Kết thúc sơ thẩm kỳ án “Quán cà phê Xin chào” giữa Hà Nội: Nước mắt kêu oan

Như Phapluatplus.vn đã thông tin tại bài viết “Có hay không kỳ án “Quán cà phê Xin chào” giữa Hà Nội ?” ngày 17/03/2017 và bài “Nghi án “Quán cà phê Xin chào” giữa Hà Nội: Văn phòng Chính phủ vào cuộc” ngày 27/03/2017 phản ánh việc cơ quan tố tụng truy tố bà Phan Thúy Mai về hành vi “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” theo điều 140 Bộ luật Hình sự, có dấu hiệu hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự.

Trong phiên tòa ngày 8/11/2017, TAND TP Hà Nội đã tuyên án 16 năm tù đối với bị cáo Phan Thúy Mai về tội danh trên.

Có hình sự hóa quan hệ dân sự ?

Theo cáo trạng, bị cáo Phan Thúy Mai liên quan tới việc tự ý làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ tên Cty CP Đầu tư và Du lịch An Phát (Cty An Phát) sang tên cá nhân bà Phan Thúy Mai đối với 02 nền đất biệt thự số AM 706835; thửa đất BT10-08; diện tích 5.045m2 và số AM 706837; thửa đất BT10-10; diện tích 1.259m2 là trái với Điều lệ Cty và Luật Doanh nghiệp.

Tại phiên tòa, cùng với việc bị cáo liên tục kêu oan, các luật sư cũng đưa ra các luận điểm chứng minh việc hình sự hóa các quan hệ dân sự thông qua những tình tiết quan trọng.

Theo đó, ngày 31/12/2003, UBND tỉnh Vĩnh Phúc ra Quyết định số 5499/QĐ-UB chấp nhận dự án đầu tư Khu du lịch sinh thái 79 Mùa Xuân cho Cty TNHH sản xuất thương mại dịch vụ Toàn Thắng (Cty Toàn Thắng), bà Phan Thúy Mai là cổ đông sáng lập, là Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐTV, nắm giữ 79,6% vốn điều lệ Cty Toàn Thắng; còn bà Lê Thị Ngọc Yến nắm giữ 20%, bà Ngô Loan Kiệm nắm giữ 0,4%. Ngày 02/02/2004, các cổ đông của Cty Toàn Thắng đã họp và ghi nhận ý kiến tại “Biên bản họp các thành viên góp vốn” thốngnhất để cho bà Mai được mua 02 nền đất biệt thự tại Dự án Khu du lịch 79 Mùa Xuân; giá mua được hưởng ưu đãi giảm 50% so với thị trường.

Luật sư Nguyễn Văn Quang – Luật sư bào chữa tại phiên tòa - nhận định:“Theo điều 58 Luật Doanh nghiệp quy định về vấn đề triệu tập họp hội đồng thành viên thì Biên bản họp HĐTV chỉ cần 75% vốn điều lệ biểu quyết là đã có giá trị pháp lý. Biên bản ngày 02/02/2004 của hội đồng thành viên nhất trí bán đất nền cho bà Mai là hợp pháp, không hề vi phạm Luật Doanh nghiệp.”

Ngày 16/4/2004, Cty CP Đầu tư và Du lịch An Phát được thành lập, gồm 4 cổ đông sáng lập: Phan Thúy Mai, Vũ Thế Ưu, Trần Thế Tôn và Cty Alpha, người đại diện pháp luật là bà Phan Thúy Mai giữ chức Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT (nắm giữ 66% vốn điều lệ) Cty An Phát.

Trước Tòa, lý giải vì sao phải thành lập Cty An Phát, bị cáo Mai khai: “UBND tỉnh Vĩnh Phúc đề nghị tôi thành lập một doanh nghiệp khác tại địa phương để triển khai dự án, một phần để dễ quản lý, một phần là để đóng thuế, nộp ngân sách cho tỉnh Vĩnh Phúc” Ngày 10/5/2004, UBND tỉnh Vĩnh Phúc ra Quyết định số 1430/QĐ-UBND sửa đổi, bổ sung đối vớiChủ đầu tư Khu du lịch sinh thái 79 Mùa Xuân là Cty An Phát “được tiếp nhận toàn bộ quyền, nghĩa vụ của Công ty Toàn Thắng liên quan đến triển khai Dự án đầu tư xây dựng Khu du lịch 79 Mùa Xuân.”

Bị cáo Phan Thúy Mai và các luật sư cho rằng, Cty An Phát phải có nghĩa vụ thực hiện “Biên bản họp các thành viên góp vốn” ngày 02/02/2004 của Cty Toàn Thắng và theo văn bản số 1430/QĐ-UBND của UBND tỉnh Vĩnh Phúc.

Bởi,theo điều 103 Bộ luật Dân sự 1995: “Pháp nhân phải chịu trách nhiệm dân sự về thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự do người đại diện xác lập” và Điều 154 của Luật Doanh nghiệp 2005: “Công ty chuyển đổi hưởng các quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ chưa thanh toán… và nghĩa vụ tài sản khác của công ty được chuyển đổi”.

Tuy nhiên, đáng nhẽ ra khi thực hiện việc chuyển nhượng 02 nền đất biệt thự từ Cty An Phát sang tên cá nhân Phan Thúy Mai phải tuân thủ Điều 120 Luật Doanh nghiệp, Hợp đồng giao dịch phải được Đại hội đồng cổ đông hoặc HĐQT chấp thuận nhưng bà Mai đã không làm như vậy.

Nhận định về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Quang – Luật sư bào chữa tại phiên tòa đánh giá: “Chính tại khoản 4 điều 120 Luật Doanh nghiệp quy định hợp đồng, giao dịch bị vô hiệu và xử lý theo quy định của pháp luật khi được giao kết hoặc thực hiện mà chưa được chấp thuậnthì người đại diện theo pháp luật của công ty, cổ đông, thành viên hội đồng quản trị hoặc giám đốc hoặc tổng giám đốc có liên quan phải bồi thường thiệt hại phát sinh, hoàn trả cho công ty các khoản lợi thu được từ việc thực hiện Hợp đồng, giao dịch đó”.

Luật sư Quang cũng cho biết thêm, khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. 02 nền đất biệt thự vẫn nằm nguyên trên đất của Dự án, không ai dịch chuyển đi đâu được. Bà Mai phải trả cho Cty An Phát 02 nền đất biệt thự; Cty An Phát phải trả lại số tiền 9.861.000.000đ bà Mai đã nộp năm 2010 (thể hiện trên 05 phiếu thu). Bà Mai phải chịu trách nhiệm trả tiền cho Ngân hàng đã nhận thế chấp 01 nền đất biệt thự.

Thế nhưng, từ một hành vi dân sự thì sau 35 tháng bị bắt, bị cáo Phan Thúy Mai đã bị kết án 16 năm từ giam.

Cần được làm rõ

Khẳng định đây là một dự án tâm huyết, bị cáo Phan Thúy Mai khai nhận dùng 04 tài sản riêng là nhà ở để thế chấp cho ngân hàng, lấy chi phí hàng chục tỷ đồng trả lương cho nhân viên, mua máy móc thiết bị, đền bù giải phóng mặt bằng và triển khai dự án “Đồi 79 mùa Xuân” của Cty An Phát. Tuy nhiên, việc chứng minh tài sản đó phục vụ cho công ty là rất khó.

Cũng tại phiên tòa, liên quan tới việc 2 nền biệt thự nằm trên xã Thanh Lâm, nhưng ngày 11/7/2008, ông Nguyễn Văn Linh – Phó Chủ tịch UBND xã Đại Thịnh - lại chứng thực giao dịch chuyển nhượng 02 nền đất biệt thự từ Cty An Phát sang cho cá nhân bà Mai.

Cơ quan điều tra đã xác định là không đúng thẩm quyền về công chứng, chứng thực. Luật sư Nguyễn Văn Quang cho biết:“Căn cứ Nghị định 75/2000/NĐ-CP ngày 08/12/2000 của Chính phủ về công chứng, chứng thực thìviệc công chứng không đúng thẩm quyền là vô hiệu. Thực tế tài sản của Công ty An Phát (02 nền đất biệt thự) chưa bị thiệt hại vì Hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu.

Theo Điều 137 BLDS về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu: đã không làm phát sinh, thay đổi và chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập”. Cùng với đó, các luật sư bào chữa đã viện dẫn bút lục 117 – Biên bản niêm phong đồ vật, tài liệu hồi 13h5’ ngày 07/12/2014 có ghi nhận Cơ quan CSĐT đã thu giữ 67 quyển Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Công ty An Phát nhưng trong hồ sơ vụ án đến thời điểm xét xử, 67 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất “biệt vô âm tín”.

Sau 1 ngày xét xử, Hội đồng xét xử TAND TP Hà Nội đã tuyên bị cáo Phan Thúy Mai phạm tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” theo khoản 4 Điều 140 Bộ luật Hình sự với mức án 16 năm tù giam.

Bà Mai nói trong nước mắt: “Tôi sẽ kháng cáo bản án vì tôi không có tội”…Một bản án đẫm nước mắt, nhiều tiếng kêu oan và nhiều điều cần làm rõ. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này tới bạn đọc…/.