Góp ý dự thảo Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và hoạt động tư pháp

Tại phiên thảo luận, các đại biểu đánh giá cao sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển đổi số và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục kế thừa hệ thống chỉ tiêu định lượng của Nghị quyết số 96, đồng thời điều chỉnh, bổ sung một số nội dung để bảo đảm tính khả thi, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp và hiệu quả giám sát của Quốc hội.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội nhấn mạnh, Nghị quyết số 96 là nghị quyết đầu tiên của Quốc hội quy định hệ thống chỉ tiêu định lượng đối với hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, tạo cơ sở quan trọng để đánh giá chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp.

Qua gần 7 năm thực hiện, nhiều chỉ tiêu đã hoàn thành và vượt kế hoạch. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, các cơ quan tư pháp nhiều lần đề xuất hạ thấp hoặc bãi bỏ chỉ tiêu. Theo đại biểu việc cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra kiên định giữ hệ thống chỉ tiêu là rất cần thiết và hợp lý.

Góp ý cụ thể vào dự thảo, đại biểu tán thành phương án 1 của dự án đối với nội dung chỉ tiêu giải quyết xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính quy định tại điểm a khoản 1 Điều 4. Theo đó, cùng với việc phải đảm bảo giải quyết xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính theo đúng thời hạn quy định của pháp luật, cần tiếp tục kế thừa chỉ tiêu định lượng trong giải quyết xét xử vụ án, vụ việc hình sự và dân sự của Nghị quyết số 96; đồng thời, bổ sung chỉ tiêu giải quyết trên 90% các vụ án xâm hại trẻ em nhằm phù hợp với các nghị quyết của Quốc hội về bảo vệ, chăm sóc trẻ em; nâng tỷ lệ giải quyết án hành chính từ 60% lên 65% theo kết quả tổng kết thực tiễn thi hành Nghị quyết số 96.

Đại biểu cũng thống nhất việc tách riêng tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy do lỗi chủ quan không quá 0,5% và bị sửa do lỗi chủ quan không quá 1% tổng số các loại án thay vì gộp chung như trước đây, bảo đảm vẫn giữ nguyên yêu cầu về chất lượng nhưng tạo thuận lợi hơn cho Tòa án trong quá trình thực hiện. Với công tác giải quyết đơn đề nghị, kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, đề nghị tiếp tục giữ chỉ tiêu giải quyết đơn đạt từ 60% trở lên, đồng thời, ưu tiên xử lý các đơn sắp hết thời hạn kháng nghị để bảo đảm quyền lợi của người dân và nâng cao hiệu quả giám sát của Quốc hội.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội bày tỏ nhất trí cao với sự cần thiết sửa đổi Nghị quyết số 96 trong bối cảnh đất nước có nhiều đổi mới về tổ chức bộ máy và yêu cầu cải cách tư pháp. Đại biểu cho rằng, mặc dù các cơ quan tư pháp đang gặp nhiều khó khăn về khối lượng công việc, nguồn nhân lực và quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, song việc Quốc hội tiếp tục giao các chỉ tiêu cụ thể là cần thiết nhằm nâng cao trách nhiệm, hiệu quả hoạt động và tạo cơ sở để thực hiện chức năng giám sát. Đại biểu cũng nhất trí lựa chọn phương án 1 đối với các nội dung còn có hai phương án; đồng thời đề nghị quy định rõ mẫu số khi xác định tỷ lệ giải quyết các loại án để bảo đảm dễ hiểu, thống nhất trong áp dụng.

Đối với chỉ tiêu về tỷ lệ án hủy, sửa do lỗi chủ quan, đại biểu đề nghị Quốc hội chỉ quy định chỉ tiêu chung đối với toàn quốc, đồng thời, giao người đứng đầu từng ngành căn cứ điều kiện thực tế để phân bổ chỉ tiêu phù hợp cho từng địa phương. Cách làm này sẽ tạo sự linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng địa phương, nhất là các tỉnh miền núi, vùng khó khăn. Đại biểu cũng đánh giá cao quy định mới cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh một số chỉ tiêu trong quá trình thực hiện khi có yêu cầu từ thực tiễn.

Tham gia góp ý vào dự thảo, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản thống nhất với dự thảo, đồng thời, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát một số chỉ tiêu để bảo đảm tính khả thi. Đại biểu cho rằng mục tiêu kéo giảm ít nhất 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội mỗi năm là mong muốn đúng đắn nhưng cần cân nhắc kỹ khả năng thực hiện trên thực tế.

Tương tự, các chỉ tiêu giảm ít nhất 5% số người bị truy nã, giảm 5% số vụ tai nạn giao thông, số người chết và bị thương do tai nạn giao thông, giảm 5% số người nghiện mới, cũng như mục tiêu đến năm 2030 có 50% số xã và 20% số tỉnh không có ma túy đều là những mục tiêu rất cao, cần được tính toán phù hợp với điều kiện thực tiễn để tránh tình trạng chỉ tiêu khó hoàn thành. Đối với công tác thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự, đại biểu thống nhất lựa chọn phương án 1 của dự thảo, quy định không để xảy ra trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam hoặc phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ do thiếu trách nhiệm của đơn vị quản lý, đồng thời bảo đảm bắt lại 100% các trường hợp bỏ trốn.