Bội chi ngân sách 2027 dự kiến tăng lên 4,5% GDP phục vụ tăng trưởng hai con số

Chiều ngày 17/12, tiếp tục chương trình làm việc tại Quốc hội, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày báo cáo về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026, dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027 và quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025.

Theo báo cáo của Chính phủ, ước thu ngân sách nhà nước năm 2026 đạt hơn 3,45 triệu tỷ đồng, vượt 20,8% dự toán, tăng 14% so với thực hiện năm 2025.

Các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế với tổng giá trị khoảng 360.000 tỷ đồng đã được thực hiện để hỗ trợ nền kinh tế.

Về chi ngân sách năm 2026, Bộ trưởng Tài chính cho biết, số chi ước đạt gần 3,68 triệu tỷ đồng, bằng 116,4% dự toán, tăng 11% so với thực hiện năm 2025, bảo đảm thực hiện các chủ trương của Đảng, nhiệm vụ quan trọng, chi trả nợ và viện trợ.

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt khoảng 598.800 tỷ đồng, tương đương 4,1% GDP, giảm hơn 75.000 tỷ đồng so với dự toán.

Nợ công đến hết năm 2026 dự kiến ở mức 33-34% GDP, nằm trong giới hạn Quốc hội cho phép.

Bộ trưởng Tài chính cho biết, những kết quả đạt được cho thấy công tác điều hành ngân sách nhà nước thực hiện chính sách tài khóa năm 2026 chủ động, linh hoạt, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, tiến độ thu ở các tháng cuối năm có sự hướng chậm lại. Tình hình giải ngân vốn đầu tư công còn chưa đáp ứng được yêu cầu và tiến độ do vẫn còn vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, giá nguyên vật liệu tăng và khâu tổ chức thực hiện.

Năm 2027, Chính phủ dự kiến thu ngân sách nhà nước khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, trong đó dự toán bội chi ngân sách nhà nước năm 2027 khoảng 740.000 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP, trong khi dự toán được lập (năm 2026 là 4,2% GDP). Đến cuối năm 2027, nợ công dự kiến ở mức 34-35% GDP.

Tổng chi ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, tăng 925.200 tỷ đồng so với dự toán năm 2026.

Trong đó, chi ngân sách trung ương khoảng 1,96 triệu tỷ đồng, tăng 438.600 tỷ đồng so với dự toán năm 2026.

Theo lý giải của Bộ trưởng Bộ Tài chính, năm 2027, số bội chi và nợ công nhích tăng do dự toán chi đầu tư phát triển dự kiến khoảng 757.200 tỷ đồng, tăng 287.200 tỷ đồng so với dự toán năm 2026.

Trong đó, 690.000 tỷ đồng được bố trí cho đầu tư công, tăng 260.000 tỷ đồng so với dự toán năm 2026, tập trung nguồn lực thực hiện các công trình, dự án và nhiệm vụ quan trọng quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

“Chính phủ dành 67.200 tỷ đồng được bố trí cho các khoản chi đầu tư phát triển khác, phục vụ nhiệm vụ hỗ trợ đầu tư, bù giá dự án Nghi Sơn, bổ sung vốn điều lệ cho một số doanh nghiệp, ngân hàng và các nhiệm vụ liên quan”, Bộ trưởng Tài chính thông tin thêm.

Với chi thường xuyên, năm 2027 dự kiến khoảng 980.900 tỷ đồng, tăng 120.500 tỷ đồng so với năm 2026.

“Nguồn lực được ưu tiên cho việc thực hiện các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và cải cách tiền lương.

Đồng thời, dự kiến dành 30.000 tỷ đồng dự phòng để bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia”, ông Tuấn nói.

Ông Tuấn khẳng định, chi thường xuyên được bố trí theo hướng tiết kiệm, phù hợp với kết luận của Trung ương.

Theo Chính phủ, dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 bám sát mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm 2026-2030. Dự toán thu, chi ngân sách nhà nước được xây dựng ở mức cao nhất từ trước đến nay.

Cơ cấu ngân sách tiếp tục được điều chỉnh theo hướng tăng chi đầu tư phát triển.

Tỷ trọng khoản chi này dự kiến đạt khoảng 43% tổng chi ngân sách nhà nước, so với mức 35,5% trong dự toán năm 2026, tạo nguồn lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Trong khi đó, tỷ trọng chi thường xuyên dự kiến giảm còn 50,6%, so với 57,3% trong dự toán năm 2026.

Chính phủ đồng thời yêu cầu bố trí chi thường xuyên hợp lý, triệt để tiết kiệm, bảo đảm tiến độ thực hiện kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm trong giai đoạn 2026-2027.

Bên cạnh những kết quả dự kiến đạt được, Chính phủ cũng chỉ ra một số vấn đề đặt ra trong điều hành ngân sách.

Trong đó, thu ngân sách nhà nước có thể gặp rủi ro nếu tăng trưởng kinh tế không thuận lợi; một số chủ trương, chính sách tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn thu. Việc triển khai và giải ngân đầu tư công còn khó khăn, vướng mắc.

Bên cạnh đó, áp lực tăng chi ngân sách trung ương rất lớn, trong khi nhiều chính sách, nhiệm vụ chi phát sinh ngoài dự toán.

Chi tiền lương, phụ cấp khu vực công còn chênh lệch giữa các nhóm đối tượng, cơ quan, đơn vị.

Việc áp dụng tỷ lệ phần trăm cố định đối với chi ngân sách của một số lĩnh vực cũng phát sinh bất cập, chưa bảo đảm hiệu quả và làm giảm tính chủ động, linh hoạt trong điều hành ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, nhu cầu vay của ngân sách tăng cao trong khi khả năng vay từ ngân quỹ nhà nước có hạn, quy mô thị trường vốn còn nhỏ.