Kỳ 2 – Sông Cầu bị “bức tử”: Tỉnh Bắc Ninh bắt tay với tỉnh Bắc Giang xử lý ô nhiễm
Trước thực trạng ô nhiễm sông Cầu nghiêm trọng, tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang đang chung tay cùng nhau xây dựng giải pháp cứu lấy dòng sông.
Tin nên đọc
Bắc Ninh rốt ráo xử lý
Mới đây, UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành văn bản số 921 ngày 27/3/2020 về việc phối hợp xử lý tình trạng ô nhiễm nguồn nước sông Cầu.
Theo đó, UBND tỉnh Bắc Ninh nhận được văn bản của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang về việc phối hợp giải quyết tình trạng ô nhiễm nguồn nước sông Cầu khu vực giáp ranh giữa hai tỉnh.
Ngay sau đó, PCT UBND tỉnh Bắc Ninh ông Nguyễn Hữu Thành giao Sở TN&MT chủ trì, phối hợp với các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Công an tỉnh; Chủ tịch UBND các huyện Yên Phong, Tiên Du, Quế Võ, Thị Xã Từ Sơn, TP Bắc Ninh và các cơ quan đơn vị liên quan kiểm tra thực tế; Phối hợp cùng Sở TN&MT Bắc Giang xử lý sự việc trên; báo cáo UBND tỉnh Bắc Ninh trước ngày 15/4/2020.
Sông Cầu ô nhiễm đoạn qua huyện Tiên Du. Ảnh Chí Kiên.
Được biết, đầu tháng 3/2020, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bắc Ninh đã có báo cáo gửi Tổng Cục thuỷ lợi báo cáo về tình hình ô nhiễm nguồn nước sông Ngũ Huyện Khê.
Báo cáo có nêu rõ, hiện nay, sông Ngũ Huyện Khê đoạn từ hạ lưu đập Phú Lâm đến cống tiêu Đặng Xá có mầu đen, mùi hôi.
Giải pháp cứu sông Cầu
Hiện nay, tỉnh Bắc Ninh đang tổ chức rà soát, cải tạo hệ thống xử lý nước thải tập trung làng nghề sản xuất giấy tái chế Phong Khê đảm bảo công suất xử lý 5.000m3/ngày đêm và triển khai giai đoạn 2 nâng công suất của nhà máy xử lý lên 10.000m3/ngày đêm; triển khai đầu tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải tại CCN Phú Lâm; dự kiến triển khai Đề án chuyển đổi làng nghề, CCN Phong Khê và CCN Phú Lâm sang khu đô thị, dịch vụ thương mại (theo báo cáo số 69/BC-STNMT ngày 12/3/2020 của Sở TNMT tỉnh Bắc Ninh).
Theo báo cáo của Sở TN&MT Bắc Ninh, kết quả quan trắc chất lượng nước lưu vực sông Cầu tại vị trí thôn Đẩu Hàn, xã Hoà Long từ ngày 17-24/2/2020 các chỉ tiêu cơ bản nằm trong giới hạn cho phép, riêng chỉ tiêu TSS dao động từ 572-2000mg/l vượt Quy chuẩn cho phép.
Qua kết quả khảo sát thực tế cho thấy: nguồn gây ô nhiễm nước sông Ngũ Huyện Khê chủ yếu là do nước thải từ hoạt động sản xuất giấy của làng nghề Phong Khê và CCN Phú Lâm với lưu lượng xả thải trung bình khoảng 10.000m3 nước thải/ngày đêm.
Phần lớn lượng nước thải từ làng nghề Phong Khê được thải trực tiếp ra môi trường, chỉ có khoảng hơn 1.000m3/ngày được thu gom, xử lý tại trạm xử lý nước thải tập trung.
CCN Phú Lâm chưa có nhà máy xử lý nước thải tập trung, toàn bộ nước thải xả trực tiếp ra sông Ngũ Huyện Khê. Tại khu vực cống tiêu Đặng Xá, phường Vạn An, TP Bắc Ninh, nguồn nước sông Ngũ Huyện Khê có màu đen sẫm, bốc mùi hôi thối, rác thải nổi nhiều trên kênh.
Như vậy, bước đầu có thể xác định rõ nguồn ô nhiễm là từ sông Ngũ Huyện Khê khiến sông Cầu trở nên ô nhiễm nghiêm trọng.
Không chỉ vậy, góp phần ô nhiễm đó là các doanh nghiệp đã xả thải không qua xử lý đổ thải trực tiếp xuống lòng sông. Điều này đã được cơ quan chức năng tỉnh Bắc Ninh phát hiện và yêu cầu xử lý, tuy nhiên, hình thức mới chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính.
Theo đó, Công ty cổ phần Giấy và Bao bì Phú An (Cụm CN Phong Khê, TP Bắc Ninh); Công ty Cổ phần Giấy Hưng Lợi (Tiên Du, Bắc Ninh) xả thải vào công trình thuỷ lợi Bắc Đuống.
Hai công ty này đã bị Tổng Cục thuỷ lợi ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính; theo đó, hiện hai Công ty này đã tạm dừng xả thải vào công trình thuỷ lợi và đang lập hồ sơ đề nghị cấp phép theo quy định – báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bắc Ninh nêu rõ.
Sông Cầu đang bị bức tử bởi hàng loạt doanh nghiệp xả thải không qua xử lý khiến dòng sông ngày càng trở nên ô nhiễm. Ảnh Chí Kiên.
Bắc Giang sốt sắng
Liên quan đến việc sông Cầu bị ô nhiễm, nơi tỉnh Bắc Giang là hạ nguồn phải chịu những ảnh hưởng của sự ô nhiễm này. Trong một báo cáo mới đây, phía Sở TN&MT Bắc Giang đã tiến hành khảo sát thực tế nguồn nước sông Cầu, các nguồn tác động trên địa bàn tỉnh và khu vực xung quanh, xác định nguyên nhân chính làm ô nhiễm tăng cao, cá chết trên sông Cầu tại vùng hạ lưu sông Cầu thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang là do hoạt động xả thải từ sông Ngũ Huyện Khê, tỉnh Bắc Ninh.
Về trách nhiệm của Sở TN&MT Bắc Giang: đã tích cực thực hiện các nội dung theo CV số 4725/BTNMT-TCMT ngày 04/92018 của Tổng cục môi trường như:
Đã hoàn thành khắc phục ô nhiễm môi trường đối với 02 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo QĐ số 64/2003/QĐ-TTg, ngày 22/4/2003 của Thủ tướng Chính phủ là: làng nghề nấu rượu truyền thống xã Vân Hà, huyện Việt Yên và làng nghề có nghề giết mổ gia súc thôn Phúc Lâm, xã Hoàng Ninh, huyện Việt Yên.
Năm 2018-2019, Sở TNMT Bắc Giang đã chủ trì và phối hợp với các cơ quan của tỉnh thanh tra, kiểm tra 181 cơ sở, kiến nghị người có thẩm quyền xử phạt 112 cơ sở với tổng số tiền phạt 11,2 tỷ đồng; Phối hợp với Tổng cục Môi trường thanh tra 16 cơ sở, kiến nghị người có thẩm quyền xử phạt 10 cơ sở với tổng số tiền phạt 1,86 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, cử cán bộ tham gia Tổ giám sát bảo vệ môi trường với các cơ sở đang hoạt động tại làng nghề Phong Khê và CCN giấy Phong Khê, tỉnh BN theo QĐ số 1380/QĐ-BTNMT ngày 03/6/2019 của Bộ TNMT; tháng 11/2019 đã thực hiện khảo sát, giám sát đối với một số cơ sở tại CCN Phong Khê.
Thường xuyên tổ chức kiểm tra, đôn đốc UBND các huyện, thành phố đẩy mạnh công tác thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn; ngăn chặn tình trạng xả rác thải, xác động vật chết ra các tuyến kênh, mương, ven sông... bố trí các tấm lưới chắn rác để thu gom, xử lý, hạn chế ô nhiễm nguồn nước sông trên địa bàn tỉnh.
Quá khứ đen tối góp phần bức tử dòng sông Cầu
Trong nhiều năm qua hoạt động nhập khẩu, mua bán phế liệu ở Việt Nam có chiều hướng tăng mạnh, diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm, ảnh hưởng tới môi trường sống. Việc các doanh nghiệp tại Bắc Ninh ồ ạt được cấp phép nhập khẩu phế liệu để làm nguyên liệu sản xuất, là một trong nhiều nguyên nhân khiến ô nhiễm sông Cầu xảy ra.
Theo kết luận của UBND tỉnh Bắc Ninh, từ năm 2013 đến tháng 8/2018, có 63 tổ chức, doanh nghiệp được Bộ Tài nguyên và Môi trường (12 tổ chức), Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh (51 tổ chức) cấp giấy phép nhập khẩu phế liệu.
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, tổng số lượng phế liệu Việt Nam nhập khẩu năm 2018 là 9.254.300 tấn, tăng hơn 1.308.100 tấn so với năm 2017 là 7.946.200 tấn.
Lật lại quá khứ khiến dòng sông Cầu trở nên ô nhiễm, nhiều năm trở lại đây, hoạt động nhập khẩu phế liệu của các doanh nghiệp tại Bắc Ninh để làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm giấy, bìa được ồ ạt phát triển.
Xin dẫn chứng một ví dụ cụ thể, theo điều tra của Pháp luật Plus, ngày 29/4/2014, ông Nguyễn Đại Đồng, Phó Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh (Sở Tài nguyên và Môi trường) đã ký Giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu số 04/XN-TNMT cho Công ty giấy và bao bì Phú Giang. Công ty này có địa chỉ trụ sở chính tại Cụm công nghiệp (CCN) Phú Lâm, huyện Tiên Du. Tên và địa chỉ sản xuất: Nhà máy sản xuất giấy của Công ty giấy và bao bì Phú Giang tại CCN Phú Lâm.
Một góc trong Cụm công nghiệp Phú Lâm (Tiên Du, Bắc Ninh).
Cho đến năm 2018, Kết luận thanh tra số 2234/KL-UBND ngày 25/6/2018 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh nêu rõ: Công ty giấy và Bao bì Phú Giang - Không xây lắp công trình bảo vệ môi trường, không lập báo cáo quản lý chất thải nguy hại định kỳ quy định, hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải.
Đó là câu chuyện quá khứ diễn ra năm 2018 nhằm minh chứng cho thấy, sông Cầu bị ô nhiễm không phải là "tự nhiên" mà có một phần ủng hộ của cơ quan chức năng.
Câu chuyện trách nhiệm của Sở TN&MT Bắc Ninh cũng được tỉnh Bắc Ninh “điểm mặt chỉ tên”. Kết luận số 2234/KL-UBND nêu rõ: "Đoàn thanh tra khẳng định, Sở TN&MT Bắc Ninh - cơ quan được giao hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường của các tổ chức, cá nhân nhập khẩu, sử dụng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, nhưng đã không làm tốt công tác kiểm tra việc sử dụng phế liệu nhập khẩu của các doanh nghiệp.
Sở TN&MT cũng thiếu đôn đốc các doanh nghiệp được cấp giấy xác nhận/chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu báo cáo tình hình nhập khẩu phế liệu, dẫn tới việc chưa tổng hợp đúng tình hình nhập khẩu phế liệu hàng năm. Việc theo dõi, nắm bắt, tổng hợp các tổ chức có hoạt động ủy thác nhập khẩu phế liệu cũng được Sở TN&MT thực hiện chưa chính xác, chưa đầy đủ.
UBND tỉnh Bắc Ninh khẳng định, Sở TN&MT, Chi cục BVMT phải chịu trách nhiệm về những sai sót, vi phạm trên. Đề nghị, Sở TN&MT phải chỉ đạo kiểm điểm các tập thể, cá nhân có liên quan" - Hết trích đăng.
Pháp luật Plus sẽ tiếp tục thông tin.
