Giá xăng dầu tăng mạnh, chi phí bảo trì đường bộ có thể đội thêm gần 1.000 tỷ đồng

Theo báo cáo gửi Bộ Xây dựng, từ đầu tháng 3/2026 đến nay, giá nhiên liệu trong nước tăng mạnh theo diễn biến giá dầu thế giới.

Cụ thể, giá xăng tăng khoảng 15%, dầu diesel tăng khoảng 70%. Đáng chú ý, giá nhựa đường – vật liệu chính trong thi công bê tông nhựa – tăng khoảng 31,77% so với cuối tháng 2/2026.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp diễn, giá dầu thô được dự báo có thể duy trì ở mức 100–120 USD/thùng, kéo theo nguy cơ giá nhiên liệu và vật liệu tiếp tục neo cao.

Đồng thời, nguồn cung nhựa đường có dấu hiệu gián đoạn do phụ thuộc nhập khẩu, khiến các nhà thầu gặp khó trong đảm bảo vật tư thi công.

Tác động của biến động giá đã phản ánh rõ tại một số dự án cụ thể. Tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E (Quảng Nam), chi phí thi công bê tông nhựa mặt đường tăng khoảng 25% dù các gói thầu áp dụng hợp đồng trọn gói – loại hợp đồng không được điều chỉnh giá.

Trong khi đó, tại dự án Quốc lộ 28B qua Bình Thuận và Lâm Đồng, tổng chi phí dự kiến tăng khoảng 56,422 tỷ đồng, trong đó riêng phần phát sinh từ ngày 1/3/2026 đến khi hoàn thành khoảng 47,8 tỷ đồng.

Tuy nhiên, nhờ áp dụng hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh và còn dư chi phí dự phòng khoảng 65,6 tỷ đồng, dự án vẫn không vượt tổng mức đầu tư.

Ở mảng bảo trì, tác động còn rõ nét hơn. Theo Cục Đường bộ Việt Nam, nếu cập nhật theo mặt bằng giá đầu tháng 4/2026, tổng chi phí các gói thầu bảo trì có thể tăng khoảng 946 tỷ đồng, tương đương 28,7%, từ 3.294 tỷ đồng lên 4.240 tỷ đồng.

Nguyên nhân chủ yếu do các hạng mục bảo trì tập trung vào sửa chữa, thảm bê tông nhựa – lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá nhiên liệu và nhựa đường.

Hiện các Khu quản lý đường bộ đã lựa chọn nhà thầu cho 89/119 gói thầu và đang ký hợp đồng, trong đó tất cả đều áp dụng đơn giá cố định.

Trong điều kiện chi phí đầu vào tăng cao, nhiều nhà thầu đối mặt với rủi ro thua lỗ.

Thực tế đã xuất hiện tình trạng trì hoãn thi công, tiềm ẩn nguy cơ kéo dài tiến độ, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và kế hoạch giải ngân vốn năm 2026.

Trước tình hình này, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết đã triển khai một số giải pháp.

Với các gói thầu đã ký, chủ đầu tư làm việc với nhà thầu để chia sẻ khó khăn, đồng thời điều chỉnh kế hoạch thi công, ưu tiên các hạng mục ít chịu tác động của giá nhiên liệu như an toàn giao thông, thoát nước.

Với các gói thầu chưa ký hợp đồng, sẽ xử lý theo quy định như thu bảo lãnh dự thầu, đàm phán với nhà thầu tiếp theo hoặc tổ chức đấu thầu lại.

Các gói chưa đấu thầu sẽ được cập nhật giá và chuyển sang hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh.

Tuy nhiên, việc xử lý đang gặp vướng mắc về pháp lý. Theo Cục Đường bộ Việt Nam, các quy định giữa Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu và các văn bản liên quan còn thiếu thống nhất, chưa có hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp biến động giá nhiên, vật liệu.

Việc xác định đây có phải là tình huống bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản để điều chỉnh hợp đồng vẫn chưa có cơ sở rõ ràng.

Từ thực tế này, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ, Quốc hội xem xét tác động của biến động giá xăng dầu đối với lĩnh vực xây dựng, bảo trì đường bộ, đồng thời sớm hoàn thiện khung pháp lý để xử lý các hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, bảo đảm tiến độ và hiệu quả dự án trong bối cảnh thị trường biến động.