Thống nhất kiểm soát xuất bản phẩm về lãnh tụ, lãnh đạo đất nước và anh hùng dân tộc

Chiều 14/8, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết Chính phủ và cơ quan thẩm tra đã thống nhất 5 nhóm vấn đề lớn.

Đáng chú ý, dự thảo thiết kế cơ chế kiểm tra, giám sát và thẩm định ba lớp đối với xuất bản phẩm có nội dung đặc thù, như lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước và anh hùng dân tộc. Danh mục cụ thể sẽ do Chính phủ quy định.

Ở lớp thứ nhất, nhà xuất bản chịu trách nhiệm thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản, bảo đảm đánh giá đầy đủ nội dung và có kết luận rõ ràng.

Ở lớp thứ hai, cơ quan chủ quản kiểm tra kết quả thẩm định, bảo đảm kế hoạch xuất bản phù hợp với tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ và định hướng hoạt động của nhà xuất bản trước khi phê duyệt.

Lớp kiểm soát thứ ba được thực hiện sau khi xuất bản phẩm nộp lưu chiểu. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tổ chức thẩm định, cho ý kiến trước khi phát hành. Xuất bản phẩm thuộc danh mục đặc thù chỉ được phát hành sau khi có ý kiến của Bộ, trừ trường hợp được miễn thẩm định theo quy định của Chính phủ.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tán thành phương án này, đồng thời thống nhất giao Chính phủ quy định chi tiết danh mục chủ đề, đề tài phức tạp, nhạy cảm cần thẩm định.

Một nội dung đáng chú ý khác là quản lý các sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng, hoạt động xuyên biên giới và bảo vệ quyền tác giả.

Dự thảo xác định ba hành vi bị cấm đối với loại sản phẩm này, gồm phát hành bản in; đăng, phát dưới dạng sách; đăng, phát sản phẩm có nội dung bị cấm theo Luật Xuất bản. Quy định về các hành vi bị nghiêm cấm khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản cũng được bổ sung.

Đáng chú ý, xuất bản phẩm có nội dung được tạo lập toàn bộ hoặc một phần bằng AI phải được thông báo, gắn nhãn. Việc sử dụng công nghệ, AI không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân đối với nội dung xuất bản phẩm.

Dự thảo đồng thời bổ sung trách nhiệm của các nền tảng trung gian, nền tảng xuyên biên giới và các biện pháp ngăn chặn việc sản xuất, phát tán tài liệu vi phạm dưới hình thức xuất bản phẩm.

Sau tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo vẫn gồm 3 điều, sửa đổi, bổ sung 30/54 điều và bãi bỏ 7 điều. Phạm vi điều chỉnh được mở rộng, bao quát cả những chủ thể trực tiếp và các chủ thể liên quan đến hoạt động xuất bản.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, các sửa đổi hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng quyền tự chủ gắn với hậu kiểm, đồng thời bỏ quy định tạm dừng hoạt động xuất bản.

Các quy định về nhập khẩu xuất bản phẩm, phòng chống in lậu, vi phạm bản quyền và quản lý xuất bản trong môi trường số cũng được hoàn thiện.