Ở tuổi mà nhiều người chọn sống an nhàn bên con cháu, một số người cao tuổi lại quyết định “đi thêm bước nữa”. Nhưng phía sau tình yêu tuổi xế chiều là những trăn trở âm thầm: có nên đăng ký kết hôn, tài sản mỗi bên thế nào, con cháu liệu có hiểu? Câu chuyện ông Ẩn và bà Cẩm ở Kiên Giang khiến nhiều người già phải suy nghĩ trước khi “góp gạo nấu cơm chung”.
 |
| Trợ giúp pháp lý lưu động tại huyện đảo Kiên Hải, Kiên Giang |
Yêu tuổi già – Vui thì có, lo cũng nhiều
Ông Châu Văn Ẩn (61 tuổi, ở huyện Giồng Riềng) là cán bộ hưu trí, vợ mất sớm khi ông mới bước qua tuổi 40. Hơn 20 năm ở vậy nuôi hai con trưởng thành, ông sống lặng lẽ trong căn nhà nhỏ đơn sơ.
Bà Đoàn Thị Cẩm (59 tuổi, ở huyện Hòn Đất) cũng từng cô đơn một mình trong ngôi nhà cấp bốn khang trang, sở hữu nhiều công ruộng và một khoản tiết kiệm dưỡng già sau khi các con lập nghiệp xa quê.
Hai người quen nhau qua mạng xã hội – nơi tưởng chừng chỉ dành cho lớp trẻ. Tình cảm đến nhẹ nhàng từ những lời hỏi thăm sức khỏe, những cuộc trò chuyện đêm khuya. Dần dà, họ nhận ra sự đồng điệu trong lối sống và quyết định “nương tựa nhau” lúc tuổi già.
Nhưng khi câu chuyện được chia sẻ với con cái, đã có không ít tiếng nói trái chiều. Một số con ủng hộ, mừng vì cha mẹ có người bầu bạn. Số khác lại băn khoăn: “Tình cảm là một chuyện, nhưng tài sản, quyền lợi thừa kế, rắc rối pháp lý thì sao?”
Chuyện của ông bà – Không chỉ là tình cảm
Pháp luật quy định việc đăng ký kết hôn là điều kiện xác lập mối quan hệ vợ chồng hợp pháp, kéo theo nhiều quyền lợi: quyền chăm sóc khi đau ốm, đại diện hợp pháp khi mất năng lực hành vi dân sự, quyền thừa kế, chế độ bảo hiểm, hưu trí,...
Tuy nhiên, bà Cẩm chia sẻ: “Tôi không sợ pháp lý. Tôi chỉ lo, nếu sau này lỡ có chuyện gì, con cái lại hiểu nhầm tôi chia sẻ tài sản cho 'người dưng' mà mình đã cực khổ gây dựng cả đời.” Đó là nỗi niềm không của riêng ai.
Người xưa có câu “Con chăm cha không bằng bà chăm ông”, bởi lẽ khi tuổi già ập đến, điều quý nhất không phải tiền bạc mà là một người bạn đời sẵn sàng nắm tay qua những ngày đau ốm. Nhưng để đi được cùng nhau, tình nghĩa ấy cần được đặt trên nền tảng minh bạch và trách nhiệm.
Về chung một nhà – Có cần ranh giới?
Việc một bên có nhiều tài sản, bên còn lại gần như không có gì luôn tiềm ẩn nguy cơ mâu thuẫn nếu không được làm rõ từ đầu.
Theo Ths Bùi Đức Độ – Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Kiên Giang: “Luật Hôn nhân và Gia đình hiện hành cho phép vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận. Thỏa thuận này phải được lập bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực trước khi kết hôn và có hiệu lực từ ngày đăng ký kết hôn (Điều 47 – Luật HNGĐ 2014). Tuy nhiên, rất ít người cao tuổi biết hoặc thực hiện điều này.”
Các chuyên gia pháp lý cũng lưu ý rằng khi bàn về tài sản, nên trình bày nhẹ nhàng, tránh những cụm từ dễ gây tổn thương như “phòng thân”, “chia chác”, mà thay vào đó hãy nhìn nhận đây là sự chuẩn bị để cả hai yên tâm cùng đi trọn chặng đường còn lại.
Tình cảm có tuổi, pháp lý thì không
Nhiều cặp đôi cao tuổi vì ngại thủ tục hoặc muốn giữ hòa khí với con cháu nên chọn sống chung mà không đăng ký kết hôn. Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro: không có quyền đại diện pháp lý, không được thừa kế nếu không có di chúc, không được hưởng chính sách xã hội dành cho vợ/chồng hợp pháp.
Ths Bùi Đức Độ khuyến nghị: “Với trường hợp như ông Ẩn – bà Cẩm, có thể cân nhắc các giải pháp pháp lý tiền hôn nhân: chia sẻ chi phí sinh hoạt, thỏa thuận rõ về tài sản riêng và chung. Sau một thời gian sống thử hòa hợp, nếu thấy cần thì đăng ký kết hôn cũng chưa muộn.”
 |
| Tiếp dân, nhận đơn khởi kiện tại TAND huyện Giồng Riềng, Kiên Giang |
Tình thân và pháp lý – Ai giữ tay ông bà?
Ông Ẩn chia sẻ: “Tôi chưa từng đòi hỏi bà ấy phải chia của cho mình. Chúng tôi đến với nhau vì muốn có người bầu bạn - để cùng chuyện trò, nấu ăn chung, chăm nhau những khi trái gió trở trời. Nhưng tôi hiểu, con cái bà cũng có nỗi lo riêng. Tôi không muốn sự hiện diện của mình khiến bà phải bối rối hay áy náy.”
Câu chuyện của ông bà không phải là hiếm, nhưng lại khiến nhiều người giật mình nghĩ lại. Trong một xã hội đề cao quyền lợi cá nhân và an toàn pháp lý, thì yêu thương – dù chân thành cũng cần đi cùng trách nhiệm, minh bạch và sự cảm thông.
Hôn nhân ở tuổi xế chiều không chỉ là sẻ chia những năm tháng cuối đời, mà còn đòi hỏi sự thấu hiểu, tôn trọng và cả trách nhiệm pháp lý. Bởi tình yêu, dù đến muộn, vẫn có thể trọn vẹn khi được nuôi dưỡng bằng lòng chân thành và sự rõ ràng trong ứng xử.
