Nhập khẩu hợp pháp mặt hàng khí N2O, sau khi thông quan lại sang chiết, phân phối trái phép phục vụ giải trí

Theo Bộ Tài chính: Thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nói chung và mặt hàng N2O nói riêng thực hiện theo pháp luật về hải quan cụ thể: tại Luật Hải quan năm 2014; Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/1/2015 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025); Thông tư số 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2015 của Bộ Tài chính (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018 và Thông tư số 121/2025/TTBTC ngày 18/12/2025).

Ngoài pháp luật về hải quan, cơ quan hải quan căn cứ pháp luật về chuyên ngành để quyết định việc thông quan hàng hóa.

Thực tế hiện nay, N2O được nhập khẩu, xuất khẩu với nhiều mục đích khác nhau như: sử dụng trong lĩnh vực thực phẩm, sử dụng trong lĩnh vực y tế, sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp.

Theo đó, việc xác định chính sách quản lý đối với mặt hàng N2O nhập khẩu, xuất khẩu phụ thuộc vào mục đích nhập khẩu.

Cơ quan hải quan căn cứ quy định pháp luật về hóa chất, pháp luật về an toàn thực phẩm… để áp dụng chính sách quản lý đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Việc quản lý đối với mặt hàng khí N2O xuất khẩu, nhập khẩu hiện nay gặp phải những khó khăn, bất cập sau: Nguy cơ sử dụng sai mục đích sau thông quan: Khí N2O là mặt hàng lưỡng dụng.

Tổ chức, cá nhân có thể lợi dụng việc nhập khẩu hợp pháp với mục đích “sản xuất công nghiệp” hoặc “chế biến thực phẩm” nhưng sau khi thông quan lại sang chiết, phân phối trái phép phục vụ giải trí (bóng cười) gây tổn hại đến sức khỏe con người và trật tự an toàn xã hội.

Khó khăn trong việc kiểm soát dòng luân chuyển nội địa: Cơ quan hải quan chỉ có thẩm quyền kiểm tra, giám sát trong phạm vi địa bàn hoạt động hải quan từ khi hàng cập cảng đến khi giải phóng/thông quan.

Việc giám sát, hậu kiểm việc sử dụng đúng mục đích tại nhà máy, kho hàng nội địa thuộc thẩm quyền liên ngành (Công an, Quản lý thị trường, Y tế, Công Thương).

Khó khăn trong việc áp dụng chính sách: Theo quy định tại Nghị định số 26/2026/NĐ-CP thì mặt hàng khí N2O là hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (nhập khẩu phải có giấy phép), đồng thời tại Điều 3 Nghị định số 26/2026/NĐCP đã phân định nhiệm vụ của Bộ ngành trong việc quản lý hóa chất, tuy nhiên không quy định rõ ràng mặt hàng này khi xuất khẩu/nhập khẩu chỉ phải tuân thủ theo pháp luật chuyên ngành hay vừa theo pháp luật chuyên ngành vừa phải đảm bảo theo quy định của pháp luật hóa chất (ví dụ như khí N2O nhập khẩu để làm thực phẩm thì ngoài tuân thủ theo quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm thì có phải tuân thủ quy định của pháp luật hóa chất hay không?).

Ngoài ra, trước đây, để có thông tin phục vụ quản lý đối với mặt hàng này, Cục Hải quan đã có công văn số 2681/CHQ-GSQL ngày 21/04/2025 trao đổi với Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế về tăng cường quản lý nhập khẩu khí N2O, theo đó để quản lý mặt hàng khí N2O theo đúng mục đích, Cục Hải quan sẽ cung cấp toàn bộ số liệu nhập khẩu của mã hàng hóa 2811.29.90 (mặt hàng N2O) định kỳ theo tháng cho Cục An toàn thực phẩm, thông tin cung cấp gồm: Tên, mã số thuế của doanh nghiệp nhập khẩu, tên hàng nhập khẩu, đơn vị tính, khối lượng nhập khẩu.

Về lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp: Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp thì đăng ký doanh nghiệp là việc đăng ký nội dung đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế của doanh nghiệp dự kiến thành lập, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hoạt động và đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp, các nghĩa vụ đăng ký, thông báo khác và các nghiệp vụ có liên quan theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Nghị định này.

Theo quy định tại khoản 1, khoản 3 Điều 4 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Nghị định số 296/2026/NĐ-CP của Chính phủ, nguyên tắc áp dụng giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp là người thành lập doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp tự kê khai hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, trung thực và chính xác của các thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và các báo cáo; Cơ quan đăng ký kinh doanh chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, không chịu trách nhiệm về những vi phạm pháp luật của doanh nghiệp và người thành lập doanh nghiệp.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 6 và khoản 8 Điều 7 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP thì Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện không phải là giấy phép kinh doanh. Việc quản lý nhà nước đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên ngành theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Do đó, việc doanh nghiệp đăng ký ngành, nghề có liên quan đến sản xuất, kinh doanh, phân phối khí N2O tại cơ quan đăng ký kinh doanh là để ghi nhận ngành, nghề dự kiến thực hiện, không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã được phép hoặc đủ điều kiện thực hiện hoạt động này.

Việc cấp phép, xác nhận hoặc kiểm tra điều kiện đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, phân phối và sử dụng khí N2O thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực chuyên ngành, thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành.