuất đến thương mại hóa và xuất khẩu, đạo luật mới sẽ giúp giữ lại giá trị gia tăng trong nước, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp văn hóa đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế./.