Hiểu thế nào cho đúng về "Tịch thu vàng không hóa đơn" và những khuyến cáo trước tin đồn thất thiệt

Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, trong đó có các hành vi liên quan đến sản xuất, kinh doanh, mua bán, xuất khẩu và nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu. Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 9/2/2026.

Theo nội dung Nghị định, đối tượng bị xử phạt bao gồm cả tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.

Điều này đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp, cửa hàng, tiệm vàng hoặc cá nhân tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng mà không có giấy phép hợp pháp do Ngân hàng Nhà nước cấp đều thuộc diện bị xử lý vi phạm hành chính.

Về hình thức xử phạt, Nghị định quy định cảnh cáo hoặc phạt tiền là các biện pháp xử lý chính, áp dụng tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm.

Đối với các hành vi nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể áp dụng các biện pháp xử phạt bổ sung, bao gồm tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; đình chỉ hoạt động kinh doanh liên quan hoặc đình chỉ hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu trong thời hạn nhất định.

Đáng chú ý, Nghị định xếp các hành vi như sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không phép; hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khi chưa được cấp phép vào nhóm vi phạm nghiêm trọng. Với nhóm hành vi này, mức phạt tiền từ 300 đến 400 triệu đồng, kèm theo biện pháp tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm và có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh theo quy định.

Trước thông tin trên, nhiều người dân đang hoang mang và nghĩ chưa đúng về bản chất của sự việc. Vậy quy định này áp dụng ra sao và cần hiểu thế nào cho đúng?.

Theo luật Hoàng Văn Hà (Đoàn luật sư Hà Nội) cho biết: theo Điều 2 Nghị định 340/2025/NĐ-CP, đối tượng bị xử phạt là cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, bao gồm hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua bán vàng.

“Pháp luật không điều chỉnh việc người dân sở hữu vàng hợp pháp để tích trữ, tiết kiệm.

Điều 28 Nghị định 340 chỉ xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng”, ông Hà nói.

Bên cạnh đó, cũng theo luật sư Hoàng Văn Hà: Theo khoản 8 Điều 28 Nghị định 340, các hành vi như sản xuất, kinh doanh mua bán vàng miếng không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không được cấp phép; hay kinh doanh vàng khi chưa đủ điều kiện pháp lý sẽ bị xử phạt từ 300 đến 400 triệu đồng.

Đồng thời, khoản 9 quy định hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm.

Tuy nhiên, các chế tài nghiêm khắc này chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp và tổ chức tín dụng hoạt động kinh doanh vàng trái phép.

Nghị định không quy định xử phạt hay tịch thu vàng đối với cá nhân, hộ gia đình mua bán vàng mang tính dân sự, không nhằm mục đích kinh doanh.

"Do đó, người dân giữ vàng mua từ nhiều năm trước, kể cả không còn hóa đơn, nhưng không sử dụng để kinh doanh trái phép thì không thuộc diện bị xử phạt hay tịch thu theo Nghị định 340.

Việc lan truyền thông tin “vàng không hóa đơn sẽ bị tịch thu” là không đúng với quy định pháp luật, dễ gây tâm lý hoang mang trong xã hội", luật sư Hà cho biết.

Ngoài ra, luật sư Hà cho hay: Theo các quy định hiện hành, pháp luật không yêu cầu người dân phải xuất trình hóa đơn mua vàng từ trước khi bán lại vàng miếng, vàng nhẫn hay vàng trang sức.

Trong thực tế, phần lớn vàng trong dân được tích trữ từ nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, việc thất lạc hóa đơn là điều phổ biến và được pháp luật thừa nhận.

Khi thực hiện giao dịch, người bán chỉ cần mang theo căn cước công dân hoặc hộ chiếu hợp lệ.

Đơn vị mua vàng sẽ tiến hành kiểm định chất lượng, xác định tuổi vàng, trọng lượng và mua bán theo giá thị trường tại thời điểm giao dịch.

Hóa đơn điện tử được xuất cho giao dịch bán ra chính là căn cứ pháp lý xác lập tính hợp pháp của việc chuyển nhượng, không phải là việc truy xét ngược nguồn gốc mua vàng trong quá khứ.

Điều quan trọng nhất đối với người dân không nằm ở hóa đơn cũ, mà nằm ở địa điểm giao dịch và tư cách pháp lý của bên mua.

Luật sư Hoàng Văn Hà cũng cho biết thêm: Người dân cần đặc biệt thận trọng khi thực hiện giao dịch.

Theo Khoản 2 Điều 28 Nghị định 340, hành vi mua bán vàng không thực hiện thanh toán qua tài khoản theo quy định có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần.

Do đó, người dân nên mua bán vàng tại các tổ chức được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, yêu cầu hóa đơn, chứng từ đầy đủ, thực hiện thanh toán qua tài khoản ngân hàng, tránh giao dịch “trao tay”, tự phát hoặc qua các kênh môi giới trên mạng xã hội.

Việc tuân thủ đúng quy trình pháp lý không chỉ giúp người dân tránh bị xử phạt mà còn bảo đảm an toàn tài sản và hạn chế nguy cơ bị lừa đảo.

Luât sự Hà cũng khuyến cáo về việc có nhiều thông tin sai lệch về “tịch thu vàng trong dân” có thể bị lợi dụng để thao túng tâm lý, dẫn dắt người dân bán vàng vội vàng, giao dịch qua các kênh không chính thống hoặc rơi vào bẫy lừa đảo.

"Bởi vậy, người dân cần thận trọng và tiếp cận những thông tin chính thống, hiểu đúng pháp luật và giao dịch đúng nơi, đúng cách để người dân bảo vệ tài sản của mình một cách an toàn và bền vững", luật sư Hoàng Văn Hà nhấn mạnh.