TP HCM dự kiến hạn chế xe xăng dầu vào trung tâm ra sao?
Thành phố dự kiến lập vùng phát thải thấp từ 2026, từng bước cấm xe xăng, dầu không chuẩn, hỗ trợ người dân đổi sang xe điện, buýt điện và xe đạp công cộng.
Theo Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông do đơn vị tư vấn xây dựng, từ năm 2026 thành phố sẽ thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) tại trung tâm, hạn chế xe xăng, dầu không đủ chuẩn khí thải.
Cần Giờ cũng nằm trong diện thí điểm, nhằm bảo vệ khu dự trữ sinh quyển và phát triển du lịch bền vững.
Phạm vi trung tâm dự kiến gồm các quận 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Tân Bình, Tân Phú, Phú Nhuận, giới hạn bởi 15 cây cầu và 17 tuyến đường chính, với khoảng 3,2 triệu dân và hơn 9,2 triệu lượt di chuyển mỗi ngày.
Đơn vị tư vấn cho rằng đây là khu vực thường xuyên có nồng độ bụi mịn PM2.5, PM10 vượt ngưỡng cho phép và có mạng lưới giao thông công cộng tương đối tốt, tạo điều kiện để người dân lựa chọn phương tiện thay thế.
Theo lộ trình, năm 2026 thành phố sẽ hạn chế trước với xe máy kinh doanh dịch vụ không đạt chuẩn Euro 2 và ôtô thương mại không đạt Euro 4 vào vùng LEZ; xe tải nặng chạy dầu diesel bị cấm hoàn toàn, song nhóm này vốn đã bị hạn chế vào trung tâm nên tác động không lớn.
Từ 2027 đến 2032, quy định mở rộng cho toàn bộ xe máy dưới chuẩn Euro 2 và ôtô dưới Euro 4.
Sau năm 2032, thành phố dự kiến nâng tiêu chuẩn khí thải và mở rộng vùng LEZ ra toàn bộ vành đai 1, phạm vi nằm trong các tuyến Phạm Văn Đồng - vòng xoay Nguyễn Thái Sơn - ngã tư Bảy Hiền - Hương Lộ 2 - Nguyễn Văn Linh.
Để giám sát, giai đoạn 2026-2032 sẽ lắp 58 camera nhận diện biển số (ANPR) tại các tuyến Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Đình Chiểu, Đinh Tiên Hoàng, Võ Thị Sáu, Hai Bà Trưng..., đối chiếu với dữ liệu đăng kiểm để xác định mức khí thải và xử phạt xe vi phạm.
Sau năm 2032, mạng lưới mở rộng với khoảng 200 camera ở vòng ngoài như Phạm Văn Đồng, Võ Văn Ngân, Kha Vạn Cân, quanh sân bay Tân Sơn Nhất, gần ngã tư Bảy Hiền..., tạo hệ thống kiểm soát khí thải quy mô lớn và liên tục.
Bên cạnh hạn chế xe không đạt chuẩn ra vào, đề án cũng đề xuất không cho đăng ký mới đối với xe xăng trong vùng LEZ.
Tư vấn khuyến nghị cần ban hành thêm quy định xe máy chạy xăng phải có niên hạn sử dụng, buộc thanh lý sau một khoảng thời gian sử dụng hoặc quãng đường nhất định.
Khi thanh lý, người dân được bồi hoàn 70% giá trị còn lại của; nếu mua xe máy điện mới sẽ được trợ cấp 10% giá trị xe, tối đa 5 triệu đồng.
Các chính sách hỗ trợ khác gồm giảm 50% lệ phí đăng ký, biển số cho xe máy điện; hỗ trợ 10% giá mua (tối đa 5 triệu đồng) và 20% lãi suất vay trong năm đầu.
Đối với ôtô điện, người dân được giảm 50% lệ phí đăng ký, biển số và phí bảo trì đường bộ, đồng thời hỗ trợ 10% lãi suất vay trong năm đầu.
Hạ tầng phục vụ chuyển đổi năng lượng xanh cũng được đề xuất phát triển mạnh, gồm mở mới 72 tuyến buýt với hơn 1.100 xe buýt điện, đầu tư ít nhất 8.000 xe đạp công cộng tại trung tâm, kết hợp hành lang xanh ưu tiên người đi bộ và xe đạp, cùng 750-1.338 trạm sạc công cộng tại bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, trục giao thông chính.
Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Bùi Hòa An, đề án kiểm soát khí thải nằm trong lộ trình quốc gia về chuyển đổi xanh, thực hiện theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng về giảm ô nhiễm.
Giai đoạn đầu đã hoàn thành với mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ xe buýt chuyển sang năng lượng sạch; giai đoạn hai mở rộng sang các loại xe còn lại.
