Kiến nghị không chuyển Tổng Công ty đường sắt về Bộ GTVT

Infographics - Toàn cảnh những "yếu kém" tại Tổng Công ty Đường Sắt Việt Nam

Vì sao đường sắt có thể phải dừng chạy tàu toàn quốc?

Ga Hà Nội có thể không còn là ga đầu mối tuyến đường sắt quốc gia

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu trình phương án kinh phí bảo trì đường sắt

Liên quan đến đề xuất điều chuyển Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam từ Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp (CMSC) về lại Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), Bộ GTVT vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị không điều chuyển VNR về lại Bộ GTVT, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước cũng muốn giữ VNR để sắp xếp lại bộ máy quản lý.

Trong văn bản gửi Thủ tướng mới đây, CMSC cho rằng, chuyển Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) từ CMSC về lại Bộ Giao thông vận tải chỉ tận dụng được bộ máy cũ, mô hình cũ để thực hiện theo cơ chế cũ, mặc dù cơ chế này không còn phù hợp với tình hình thực tiễn.

CMSC đánh giá, sự yếu kém của ngành đường sắt một mặt do công nghệ lạc hậu, mặt khác do việc quy hoạch mạng lưới đường sắt còn nhiều bất cập.

Bản thân ngành đường sắt đã và đang bị ảnh hưởng sâu sắc bởi tư duy bao cấp, độc quyền. Mặc dù số tiền đầu tư cho ngành đường sắt chưa đáp ứng đủ nhu cầu vốn, nhưng ngân sách nhà nước hằng năm bố trí để duy tu, bảo dưỡng và nâng cấp hệ thống đường sắt là không nhỏ (giai đoạn 2011-2015 là 11.082 tỉ đồng).

Trong khi đó, hiệu quả kinh tế ngành này mang lại không tương xứng với số tiền Nhà nước đầu tư (nếu so với các loại hình giao thông khác). Hiện hiệu quả sản xuất, kinh doanh đang đi xuống.

Trong khi đó, VNR khai thác các tuyến đường sắt quốc gia nhưng gần như không phải chịu bất cứ sức ép nào liên quan đến sản xuất, kinh doanh. Ngành chỉ chú trọng đến việc sử dụng ngân sách nhà nước cấp mà không quan tâm đến việc phát triển kinh tế - xã hội.

Sau khi đánh giá toàn diện lại quá trình quản lý, CMSC kiến nghị Chính phủ cho tiếp tục được giữ quyền quản lý, đại diện vốn chủ sở hữu nhà nước tại VNR, thay vì chuyển về Bộ GTVT.

Về phía Bộ GTVT cho rằng, việc chuyển giao VNR về lại Bộ GTVT tại thời điểm này có ưu điểm là cơ bản không phải điều chỉnh hệ thống hoạt động đường sắt, tận dụng hệ thống cơ cấu bộ máy hiện hữu quản lý, điều hành của VNR đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi trên chưa phù hợp với chủ trương chung của Chính phủ, do đó, Bộ GTVT cũng kiến nghị không điều chuyển VNR về lại Bộ GTVT.

Bộ GTVT cũng có báo cáo đề nghị Thủ tướng chỉ đạo CMSC cần sớm rà soát trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án tái cơ cấu VNR, trong đó cần sắp xếp và sửa đổi lại một số văn bản pháp luật cho phù hợp với việc triển khai hoạt động SXKD như: Luật Đường sắt, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và các nghị định liên quan về bảo trì, khai thác cũng như sớm nghiên cứu tách bạch kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt và kinh doanh vận tải.

Trước đó, tháng 2/2020 Văn phòng Chính phủ đã có công văn số 1128/VPCP-CN truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ GTVT và CMSC đánh giá lại toàn bộ những ưu điểm, nhược điểm của việc đưa VNR về lại Bộ GTVT.

Yêu cầu này được đưa ra khi Chính phủ nhận được một số ý kiến của các chuyên gia và đại biểu Quốc hội đề nghị chuyển VNR trở lại Bộ GTVT để nâng cao hiệu quả SXKD và vận hành chung của VNR.

Theo công văn số 542/UBQLV-CNHT do ông Nguyễn Hoàng Anh - Chủ tịch CMSC ký gửi kiến nghị Thủ tướng Chính phủ không điều chuyển VNR về lại Bộ GTVT. Theo đó CMSC sẽ tiếp tục thực hiện chức năng cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước tại VNR.

Đại diện CMSC cũng đề nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ GTVT khẩn trương thực hiện nhiệm vụ lập quy hoạch mạng lưới đường sắt giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong đó, cần xác định rõ loại hình, vai trò, quy mô, định hướng khai thác và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật... để đáp ứng nhu cầu vận tải, đảm bảo kết nối đường sắt với các phương thức vận tải khác và kết nối đường sắt với các trung tâm kinh tế lớn của đất nước. Cần có giải pháp để phát triển hệ thống nhà ga, công trình thương mại dịch vụ giúp đường sắt phát huy được thế mạnh và tiềm năng sẵn có.