Không để tái diễn cảnh người dân lên mái nhà chờ cứu hộ khi mưa lũ

Tại cuộc họp với Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai năm 2026 diễn ra chiều 9-7, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương khắc phục những tồn tại trong công tác phòng, chống thiên tai, đặt mục tiêu cao nhất là bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.

Đánh giá năm 2026 có nguy cơ xuất hiện nhiều đợt mưa lớn, bão, lũ với diễn biến khó lường, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh các địa phương không được để xảy ra tình trạng bị động trong ứng phó.

"Phải dứt khoát không để tái diễn cảnh người dân phải lên mái nhà kêu cứu khi xảy ra mưa lũ. Nếu để xảy ra tình trạng này thì phải xem xét, truy rõ trách nhiệm, bởi chúng ta đã có hệ thống dự báo, phương châm '4 tại chỗ', có lực lượng chức năng và chính quyền địa phương", Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu rõ.

Trên cơ sở kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão lũ, thiên tai cực đoan và thích ứng với biến đổi khí hậu đến hết năm 2026, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương hoàn thiện kế hoạch hành động phòng, chống thiên tai, trình Chính phủ phê duyệt ngay trong tháng 7.

Theo yêu cầu của Phó thủ tướng, từ kế hoạch tổng thể này, các bộ, ngành và địa phương phải xây dựng phương án hành động cụ thể, đánh giá sát nguy cơ thiên tai trên từng địa bàn, đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ trong quan trắc, dự báo nhằm nâng cao độ chính xác, giúp công tác chỉ đạo, điều hành và sơ tán người dân được triển khai kịp thời.

Đối với các kịch bản ứng phó, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu phải xây dựng theo từng loại hình thiên tai như bão, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, sự cố hồ đập..., đồng thời cụ thể hóa đến từng khu vực, từng địa phương thay vì xây dựng theo hướng chung chung.

Người đứng đầu chính quyền địa phương phải trực tiếp phê duyệt và chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các phương án. Cùng với đó, cần huy động đầy đủ lực lượng quân đội, công an, dân quân tự vệ, các tổ xung kích, đoàn viên thanh niên và người dân am hiểu địa bàn để bảo đảm phương án cứu hộ, cứu nạn có tính khả thi.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương rà soát việc vận hành các hồ chứa thủy điện, thủy lợi theo hướng linh hoạt, phù hợp diễn biến thực tế nhằm bảo đảm an toàn công trình và hạn chế tối đa rủi ro cho khu vực hạ du. Song song với đó là chuẩn bị sẵn sàng phương án xử lý các tình huống như vỡ đê, vỡ đập, mất điện, gián đoạn thông tin liên lạc và tăng cường tuyên truyền để người dân chủ động phòng tránh thiên tai.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng cơ chế báo cáo hiện nay vẫn còn chồng chéo, khiến việc tổng hợp số liệu trong các tình huống khẩn cấp chưa kịp thời và tạo áp lực cho chính quyền cơ sở.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, kinh nghiệm ứng phó thiên tai từ năm 2020 đến nay cho thấy khi xảy ra sự cố khẩn cấp cần thống nhất đầu mối chỉ đạo, điều hành. Vì vậy, quy trình báo cáo cần được chuẩn hóa để toàn bộ thông tin được cập nhật về cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, phục vụ công tác tham mưu cho Chính phủ một cách nhanh chóng và xuyên suốt.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro. Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi xảy ra sạt lở hoặc chia cắt giao thông, việc huy động phương tiện, nhân lực của doanh nghiệp và người dân ngay tại chỗ là yếu tố quyết định hiệu quả cứu hộ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng chi viện từ bên ngoài.

Theo dự báo của ngành khí tượng, từ nay đến cuối năm 2026, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có nguy cơ chịu tác động của mưa lớn, bão và áp thấp nhiệt đới. Các địa phương miền núi, trung du và ven biển được yêu cầu rà soát các khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất; chủ động sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm và chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm "4 tại chỗ", nhằm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.