Loạt chính sách mới về kinh tế nổi bật có hiệu lực từ tháng 5/2025 người dân cần lưu ý

Điều chỉnh cơ chế bảo lãnh vay vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ngày 31/3/2026, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 12/2026/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại ngân hàng thương mại ban hành kèm theo Quyết định số 3/2011/QĐ-TTg ngày 10/1/2011 của Thủ tướng Chính phủ. Quyết định có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong cơ chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) vay vốn tại các ngân hàng thương mại.

Theo đó, quy trình xác định lãi suất đối với dư nợ vay bắt buộc bảo lãnh bằng đồng đô la Mỹ được chuẩn hóa chặt chẽ.

Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chịu trách nhiệm cung cấp mức lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại trong nước để làm căn cứ cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam quyết định lãi suất áp dụng.

Quyết định này cũng chính thức dừng triển khai các hoạt động bảo lãnh vay vốn mới theo quy định cũ tại Quyết định số 03/2011/QĐ-TTg.

Việc cập nhật các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý tài chính công mà còn tạo sự minh bạch trong chi phí vay vốn của doanh nghiệp. Đây là động thái kịp thời nhằm điều chỉnh hoạt động hỗ trợ tín dụng phù hợp với diễn biến của thị trường tài chính và các quy định pháp luật mới về ngân sách, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp, từ đó góp phần hỗ trợ hiệu quả hơn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn hiện nay.

Quy định mới về xuất xứ hàng hóa EVFTA: Tăng ưu đãi thuế quan

Thông tư 14/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương có hiệu lực từ ngày 10/5/2026, đã cụ thể hóa các quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định EVFTA, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho hàng hóa Việt Nam tiến sâu vào thị trường châu Âu.

Theo quy định mới, để hưởng ưu đãi thuế quan, hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai bên cần đáp ứng các chứng từ chứng nhận xuất xứ linh hoạt. Đối với hàng hóa từ EU vào Việt Nam, doanh nghiệp có thể sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ từ các nhà xuất khẩu đủ điều kiện hoặc đã đăng ký trong cơ sở dữ liệu điện tử của EU. Đặc biệt, với các lô hàng trị giá dưới 6.000 EUR, bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng được phép phát hành chứng từ tự chứng nhận.

Ở chiều ngược lại, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang EU cũng áp dụng các cơ chế chứng nhận tương tự, bao gồm C/O hoặc tự chứng nhận xuất xứ theo quy định của Bộ Công Thương. Những thay đổi này không chỉ đơn giản hóa thủ tục chứng minh nguồn gốc mà còn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Bị phạt tới 40 triệu đồng nếu ép trẻ em đi ăn xin

Nghị định 98/2026 xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em có hiệu lực từ ngày 16/5 nêu rõ phạt tiền 20-30 triệu đồng với một trong các hành vi bắt trẻ em làm công việc gia đình quá sức, quá thời gian, ảnh hưởng đến việc học tập, vui chơi, giải trí, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ em.

Phạt 30-40 triệu đồng đối với một trong các hành vi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự: Tổ chức, ép buộc trẻ em đi xin ăn; cho thuê, cho mượn trẻ em hoặc sử dụng trẻ em để xin ăn; dẫn dắt, rủ rê, xúi giục, dụ dỗ, lôi kéo, kích động, lợi dụng, ép buộc làm trung gian giao dịch hoạt động bóc lột trẻ em; lợi dụng, bắt trẻ em lao động trái quy định của pháp luật…

Mức phạt tiền 40-50 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân của trẻ em để tạo ra nội dung gây tổn hại đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ hoặc để trục lợi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoại tình có thể bị phạt 10 triệu đồng

Từ 18/5, Nghị định số 109/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã có hiệu lực thi hành. Điểm mới đáng chú ý nêu tại khoản 1 Điều 62, người có hành vi ngoại tình sẽ bị phạt tiền 5-10 triệu đồng.

Trong đó, các hành vi được xem là ngoại tình gồm: Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác; đang có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; người chưa có vợ, chưa có chồng nhưng chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có gia đình.

Trước đây, các hành vi nêu trên bị phạt 3-5 triệu đồng.

Các hành vi vi phạm khác liên quan đến kết hôn, ly hôn như cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn cũng được áp dụng cùng mức xử phạt 5-10 triệu đồng, thay cho 3-5 triệu đồng trước đây.

Thu tiền điện của người thuê cao hơn quy định, chủ nhà bị phạt 30 triệu

Nội dung đáng chú ý đó được nêu tại Điều 13 Nghị định 133/2026 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, có hiệu lực từ ngày 25/5.

Cụ thể, đối với trường hợp người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định, nếu mua điện theo giá bán lẻ điện phục vụ sinh hoạt thì sẽ bị xử phạt 20-30 triệu đồng.

Ngoài ra, người cho thuê phải nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp từ hành vi vi phạm (kể cả chi phí phát sinh) để hoàn trả cho người thuê. 

Ngoài ra, các vi phạm khác liên quan đến sử dụng điện sẽ bị phạt khá nặng: Phạt tiền 3-5 triệu đồng nếu không thông báo khi giảm số hộ dùng chung công tơ hoặc kê khai sai số người để hưởng định mức điện sinh hoạt; phạt 5-8 triệu đồng nếu tự ý lắp đặt, đóng, cắt, sửa chữa, di chuyển, thay thế thiết bị hoặc công trình điện của bên bán điện.

Nghị định 133 cũng quy định hành vi trộm cắp điện dưới mọi hình thức sẽ bị xử phạt tùy theo giá trị điện năng chiếm đoạt. Cụ thể, nếu giá trị điện trộm cắp dưới 1 triệu đồng, mức phạt sẽ từ 4 triệu đến 10 triệu đồng. Trường hợp giá trị điện trộm cắp từ 1 triệu đồng đến dưới 2 triệu đồng, mức phạt tăng lên từ 10 triệu đến 20 triệu đồng.

Lộ trình Hà Nội, TPHCM kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy

Quyết định số 13/2026 của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ có hiệu lực từ 16/5.

Thời điểm bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ ở Hà Nội và TPHCM từ 1/7/2027. Từ 1/7/2028 áp dụng đối với các thành phố trực thuộc trung ương còn lại; từ ngày 1/7/2030 áp dụng đối với các tỉnh còn lại.

Mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông vào “vùng phát thải thấp” của Hà Nội theo quy định của Luật Thủ đô phải đáp ứng quy định về khí thải theo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội.

Chồng không cho vợ đi làm có thể bị phạt tới 10 triệu đồng

Nghị định 76/2026 sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2021 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới (có hiệu lực từ 1/5) nêu rõ xử phạt 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Cản trở hoặc không cho thành viên trong gia đình thực hiện các hoạt động tạo thu nhập (như chồng không cho vợ đi làm hoặc ngược lại - PV) hoặc đáp ứng các nhu cầu khác của gia đình vì lý do giới tính; đối xử bất bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình vì lý do giới tính.

Phạt tiền 10-12 triệu đồng với hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nhằm cản trở thành viên trong gia đình có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật tham gia định đoạt tài sản thuộc sở hữu chung của hộ gia đình vì lý do giới tính.

Hành vi áp đặt việc thực hiện lao động gia đình, sử dụng biện pháp tránh thai, triệt sản như là trách nhiệm của thành viên trong gia đình thuộc một giới nhất định cũng bị phạt tiền 10-12 triệu đồng.