Trước vấn nạn hàng giả: Không để người dân đơn độc giữa ma trận thật – giả

Gần đây, nhiều vụ việc sản xuất, quảng cáo, buôn bán sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng kém chất lượng, mì chính, bột canh không rõ nguồn gốc… mới đây nhất là vụ “lòng xe điếu” được quảng cáo “nổ” dài 40m, đã gây hoang mang trong dư luận và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của tiêu dùng.

Trong thời gian gần đây, tình trạng thực phẩm không an toàn, thậm chí là giả mạo, đang trở nên đáng báo động khi len lỏi vào từng bữa ăn, từng toa thuốc, từng quảng cáo trên các nền tảng truyền thông đại chúng.

Nổi cộm trong đó là các sản phẩm như “lòng xe điếu”, một loại thực phẩm có dấu hiệu không rõ nguồn gốc nhưng "nổi đình, nổi đám" trên mạng xã hội.

Điều khiến dư luận hoang mang là khi các cơ quan chức năng liên tục phát hiện các vụ làm giả thuốc, làm giả thực phẩm chức năng với quy mô lớn, thì nay đến lượt cả “lòng xe điếu” vốn đã mập mờ về chất lượng.

Vậy người dân biết tin ai? Dựa vào đâu để chọn mua những sản phẩm có thể bảo vệ sức khỏe cho chính mình?.

Thực tế, không phải ai cũng có đủ hiểu biết hoặc thời gian để kiểm chứng từng nhãn hàng, từng lời quảng cáo bóng bẩy.

Nhiều người cao tuổi, người bệnh, thậm chí cả những bà nội trợ, những người dễ tin vào truyền hình, Facebook hay YouTube, đang trở thành “con mồi” của những chiêu trò đánh vào tâm lý ham rẻ, ham chữa bệnh nhanh.

Khi hàng thật - hàng giả lẫn lộn, khi kiểm soát lỏng lẻo, khi quảng cáo trở thành công cụ che mắt người tiêu dùng thì sức khỏe cộng đồng đang bị đe dọa nghiêm trọng.

Nếu cơ quan quản lý không mạnh tay, không kiểm soát chặt từ gốc, thì chẳng mấy chốc, niềm tin người dân sẽ hoàn toàn mất sạch và họ sẽ không còn biết phải dùng gì để bảo vệ chính mình và người thân.

Khi đó, người dân, dù bất an, lo lắng, nhưng vẫn không còn cách nào khác ngoài việc vẫn phải tiếp tục tiêu thụ, chữa bệnh, tiếp nhận rủi ro trong bối cảnh thiếu những cơ chế cảnh báo và bảo vệ hiệu quả hơn.

Người dân có đang đơn độc trong ma trận thực phẩm, thuốc, sữa …giả.

Chính vì vậy, rất cần có một cơ chế kiểm soát liên ngành thực chất, đủ mạnh, đủ độc lập và không chồng chéo, giẫm chân nhau như lâu nay.

Trách nhiệm của từng mắt xích trong cơ chế liên ngành này, từ cấp phép, kiểm nghiệm, phân phối, đấu thầu đến tiêu dung và mọi sự tắc trách hay buông lỏng của bất kỳ khâu nào trong chuỗi quản lý nhà nước này phải bị xử lý nghiêm khắc.

Đi kèm là những cam kết hành động mạnh mẽ, rõ ràng và có trách nhiệm từ phía các cơ quan công quyền!

Để bảo vệ mình trước tiên, người tiêu dùng cần tỉnh táo, chọn lọc thông tin và chỉ nên tin vào những sản phẩm có chứng nhận, rõ nguồn gốc.

Nhưng hơn hết, các cơ quan chức năng cần siết chặt quản lý truyền thông, xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo sai sự thật, và chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Sức khỏe không phải là món hàng để đem ra trục lợi. Đã đến lúc phải hành động, trước khi quá muộn.

Trước đó, ngày 6/5, Bộ Y tế thông tin, đã có văn bản gửi Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, UBND các tỉnh, thành phố về việc tăng cường quản lý an toàn thực phẩm, ngăn ngừa thực phẩm giả.

Bộ Y tế - Thường trực Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm đề nghị các thành viên Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm và UBND các tỉnh/thành phố trực thuộc tăng cường công tác quản lý thị trường, thanh tra, kiểm tra đối với các sản phẩm thực phẩm trên thị trường, tập trung phát hiện các nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thực phẩm giả, sữa giả, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả, thực phẩm kém chất lượng, thực phẩm chưa thực hiện thủ tục tự công bố/đăng ký bản công bố trên thị trường nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các vi phạm.

Các đơn vị có liên quan tăng cường rà soát, xử lý theo quy định của pháp luật đối với các hành vi vi phạm về quảng cáo thực phẩm trên môi trường mạng hoặc trên các phương tiện thông tin đại chúng khác; tăng cường thông tin, tuyên truyền các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng trong lựa chọn, mua và sử dụng các sản phẩm thực phẩm.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các đơn vị có liên quan rà soát quy định về bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm thực phẩm, đặc biệt đối với sản phẩm sữa, sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm chức năng; chủ động sửa đổi hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi các quy định hiện hành trong trường hợp cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Ở các địa phương: Hải Phòng: Với vai trò là cơ quan tham mưu giúp UBND thành phố trong công tác quản lý thị trường, Sở Công Thương Hải Phòng đã ban hành văn bản tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn. Văn bản yêu cầu các sở, ngành chức năng, UBND các quận, huyện, TP Thủy Nguyên, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng người tiêu dùng đẩy mạnh tuyên truyền, lan tỏa thông điệp “Tiêu dùng an toàn, trách nhiệm”, kiên quyết đẩy lùi hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và không đảm bảo an toàn thực phẩm. TP. Hải Phòng đang quyết liệt trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các đơn vị trong toàn hệ thống nhằm đảm bảo an toàn, chất lượng hàng hóa và xây dựng niềm tin trên thị trường. Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng yêu cầu Chi cục Quản lý thị trường bám sát diễn biến thị trường, chủ động phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tại địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, sữa giả, thuốc giả, hàng tiêu dùng giả; đặc biệt tại các kênh bán nhỏ lẻ, đại lý không chính thức, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ về hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng. Thai Bình: Ban Chỉ đạo 389/ĐP tỉnh ghi nhận kết quả đạt được là nhờ sự chỉ đạo sát sao từ các cấp lãnh đạo và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng như công an, quản lý thị trường, hải quan, y tế, tài chính... trong công tác kiểm soát thị trường. Tuy nhiên, Ban Chỉ đạo cũng chỉ rõ, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và sản xuất, tiêu thụ hàng giả vẫn còn diễn biến phức tạp, đặc biệt là ở các khu vực giáp ranh, nơi công tác kiểm tra, xử lý còn gặp nhiều khó khăn do thiếu nhân lực và phương tiện kỹ thuật hiện đại. Trước thực trạng đó, Ban Chỉ đạo 389/ĐP, trong cuộc họp nhằm đánh giá kết quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong 4 tháng đầu năm 2025. Yêu cầu các lực lượng chức năng tiếp tục nắm chắc tình hình, tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên đề, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân và doanh nghiệp để nâng cao ý thức tuân thủ, cùng chung tay xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh. Tỉnh Thái Bình quyết tâm kiểm soát hiệu quả hàng giả, hàng kém chất lượng và hành vi gian lận thương mại không chỉ góp phần ổn định thị trường, mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương. Tỉnh Vĩnh Phúc: UBND tỉnh Vĩnh Phúc cũng vừa có văn bản chỉ đạo các cơ quan liên quan về việc tăng cường công tác đảm bảo an toàn thực phẩm, phòn chống thực phẩm giả, ngộ độc thực phẩm trên địa bàn tỉnh. Theo đó, UBND tỉnh Vĩnh Phúc giao Sở Y tế rà soát, tham mưu, đề xuất Ban chỉ đạo ban hành kế hoạch và triển khai các biện pháp đảm bảo an toàn thực phẩm, giám sát nguy cơ an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.