Phát triển những thương hiệu riêng của công nghiệp văn hóa Việt Nam

Chiều 24/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Phát biểu tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng (đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) cho biết, với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Chính phủ đã báo cáo Quốc hội về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và những quan điểm, sự cần thiết ban hành luật.

Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chủ trì soạn thảo để nghiên cứu kỹ ý kiến của các đại biểu, ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện và báo cáo lại Quốc hội.

Theo Thủ tướng, một trong những nhóm chính sách lớn trong dự thảo là quy định về hoạt động phát triển hệ sinh thái thử nghiệm có kiểm soát trong ngành công nghiệp văn hóa.

Thực tế, những nội dung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đã được quy định ở một số văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.

Do đó, nội dung này cần rà soát kỹ, bảo đảm chỉ tập trung vào những vấn đề, những nội dung có tính chất đặc thù trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa và thống nhất với Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.

Về hỗ trợ sáng tạo, xác lập và xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa, Thủ tướng cho rằng, việc Nhà nước đầu tư và hỗ trợ hình thành các phần mềm phục vụ sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ về quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa là chính sách cần thiết để tạo công cụ hỗ trợ cho các hoạt động sáng tạo, phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa và nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ của các chủ thể sáng tạo, đặc biệt là cá nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ, thúc đẩy chuyển đổi số và khai thác hiệu quả các tài nguyên về văn hóa.

Tuy nhiên, như ý kiến một số đại biểu, vẫn phải tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện quy định này trong mối quan hệ tổng thể với các quy định có liên quan của dự thảo luật, như cơ chế hình thành, quản lý và vận hành, kết nối liên thông và chia sẻ dữ liệu, cũng như phạm vi cung cấp miễn phí và bảo đảm nguồn lực thực hiện cần phải có những quy định cụ thể hơn.

Về nhân lực, Thủ tướng cho rằng những quy định về thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân và chuyên gia, nhà giáo trong phát triển nhân lực công nghiệp văn hóa là hết sức cần thiết. Về hạ tầng công nghiệp văn hóa, dự thảo luật đã đề cập, đưa ra nhiều thiết chế mới với mục tiêu tạo lập hệ sinh thái hạ tầng công nghiệp văn hóa.

Theo Thủ tướng, hạ tầng công nghiệp văn hóa không chỉ là công trình, mặt bằng hay khu sản xuất, mà còn là sự liên kết giữa di sản, cộng đồng, không gian sáng tạo, hạ tầng số và các dịch vụ văn hóa phù hợp. Hạ tầng văn hóa có thể được tổ chức theo mô hình mạng lưới, không nhất thiết phải liền kề, nhưng có sự liên kết về tài nguyên văn hóa, sản phẩm, dịch vụ, hạ tầng và cơ chế quản lý; tức là có tính liên thông và tổng thể.

Cùng với đó, thiết lập hạ tầng văn hóa phải đặt ra những yêu cầu về bảo vệ di sản, giữ gìn cảnh quan môi trường, quản lý phù hợp với sức chịu tải, đồng thời bảo đảm sự tham gia và hưởng lợi chính đáng của cộng đồng, nghệ nhân và các chủ thể sáng tạo của địa phương.

Dự thảo luật cũng quy định những vấn đề về phát triển thị trường công nghiệp văn hóa, sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, đây là một trong những chính sách rất quan trọng, với quan điểm rất mới, thể hiện sự chuyển biến trong tư duy phát triển công nghiệp văn hóa, từ việc chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa sang kết hợp hài hòa giữa phát huy giá trị văn hóa với khai thác tiềm năng kinh tế và đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước.

"Giá trị của sản phẩm công nghiệp văn hóa không chỉ nằm ở sản phẩm ban đầu, mà còn ở khả năng khai thác, phát triển thành các sản phẩm phái sinh, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường và hình thành những chuỗi giá trị mới, chẳng hạn như một sản phẩm điện ảnh, hoạt hình, trò chơi điện tử, từ nội dung số có thể khai thác được trên rất nhiều nền tảng và nhiều thị trường, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực liên quan như du lịch, thương mại, dịch vụ công nghệ số. Cho nên, cần có những chính sách ưu tiên lựa chọn sản phẩm văn hóa có trọng tâm, trọng điểm và năng lực cạnh tranh, phát triển thành thương hiệu riêng của công nghiệp văn hóa Việt Nam", Thủ tướng nói.

Về các chính sách tài chính hỗ trợ cho đầu tư, Thủ tướng cho biết, đây là chính sách ưu đãi đặc thù mới để phát triển công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, vẫn phải rà soát rất kỹ để bảo đảm tính thống nhất về nội dung chính sách, bảo đảm đúng đối tượng, tương đồng và phù hợp với các đối tượng như trong công nghiệp công nghệ số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thủ tướng nêu rõ, tinh thần chung là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời tiếp tục tạo những điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong đó, điểm quan trọng nhất là Chính phủ đã đề xuất nhiều cơ chế, chính sách mới như quản lý theo nguy cơ, rủi ro, theo chuỗi, chuyển đổi số và đặc biệt là một đầu mối quản lý thống nhất, bảo đảm một việc chỉ có một cơ quan chủ trì. Cấp có thẩm quyền cũng đã quyết định Bộ Y tế là cơ quan quản lý nhà nước chịu trách nhiệm về vệ sinh an toàn thực phẩm, cấp tỉnh là Sở Y tế, cấp xã có Phòng Văn hóa - Xã hội với nhân sự chuyên môn.

Về phạm vi và đối tượng, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ chỉ đạo cơ quan soạn thảo nghiên cứu tiếp thu đầy đủ các ý kiến theo hướng không quy định lại những vấn đề mà các luật liên quan đã có, chỉ quy định những vấn đề đặc thù về quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đối với những vấn đề có thể giao thoa với các luật chuyên ngành (như về chất lượng sản phẩm hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, thú y, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, thủy sản, trồng trọt, chăn nuôi, thương mại điện tử, quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng) cũng phải được rà soát để bảo đảm thống nhất.

Chính phủ cũng sẽ chỉ đạo rà soát để quy định cụ thể trong luật những vấn đề lớn thuộc thẩm quyền của Quốc hội, như quyền lợi của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm.

Tán thành với ý kiến của đại biểu về cơ chế hậu kiểm và quy định tần suất kiểm tra rất quan trọng, Thủ tướng nêu rõ, việc này không chỉ có trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước là Bộ Y tế hay Sở Y tế, mà việc đấu tranh mạnh mẽ với những hành vi vi phạm trong an toàn thực phẩm đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị, của hiệp hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, của các doanh nghiệp chân chính và cả người tiêu dùng.

"Phản ánh của người dân cần phải được xử lý ở các cơ quan chức năng như thế nào để bảo đảm xử lý nhanh, và trong những trường hợp cấp bách thì phải đình chỉ, tạm dừng việc sản xuất", Thủ tướng nhấn mạnh và cho biết những nội dung này sẽ được tiếp tục hoàn thiện trong dự thảo luật và cụ thể hóa trong văn bản hướng dẫn.

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Thủ tướng cho biết vừa qua, Chính phủ đã chỉ đạo triển khai một chương trình hành động và được các đối tác đánh giá Việt Nam đã có những bước tiến bộ rất tích cực trong lĩnh vực này. Do đó, trong dự thảo luật phải rà soát rất kỹ trách nhiệm của các cơ quan, đặc biệt là một cơ quan đầu mối về quản lý sở hữu trí tuệ.

Theo Thủ tướng, việc chuyển giao một số nhiệm vụ, trong đó có trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ là cần thiết để bảo đảm chỉ một cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm, song quy định chuyển tiếp là rất quan trọng để không ách tắc trong công việc, nhất là với các hồ sơ đang xử lý.

Trước quan ngại của một số đại biểu về việc bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh, như về dịch vụ giám định về sở hữu trí tuệ, người đứng đầu Chính phủ thông tin, để bảo đảm vai trò quản lý nhà nước ở mức độ phù hợp đối với hoạt động này, dự thảo luật bổ sung quy định về nghĩa vụ thông báo thông tin của tổ chức, cá nhân hoạt động giám định để cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công bố, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung liên quan đến nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động giám định và các nguyên tắc trong việc thực hiện hoạt động giám định để bảo đảm chất lượng hoạt động giám định sau khi cắt giảm điều kiện.

Theo Thủ tướng, chất lượng của công tác giám định là yếu tố rất quan trọng và phải có cơ chế giám sát, cần phải được quy định ở trong luật, trong các nghị định hướng dẫn để tránh và xử lý được những vấn đề về xung đột lợi ích.

Người đứng đầu Chính phủ cho biết, dự thảo luật sẽ được nghiên cứu tiếp thu đầy đủ ý kiến của các vị đại biểu, nhất là các nội dung về chuyển giao chức năng quản lý nhà nước, nhiệm vụ về quyền đối với giống cây trồng, bảo đảm kế thừa, sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có và không gây những ách tắc trong việc tổ chức thực hiện và bảo đảm hoạt động hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.