Quy định mới về nhập, xuất hàng dự trữ quốc gia

Nghị định số 345/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành ngày 04/9/2026 nhằm quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Dự trữ quốc gia. Văn bản này có quy mô gồm 3 chương và 34 điều, bao quát toàn diện các khía cạnh từ danh mục, kế hoạch, nguồn kinh phí cho đến công tác bảo quản, kiểm tra và chuyển đổi số.

Trong đó, những quy định về hoạt động nhập và xuất hàng dự trữ quốc gia nhận được sự chú ý đặc biệt.

Đối với hoạt động nhập hàng dự trữ quốc gia, quy trình triển khai được chia thành từng trường hợp cụ thể. Bên cạnh việc thực hiện định kỳ theo kế hoạch hằng năm do các bộ, ngành quản lý, cơ chế điều chỉnh linh hoạt cũng được áp dụng khi thị trường xuất hiện biến động đột biến về giá cả hoặc nguồn cung.

Khi vật tư, hàng hóa thuộc danh mục dự trữ gặp biến động lớn, các bộ, ngành hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ gửi đề nghị tới Bộ Tài chính.

Trong thời hạn 5 ngày, Bộ Tài chính lấy ý kiến các bên liên quan trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt dự toán, làm cơ sở ban hành kế hoạch nhập bổ sung.

Ngoài ra, việc tiếp nhận hàng dự trữ quốc gia còn được thực hiện thông qua nguồn đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân.

Trường hợp phát hiện số lượng hàng hóa thực tế lớn hơn sổ sách kế toán sau khi kiểm kê, Thủ trưởng cơ quan quản lý chuyên ngành sẽ quyết định nhập kho và báo cáo Bộ Tài chính để theo dõi.

Ở chiều ngược lại, công tác xuất hàng dự trữ quốc gia cũng được thiết kế chặt chẽ nhằm xử lý hiệu quả các tình huống phát sinh. Ngoại trừ các đợt xuất hàng theo kế hoạch phê duyệt hằng năm, Nhà nước ưu tiên tối đa cho công tác xuất cấp đột xuất, cấp bách phục vụ thiên tai, dịch bệnh hay nhiệm vụ an ninh quốc phòng.

Trong các tình huống cấp bách, cơ quan quản lý sẽ ban hành quyết định xuất cấp trong vòng 3 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu. Thậm chí, việc chỉ đạo có thể thực hiện ngay qua điện thoại, fax hoặc văn bản điện tử để kịp thời điều động phương tiện vận chuyển, sau đó hoàn thiện hồ sơ pháp lý trong thời hạn 5 ngày.

Trường hợp giá cả thị trường biến động đột biến, Bộ Tài chính sẽ lấy ý kiến các cơ quan liên quan và ban hành quyết định xuất hàng trong vòng 5 ngày. Đơn vị thực hiện có trách nhiệm báo cáo kết quả trong 3 ngày sau khi hoàn thành, đồng thời lập kế hoạch nhập bổ sung để bảo đảm nguồn dự trữ.

Quy trình xuất cấp hàng dự trữ phục vụ hoạt động của Đảng, Nhà nước hoặc các tình huống phát sinh ngoài kế hoạch cũng được quy định rõ ràng. Theo đó, Bộ Tài chính giữ vai trò chủ trì thẩm định, lấy ý kiến trong 3 ngày làm việc và ban hành quyết định xử lý trong thời hạn 5 ngày làm việc.

Đáng chú ý, Nghị định cho phép thực hiện phương án hoán đổi hàng dự trữ khi chủng loại không còn phù hợp hoặc ngừng sản xuất trên thị trường. Người đứng đầu cơ quan quản lý chịu trách nhiệm cá nhân về tính hiệu quả, tránh lãng phí, đồng thời phải công khai phương án hoán đổi trên các cổng thông tin điện tử theo quy định.

Bên cạnh đó, việc tạm xuất và thu hồi hàng dự trữ quốc gia phải bảo đảm hoàn thành nhập lại kho trong vòng 30 ngày làm việc. Nếu hàng hóa tạm xuất không còn đạt tiêu chuẩn chất lượng, cơ quan thẩm quyền sẽ quyết định xuất bán hoặc xuất cấp và thông báo cho Bộ Tài chính trong 3 ngày làm việc.

Đối với hàng hóa bị hư hỏng, hết hạn sử dụng không thể xuất bán hoặc không còn phù hợp do thay đổi công nghệ, Bộ trưởng bộ quản lý sẽ quyết định xuất tiêu hủy theo quy định bảo vệ môi trường. Kinh phí tiêu hủy do ngân sách nhà nước bảo đảm và kết quả phải báo cáo Bộ Tài chính trong 5 ngày làm việc.

Nghị định số 345/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 04/9/2026. Riêng các nội dung quy định chi tiết về dự trữ chiến lược sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.