Đề xuất phân nhóm người nộp thuế làm cơ sở đánh giá rủi ro
Bộ Tài chính đề xuất phân nhóm người nộp thuế theo quy mô, ngành nghề, loại hình và đặc thù hoạt động. Đây là căn cứ đánh giá rủi ro, mức độ tuân thủ và áp dụng chế độ quản lý, ưu tiên phù hợp.
Dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến. Một trong những nội dung đổi mới ở Dự thảo là đề xuất cơ quan thuế sẽ tiến hành phân nhóm người nộp thuế theo các tiêu chí quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và chức năng quản lý thuế.
Theo đó, Dự thảo đề xuất quy định cơ quan thuế thực hiện phân nhóm người nộp thuế theo các tiêu chí: quy mô hoạt động, quy mô doanh thu; ngành nghề, lĩnh vực hoạt động; loại hình pháp lý, sở hữu, đặc thù hoạt động; các tiêu chí khác theo quy định của Bộ Tài chính.
Kết quả phân nhóm được sử dụng làm căn cứ để đánh giá rủi ro về thuế, mức độ tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế.
Kết quả này cũng sẽ dùng để áp dụng biện pháp quản lý thuế, giám sát thực hiện nghĩa vụ thuế, quy trình nghiệp vụ quản lý thuế phù hợp với từng phân nhóm người nộp thuế; mức độ rủi ro về thuế và lịch sử tuân thủ của người nộp thuế. Đồng thời, cơ quan thuế cũng sẽ xác định chế độ ưu tiên đối với người nộp thuế trong quản lý thuế, phân bổ nguồn lực quản lý.
Theo Bộ Tài chính, đây là nội dung bổ sung mới so với Luật Quản lý thuế năm 2019. Quy định phân nhóm người nộp thuế là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hiện đại hóa công tác quản lý thuế, chuyển từ mô hình quản lý thủ công, dàn trải sang mô hình quản lý theo rủi ro và tuân thủ, phù hợp với định hướng của Đảng, Nhà nước về cải cách hành chính, chuyển đổi số, và tối ưu hóa nguồn lực công.
"Việc phân nhóm cho phép cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào các đối tượng có rủi ro cao, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ đối tượng tuân thủ tốt, góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý và khuyến khích tuân thủ tự nguyện", cơ quan soạn thảo nêu.
Theo Bộ Tài chính, thực tiễn tại Việt Nam cho thấy người nộp thuế có quy mô, lĩnh vực hoạt động và mức độ tuân thủ rất khác nhau, đòi hỏi phải có cách tiếp cận quản lý phân loại, thay vì áp dụng đồng loạt một chế độ.
Nhiều nước phát triển như Úc, Anh, Hàn Quốc, Canada, Singapore đã áp dụng quản lý thuế dựa trên phân nhóm người nộp thuế, kết hợp với hệ thống đánh giá rủi ro và lịch sử tuân thủ. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng khuyến nghị mô hình này trong quản lý tuân thủ thuế.
"Phân nhóm là tiền đề quan trọng để thiết kế các quy trình quản lý thuế theo mức độ rủi ro, từ đó quyết định biện pháp quản lý phù hợp như kiểm tra, cưỡng chế, hỗ trợ, giám sát, hoặc ưu tiên trong thực hiện thủ tục hành chính", Bộ Tài chính nêu.
Bộ Tài chính chỉ ra tác động nếu thực thi đề xuất này.
Đối với người nộp thuế, họ sẽ được quản lý phù hợp với đặc điểm, hành vi tuân thủ của mình; người tuân thủ tốt được giảm thiểu thủ tục, ưu tiên giải quyết nhanh; người rủi ro cao được tăng cường kiểm tra, giám sát.
Đối với cơ quan thuế là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, giảm áp lực hành chính, tăng tính chủ động trong giám sát, kiểm tra, đồng thời đảm bảo công bằng trong quản lý thuế.
Đối với xã hội là tăng tính minh bạch, công bằng, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao niềm tin và sự hợp tác của người nộp thuế.
Cũng theo cơ quan này, việc phân nhóm người nộp thuế có thể triển khai ngay thông qua việc tận dụng cơ sở dữ liệu ngành thuế, hệ thống thông tin hóa đơn, tờ khai, báo cáo tài chính, lịch sử tuân thủ và thông tin từ bên thứ 3.
Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn chi tiết tiêu chí, quy trình phân nhóm và tổ chức giám sát thực hiện thông qua hệ thống công nghệ thông tin và dữ liệu tập trung sau khi Dự thảo được thông qua.
