Hà Nội 13 °C
TP Hồ Chí Minh 23 °C
Hải Phòng 14 °C
Đà Nẵng 19 °C
Yên Bái 12 °C
  • Hà Nội Hà Nội 13°C
  • TP Hồ Chí Minh Hà Nội 23°C
  • Hải Phòng Hà Nội 14°C
  • Đà Nẵng Hà Nội 19°C
  • Yên Bái Hà Nội 12°C

Giấy Bãi Bằng - quyển vở bìa xanh với cậu bé cưỡi trâu, một huyền thoại kinh tế quốc doanh vật lộn với thua lỗ

Pháp luật về kinh tế
21/08/2020 13:50
Hoàng Thư
aa
Không còn ai dùng quyển vở bìa xanh với cậu bé cưỡi trâu nữa. Chúng đã bị thay thế bởi nhiều quyển vở đẹp đẽ, bìa bóng, in hình ca sĩ, cầu thủ, nhân vật hoạt hình…


Chung tình cảnh với giày Thượng Đình, xe đạp Thống Nhất…, tên tuổi “vang bóng một thời” của ngành giấy Việt Nam - giấy Bãi Bằng dần mất đi vị trí độc tôn. Để thích ứng với thị trường sôi động hiện tại, thương hiệu lâu năm này đang phải loay hoay tồn tại khi những đối thủ trong ngành đã tiến lên phía trước rất xa.

Bầu trời ký ức của thế hệ học sinh 7X, 8X

Tháng 9/1969, Bộ trưởng Cơ khí luyện kim Nguyễn Văn Kha sang thăm Thụy Điển, phía Việt Nam đề xuất hỗ trợ xây dựng một nhà máy giấy. Chưa đầy nửa năm sau đó, nhóm chuyên gia lâm nghiệp Thụy Điển đầu tiên đến Việt Nam khảo sát các cánh rừng phía Bắc.

Và đến đầu năm 1975, một nhà máy giấy được khởi công ở Phù Ninh, Phú Thọ, tọa lạc trên diện tích gần 100ha, là một biểu tượng cho sự hợp tác hữu nghị Việt Nam - Thụy Điển với tổng số vốn là 2,5 tỷ SEK (tương đương với 415 triệu USD) bằng tiền viện trợ không hoàn lại do Chính phủ và nhân dân Thụy Điển giúp đỡ.

Nhà máy Giấy Bãi Bằng được xây dựng với quy mô lớn và hiện đại lúc bấy giờ, có công suất thiết kế là 55.000 tấn/năm. Trong đó 50.000 tấn là giấy viết và giấy in tẩy trắng, 5.000 tấn là giấy bao gói tự dùng.

Một góc Nhà máy giấy Bãi Bằng cũ kỹ, hoang tàn (ảnh chụp năm 2019)
Một góc Nhà máy giấy Bãi Bằng cũ kỹ, hoang tàn (ảnh chụp năm 2019)

Cuối năm 1980, cuộn giấy Bãi Bằng đầu tiên ra lò. Cuộn giấy nặng gần 5 tấn, dài 3,8 mét hoàn thành lúc 11h30. Hai năm sau, vào cuối năm 1982, Nhà máy Giấy Bãi Bằng mới chính thức thành lập với sự giúp đỡ tài chính và kỹ thuật công nghệ của các chuyên gia Thụy Điển. Sau 15 năm xây dựng, đào tạo và chuyển giao, năm 1990, toàn bộ đoàn chuyên gia Thụy Điển rời khỏi Việt Nam.

Năm 2004, 16 lâm trường cung cấp nguyên liệu làm bột giấy vốn trước kia thuộc Công ty Nguyên liệu giấy Vĩnh Phú được sáp nhập vào Bãi Bằng. Công ty còn sản xuất cả phân bón vi sinh từ phế thải của quá trình sản xuất giấy. Năm 2006, Công ty Giấy Bãi Bằng trở thành một thành viên của Tổng công ty Giấy Việt Nam, đóng góp hơn 50% sản lượng giấy in và giấy viết của Tổng công ty này.

Vào những năm tháng đó, quyển vở giấy Bãi Bằng với hình ảnh cậu bé cưỡi trâu đã là vật phẩm quen thuộc, thân thương, là vật bất ly thân của của các cô, cậu nhóc những năm 1970, 1980, dù chất lượng giấy không cao, vở cũng không dày. Bây giờ thì các loại vở có chất giấy tốt hơn, bắt mắt hơn song không thể nào khiến người ta hoài niệm được như vở giấy Bãi Bằng.

Không chỉ được đánh giá cao trong nước, giấy Bãi Bằng còn được phân phối khắp trên toàn lãnh thổ Việt Nam và xuất khẩu sang các nước như Singapore, Malaysia, Thái Lan, Myanmar, Lào, Hong Kong…

Câu hỏi khó dành cho Bãi Bằng

Vài năm gần đây, Công ty Giấy Bãi Bằng đang phải vật lộn với những khoản thua lỗ. Trong một lần trả lời báo chí, ông Mạc Mạnh Đang, Phó tổng giám đốc đương nhiệm Tổng công ty Giấy Việt Nam (Vinapaco), thừa nhận khó khăn lớn nhất mà Vinapaco và Nhà máy Giấy Bãi Bằng đang đối mặt chính là việc không thoát khỏi các di sản thời trước Đổi mới: từ dây chuyền sản xuất cho đến cây giống đều là sản vật từ 30 - 40 năm trước.

Năm 2006, Giấy Bãi Bằng trở thành một thành viên của Tổng công ty Giấy Việt Nam, đóng góp hơn 50% sản lượng giấy.
Năm 2006, Giấy Bãi Bằng trở thành một thành viên của Tổng công ty Giấy Việt Nam, đóng góp hơn 50% sản lượng giấy.

Chỉ trong vòng 2 năm 2014 - 2015, Công ty Giấy Bãi Bằng lỗ 255 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu chỉ có 218,5 tỷ. Trong báo cáo tài chính gần nhất của Vinapaco, cái tên Bãi Bằng chỉ xuất hiện nổi bật ở phần nợ xấu với 37 tỷ chưa thể thu hồi. Năm 2017, hiện trạng của công ty này được cho là một trong những lý do chính khiến Tổng giám đốc Vinapaco bị thay thế.

Nhìn lại hai thập niên qua, ngoại trừ vàng mã, phần lớn nhu cầu liên quan đến giấy của người Việt đều tăng. Tổng lượng tiêu thụ giấy của Việt Nam tăng với tỷ lệ hai con số trong suốt 10 năm qua, giờ đã đạt gần 5 triệu tấn một năm. Nhưng Vinapaco và Nhà máy Giấy Bãi Bằng nằm ngoài bức tranh sôi động ấy - một kịch bản thường thấy dành cho nhiều huyền thoại kinh tế quốc doanh khác.

Thị trường giấy Việt Nam hiện do các doanh nghiệp FDI dẫn dắt. Một thực tế đáng buồn đã được thừa nhận rằng khả năng “làm ra tiền” của doanh nghiệp nhà nước luôn thấp hơn các doanh nghiệp tư nhân hoặc FDI. Một trong những lý do được nêu ra là phương pháp quản lý của doanh nghiệp nhà nước mang những đặc thù riêng.

Ông Trần Ngọc Quế, nguyên Phó Tổng giám đốc Vinapaco từng chia sẻ “số phận” những đề xuất đổi mới của mình sau năm 90. Năm 1994, Giấy Bãi Bằng đệ trình kế hoạch nâng công suất gấp đôi, 100.000 tấn mỗi năm. Ông Quế đưa ra ý tưởng mua công nghệ xeo giấy của Nhật, còn công nghệ xử lý bột của Thụy Điển, đắt hơn 25% so với dự toán ban đầu, nhưng “tận dụng được cái tốt của cả hai nước”.

Ông Quế cùng lúc hứng chịu chỉ trích từ Bộ Khoa học & Công nghệ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và cả Văn phòng Chính phủ.

"Cái rẻ không làm, tự dưng muốn làm cái tốn tiền tốn của", nhà máy bị mắng.

Bốn năm sau đó là quãng thời gian "không thể áp lực hơn" với lãnh đạo nhà máy. Điều này chỉ kết thúc khi cố Thủ tướng Phan Văn Khải chủ trì một cuộc họp đủ các bên. Nhưng cũng mất thêm 5 năm nữa, kế hoạch tăng năng suất mới được thực hiện. Chiến lược cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đã được Chính phủ thực hiện gấp rút trong thập kỷ qua.

Nhưng Tổng công ty Giấy Việt Nam vẫn chưa nằm trong danh sách. Thế hệ lãnh đạo mới của Vinapaco đang loay hoay tìm cách “đổi mới” trên nền tảng các di sản đó trước khi quá muộn. Họ tìm cách đầu tư công nghệ mới, chủ động nhập giống cây trồng mới, cho ra các sản phẩm mới phù hợp hơn với thị trường sôi động hiện nay.

Tuy nhiên, cũng như thời ông Quế, vai trò của các lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước vẫn phải thiên về tư cách "cán bộ nhà nước" hơn tư cách "doanh nhân", tức là các sáng kiến đều phải vượt qua thử thách báo cáo và giải trình nhiều cấp trước khi được đưa vào thực nghiệm.

Không còn ai dùng quyển vở bìa xanh với cậu bé cưỡi trâu nữa. Chúng đã bị thay thế bởi nhiều quyển vở đẹp đẽ, bìa bóng, in hình ca sĩ, cầu thủ, nhân vật hoạt hình…

Thời điểm hiện tại, việc thương hiệu Bãi Bằng sẽ còn tồn tại bao lâu vẫn là câu hỏi khó trả lời trước sự cạnh tranh quyết liệt của hàng loạt tên tuổi giấy ngoại nhập.

bài liên quan
Cảnh giác trước thủ đoạn lợi dụng công nghệ AI để chống phá, bôi nhọ Đảng, chính quyền

Cảnh giác trước thủ đoạn lợi dụng công nghệ AI để chống phá, bôi nhọ Đảng, chính quyền

Công nghệ AI, đặc biệt với tính năng tạo hình ảnh, giọng nói và video giả mạo (gọi tắt là "Deepfake") cũng đang trở thành công cụ để các thế lực thù địch và đối tượng xấu lợi dụng để tạo dựng các video clip xuyên tạc, bôi nhọ hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta.
Phát hiện cơ sở kinh doanh tích trữ 4.200 lọ kẹo viên nhập lậu tại Quảng Ninh

Phát hiện cơ sở kinh doanh tích trữ 4.200 lọ kẹo viên nhập lậu tại Quảng Ninh

Lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ninh vừa phát hiện và xử lý một cơ sở kinh doanh thực phẩm tại phường Móng Cái 1 với hành vi tàng trữ số lượng lớn kẹo viên nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Sửa đổi 26 Nghị định để đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý của Bộ Xây dựng

Sửa đổi 26 Nghị định để đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý của Bộ Xây dựng

Chính phủ ban hành Nghị định số 14/2026/NĐ-CP ngày 13/1/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của 26 Nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng.
Cầu Trần Hưng Đạo gần 17.000 tỷ đồng bắc qua sông Hồng sau gần 3 tháng thi công

Cầu Trần Hưng Đạo gần 17.000 tỷ đồng bắc qua sông Hồng sau gần 3 tháng thi công

Sau gần 3 tháng thi công, dự án cầu Trần Hưng Đạo đang được đơn vị thi công triển khai khoan cọc nhồi để tiến hành làm các trụ móng cầu giữa sông Hồng.
Phát hiện, tạm giữ gần 2 tấn đường không rõ nguồn gốc, xuất xứ tại TP HCM

Phát hiện, tạm giữ gần 2 tấn đường không rõ nguồn gốc, xuất xứ tại TP HCM

Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 13 thuộc Chi cục QLTT TP HCM đã phát hiện, kiểm tra Điểm kinh doanh trên địa bàn xã Hóc Môn, TP HCM chào bán gần 2 tấn đường không nhãn mác, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không hóa đơn, chứng từ.
Thủ tướng yêu cầu hoàn thành cắt giảm điều kiện kinh doanh trước ngày 31/12

Thủ tướng yêu cầu hoàn thành cắt giảm điều kiện kinh doanh trước ngày 31/12

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành, địa phương bãi bỏ ngay các rào cản, hoàn thành mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ trước khi bước sang năm 2026.
Mới nhất
Đọc nhiều
Cục Hải quan kiến nghị tháo gỡ vướng mắc cho vật liệu xây dựng nhập khẩu

Cục Hải quan kiến nghị tháo gỡ vướng mắc cho vật liệu xây dựng nhập khẩu

Cục Hải quan vừa gửi công văn đề nghị Bộ Xây dựng khẩn trương tháo gỡ để thông quan hàng hóa, cứu doanh nghiệp khỏi thiệt hại.
Sở Y tế TP HCM tiếp nhận 174 phản ánh trên nền tảng số trong 1 tháng

Sở Y tế TP HCM tiếp nhận 174 phản ánh trên nền tảng số trong 1 tháng

Từ ngày 22/12/2025 đến ngày 21/01/2026, hệ thống Dashboard đã tiếp nhận và xử lý 174 phản ánh, kiến nghị của người dân gửi đến Sở Y tế TP HCM.
Ấm áp chương trình "Chung vị Tết Việt - Gắn kết muôn miền” tại xã vùng biên Nghệ An

Ấm áp chương trình "Chung vị Tết Việt - Gắn kết muôn miền” tại xã vùng biên Nghệ An

Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức chương trình "Chung vị Tết Việt - Gắn kết muôn miền” tại xã Kim Bảng.
Tin bài khác
Hướng đi mới cho ngành Cao su Việt Nam

Hướng đi mới cho ngành Cao su Việt Nam

Dù sản lượng xuất khẩu giảm, ngành cao su Việt Nam năm 2025 vẫn thu về 3,33 tỷ USD. Kết quả này đến từ chiến lược dịch chuyển thị trường điểm và nỗ lực "xanh hóa" sản xuất để vượt qua các rào cản pháp lý quốc tế khắt khe.
Ngân hàng Nhà nước điều tiết thanh khoản, giảm áp lực tỷ giá

Ngân hàng Nhà nước điều tiết thanh khoản, giảm áp lực tỷ giá

Trong 3 tuần liên tiếp, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã rút mạnh thanh khoản khỏi hệ thống qua kênh thị trường mở (OMO).
Chính thức chấm dứt thu lệ phí môn bài

Chính thức chấm dứt thu lệ phí môn bài

Người nộp thuế không phải kê khai, nộp lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026 theo quy định mới của Quốc hội và Chính phủ.
Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn "lỗi hẹn"

Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn "lỗi hẹn"

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm, rút kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo giải phóng mặt bằng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn.
Bộ Tài chính đề xuất quy định mới về bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng

Bộ Tài chính đề xuất quy định mới về bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng

Theo thống kê, tổng số lượng công trình được bảo hiểm: 8.088 công trình trong đó số lượng công trình có giá trị thấp hơn 1.000 tỷ đồng chiếm 95,9% tổng số lượng công trình được bảo hiểm.
Việt Nam đạt kỷ lục dự trữ Nhà nước 500.000 tấn lúa gạo

Việt Nam đạt kỷ lục dự trữ Nhà nước 500.000 tấn lúa gạo

Bà Nguyễn Thị Phố Giang - Phó cục trưởng Dự trữ Nhà nước, Bộ Tài chính cho biết, Cục Dự trữ Nhà nước đã đấu thầu, nhập kho thành công 500.000 tấn lúa gạo. Đây là con số kỷ lục trong lịch sử ngành Dự trữ Nhà nước.
Xuất khẩu tôm Việt Nam đạt đỉnh 4,6 tỷ USD năm 2025

Xuất khẩu tôm Việt Nam đạt đỉnh 4,6 tỷ USD năm 2025

Tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam năm 2025 đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024 – mức cao nhất từ trước tới nay.
Thu giữ gần 3 tấn giá đỗ, khởi tố 2 bị can dùng chất cấm để sản xuất

Thu giữ gần 3 tấn giá đỗ, khởi tố 2 bị can dùng chất cấm để sản xuất

Công an tỉnh Hưng Yên đã thu giữ 3 tấn giá đỗ và khởi tố đối với 2 chủ cơ sở sản xuất giá đỗ do sử dụng chất cấm để sản xuất.
Quy định mới về phân loại đô thị: Hướng tới phát triển xanh, bền vững

Quy định mới về phân loại đô thị: Hướng tới phát triển xanh, bền vững

Chính phủ ban hành Nghị định số 35/2026/NĐ-CP ngày 22/1/2026 quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết về phân loại đô thị.
Thương mại điện tử: "Đòn bẩy" mới của bán lẻ Việt Nam

Thương mại điện tử: "Đòn bẩy" mới của bán lẻ Việt Nam

Với quy mô đạt khoảng 269 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng 9-10% năm 2025, thị trường bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến sự bứt phá, ghi nhận mức tăng cao nhất trong 5 năm trở lại đây.
tong bi thu to lam lam viec voi 2 tinh an giang kien giang

Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với 2 tỉnh An Giang, Kiên Giang

Ngày 4/6, Tổng Bí thư Tô Lâm và Đoàn công tác Trung ương đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Kiên Giang và Thường trực Tỉnh ủy An Giang về tình hình triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương; công tác tổ chức bộ máy; quốc phòng, an ninh
tien giang dieu tra vu chu doanh nghiep gao nghi bi lua hon 420 ty dong

Tiền Giang: Điều tra vụ chủ doanh nghiệp gạo nghi bị lừa hơn 420 tỷ đồng

Công an tỉnh Tiền Giang đang tiến hành điều tra, làm rõ vụ một chủ doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo nghi bị lừa đảo trên không gian mạng với số tiền trên 420 tỷ đồng.
quang ninh can canh xe tai cho dat chay ram rap suot ngay dem dan lo hong duong o nhiem

Quảng Ninh: Cận cảnh xe tải chở đất chạy rầm rập suốt ngày đêm, dân lo hỏng đường, ô nhiễm

Gần 1 tháng nay trên tuyến tỉnh lộ 337 và Quốc lộ 279 đoạn từ xã Thống Nhất đến cảng Làng Khánh (TP Hạ Long), thường xuyên xuất hiện hàng chục xe tải lớn chở đất chạy rầm rập suốt ngày đêm, cuốn theo bụi mù mịt.
trao quyet dinh bo nhiem thu truong bo tu phap nguyen thanh tu

Trao quyết định bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú

Chiều 17/3, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm đồng chí Nguyễn Thanh Tú, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế giữ chức Thứ trưởng Bộ Tư pháp.
cong nhan tp phu quoc la do thi loai i truc thuoc tinh kien giang

Công nhận TP Phú Quốc là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Kiên Giang

Ngày 21/1, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa ký quyết định về việc công nhận TP Phú Quốc là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Kiên Giang.